Ουκρανία: Οι πόλεις στα νότια, όπου οι Ρώσοι φαίνεται πως ήρθαν για να μείνουν

Access to the comments Σχόλια
Από Πάνος Κιτσικόπουλος  with AFP
Μπερντιάνσκ, Ουκρανία
Μπερντιάνσκ, Ουκρανία   -   Πνευματικά Δικαιώματα  ANDREY BORODULIN/AFP or licensors   -  

Ένα ρωσικό μαχητικό πετά στον ουρανό της πόλης Μπερντιάνσκ στη νότια Ουκρανία, όμως κανείς δεν δίνει σημασία.

«Τίποτα το ανησυχητικό», λέει μια ηλικιωμένη γυναίκα που κάθεται σε ένα παγκάκι. «Δικοί μας είναι».

Οι ρωσικές δυνάμεις πήραν τον έλεγχο της πόλης στις όχθες της Αζοφικής Θάλασσας ήδη από τις πρώτες ημέρες της εισβολής τους στην Ουκρανία χωρίς να συναντήσουν σχεδόν καθόλου αντίσταση. Έκτοτε, η Μπερντιάνσκ αποκόπηκε από την υπόλοιπη Ουκρανία, όπου τα ρωσικά στρατεύματα και οι φιλορώσοι αποσχιστές μάχονται για τον έλεγχο περιοχών στα ανατολικά και νότια της χώρας.

Δημοσιογράφοι του Γαλλικού Πρακτορείου βρέθηκαν τόσο στη Μπερντιάνσκ όσο και στη Μελιτόπολη, η οποία απέχει περίπου 100 χιλιόμετρα στα δυτικά, στο πλαίσιο «ξενάγησης» που διοργανώθηκε από τον ρωσικό στρατό. Ο έλεγχος των δύο αυτών πόλεων, όπως και της Μαριούπολης, είναι ζωτικής στρατηγικής σημασίας για τη Ρωσία, καθώς έτσι σχηματίζεται ένας χερσαίος διάδρομος που ενώνει τη ρωσική επικράτεια με την προσαρτηθείσα χερσόνησο της Κριμαίας.

Στη Μπερντιάνσκ και στη Μελιτόπολη η Μόσχα επέβαλε δική της διοίκηση, η οποία ανέλαβε να επαναφέρει την αίσθηση της κανονικότητας. Οι νέοι αξιωματούχοι παραδέχονται ανοικτά ότι μεταξύ όσων καλούνται να κάνουν είναι να στρώσουν τον δρόμο για ένα μέλλον στις «αγκάλες» της Ρωσικής Ομοσπονδίας.

«Βρισκόμαστε σε μια μεταβατική φάση, από την Ουκρανία στη Ρωσία», λέει ο Αλεξάντερ Σαουλένκο, επικεφαλής της νέας διοίκησης της Μπερντιάνσκ. «Βλέπουμε το μέλλον μας με τη Ρωσία».

Τα πρώτα βήματα έχουν ήδη γίνει. Ήδη σχεδιάζεται να ξεκινήσει η πληρωμή της μισθοδοσίας των δημοσίων υπαλλήλων και των συντάξεων σε ρούβλια αντί για την ουκρανική γρίβνια. Αν και τα αποθέματα για τη στήριξη της λειτουργίας της πόλης δεν επαρκούν, ο Σαουλένκο εμφανίζεται καθησυχαστικός: «Θα στραφούμε για βοήθεια στη Ρωσία».

Διχασμένη πόλη

ANDREY BORODULIN/AFP or licensors
Μελιτούπολη, ΟυκρανίαANDREY BORODULIN/AFP or licensors

Πάνω από την κεντρική πλατεία Νίκης στη Μελιτόπολη κυματίζει μια κομμουνιστική σημαία. Από τα ηχεία ενός στρατιωτικού φορτηγού παιανίζουν πατριωτικά σοβιετικά εμβατήρια. Σε άλλα σημαία της πόλης είναι εμφανής η σημαία της Ρωσικής Ομοσπονδίας.

Σημάδια μαχών ή καταστροφών δεν υπάρχουν στις δύο πόλεις - σε αντίθεση με το δυστοπικό σκηνικό  Αποκάλυψης της Μαριούπολης, η οποία βρίσκεται μόλις 70 χιλιόμετρα ανατολικά της Μπερντιάνσκ.

«Όλα τα (ουκρανικά) στρατεύματα έφυγαν» πριν την άφιξη των ρωσικών δυνάμεων, λέει η 38χρονη κάτοικος Σβετλάνα Κλιμόβα, πρώην εργαζόμενη σε πρατήριο βενζίνης στη Μπερντιάνσκ. «Αν έμεναν, θα γινόμασταν σαν τη Μαριούπολη».

Κάτοικοι εκφράζουν ανακούφιση που η πόλη τους δεν είχε τη μοίρα της Μαριούπολης. Κάποιοι μάλιστα δηλώνουν ενθουσιασμένοι για τη ρωσική παρουσία. «Όταν άκουσα (ότι έφθασαν οι Ρώσοι), ένιωσα τόσο ευτυχισμένος που τα μάτια μου δάκρυσαν», λέει ο 72χρονος πρώην λιμενεργάτης Βαλέρι Μπέρντνικ. Σύμφωνα με τον Μπέρντνικ, κι άλλες πόλεις της Ουκρανίας, όπως η πρωτεύουσα της περιφέρειας Ζαπορίζια ή το Χάρκοβο στα βορειοανατολικά «πρέπει να γίνουν ρωσικές».

ANDREY BORODULIN/AFP or licensors
Μπερντιάνσκ, ΟυκρανίαANDREY BORODULIN/AFP or licensors

Ρώσοι στρατιώτες περιπολούν στους δρόμους και πολλές φορές ακούν τι λέγεται στις συνεντεύξεις. Σε ένα τέτοιο περιβάλλον φαντάζει δύσκολο να ακουστεί κάποια διαφωνία ή αντίδραση για την παρουσία της Μόσχα. Υπάρχουν όμως σημάδια ότι στη Μπερντιάνσκ δεν μοιράζονται όλοι τον ενθουσιασμό τυ Μπέρντνικ. Ο Σαουλένκο παραδέχεται ότι ο πληθυσμός της πόλης, από 100.000 κάτοικοι που ήταν πριν λίγους μήνες, μειώθηκε κάπου ανάμεσα σε 60.000 και 70.000.

Η δε Μελιτόπολη «είναι διχασμένη», λέει η 38χρονη δασκάλα Ελένα. «Κάποιοι είναι χαρούμενοι και κάποιοι επικρίνουν την κατάσταση».

Ο δήμαρχος της Μελιτόπολης Ιβάν Φεντόροφ συνελήφθη από τις ρωσικές δυνάμεις τον Μάρτιο και κρατήθηκε για αρκετές ημέρες, πριν τελικά εγκαταλείψει την πόλη. Αν και στην αρχή έγιναν κάποια συλλαλητήρια κατά της ρωσικής παρουσίας, πλέον οι εκδηλώσεις κοινωνικής ανυπακοής έχουν σταματήσει.

Πατινάζ και γάμοι

Η Μαριούπολη φαντάζει σαν κάτι μεγάλο στα μάτια όλων εδώ. Η 50χρονη Όλγκα Τσερνένκο είναι μια από τους χιλιάδες κατοίκους που έφυγαν από την πόλη με προορισμό τη Μπερντιάνσκ. Από τα τέλη Μαρτίου που εγκατέλειψε τη Μαριούπολη ζει σε ένα πρώην κομμουνιστικό κέντρο νεότητας. Στο κοινόχρηστο σαλόνι η τηλεόραση είναι συντονισμένη σε ένα ρωσικό 24ωρο ειδησεογραφικό κανάλι.

 Η Τσερνένκο ελπίζει «να επιστρέψει στο σπίτι της μέχρι το φθινόπωρο», αν οι Ρώσοι καταφέρουν να πάρουν τον πλήρη έλεγχο της Μαριούπολης. Όπως λέει, η Μπερντιάνσκ έκανε το σωστό: «Παραδόθηκε χωρίς αντίσταση». «Αν θέλουμε να προφυλάξουμε ζωές, δεν μπορούμε να πολεμάμε στις πόλεις», επισημαίνει.

ANDREY BORODULIN/AFP or licensors
Μελιτόπολη, ΟυκρανίαANDREY BORODULIN/AFP or licensors

Στη Μπερντιάνσκ και τη Μελιτόπολη επικρατεί ηρεμία. Όμως οι ουρές μπροστά στις τράπεζες και τα γραφεία συναλλάγματος υπενθυμίζουν ότι η κατάσταση δεν έχει καμία σχέση με την κανονικότητα.

«Μετρητά δεν υπάρχουν, τα ΑΤΜ δεν λειτουργούν», λέει η Κλιμόβα, η οποία ελπίζει ότι «η Ρωσία θα βοηθήσει, πληρώνοντας επιδόματα και συντάξεις».

Οι αρχές των δύο πόλεων καταβάλλουν προσπάθειες να φέρουν τους κατοίκους στο πλευρό τους, επαναφέροντας κατά το δυνατόν την ομαλότητα στην καθημερινή ζωή. Στη Μελιτόπολη, οι αρχές οδηγούν τους δημοσιογράφους στα εγκαίνια ενός χώρου πατινάζ. Οι λίγοι άνθρωποι που το απολάμβαναν εξαφανίστηκαν, μόλις έσβησαν οι κάμερες.

Στη Μπερντιάνσκ, οι δημοσιογράφοι οδηγούνται στο τοπικό γραφείο γάμων για τις πρώτες τελετές εδώ και ένα μήνα. Ξαφνικά ακούγονται δύο δυνατές εκρήξεις: πυροτεχνήματα και κονφετί στον αέρα. 

Όμως κανείς δεν δίνει σημασία.