Σοφία Μαυραγάνη: «Προσπαθώ να φωτίσω μια διαφορετική πτυχή της επικοινωνιακής δύναμης του σώματος»

Πάταγος
Πάταγος   -   Πνευματικά Δικαιώματα  Μαργαρίτα Νικητάκη   -  
Από Γιώργος Μητρόπουλος

Η Σοφία Μαυραγάνη συνεχίζει την έρευνά της γύρω από τη μουσικότητα του σώματος και την υλικότητα της φωνής. Παρουσιάζει με την ομάδα Fingersix τη νέα της χορογραφική δουλειά με τίτλο «Πάταγος» στο θέατρο Κνωσσός στις 25, 26 & 27 Φεβρουαρίου. Δύο ερμηνευτές (Μαρία Βούρου, Ευθύμιος Μοσχόπουλος) παραδίδουν τη φωνή τους στην κίνηση και κάνουν πάταγο. Λέξεις, μουσική και ήχοι γίνονται σώμα και συνθέτουν μια άηχη παρτιτούρα που θολώνει τα όρια ανάμεσα σε όσα ακούμε και σε όσα βλέπουμε. Μέσω της αφαίρεσης κάθε ηχητικού ερεθίσματος αναδεικνύεται η κίνηση σε αποκλειστική πρωταγωνίστρια.

Ετερόκλητα κείμενα, που δεν ακούγονται, τραγούδια και ρυθμικές ασυμμετρίες, που επίσης δεν ακούγονται, οδηγούν τους ερμηνευτές σε έναν ιδιότυπο συντονισμό της κίνησης. Δύο ξεχωριστά, αυθύπαρκτα σώματα δημιουργούν μία ενιαία εικόνα χωρίς να εξομοιώνονται.

Μαργαρίτα Νικητάκη
ΠάταγοςΜαργαρίτα Νικητάκη

Η παράσταση χορού παρουσιάζεται στο πλαίσιο ενός εντατικού τριήμερου δράσεων με διαφορετικό format, χαρακτήρα και περιεχόμενο. Τρεις ομάδες από διαφορετικά καλλιτεχνικά πεδία συγκατοικούν στο εμβληματικό θέατρο της πλατείας Αμερικής και διαδέχεται η μια την άλλη στις παραστάσεις τους. Πρόκειται για το περιοδικό για το θέατρο ACTII, την ομάδα χορού Fingersix και τημ καλλιτεχνική κολεκτίβα Medea Electronique. Ενώνουν τις δυνάμεις τους από νωρίς το απόγευμα κάθε ημέρας μέχρι τα μεσάνυχτα σε μια αναπάντεχη καλλιτεχνική σκυταλοδρομία.

Τι περιλαμβάνει; Ανοιχτές συζητήσεις για την έννοια του cultural transfer στο θέατρο, το έργο «Πάταγος» της Σοφίας Μαυραγάνη και η 8η έκδοση του φεστιβάλ ηλεκτρονικής μουσικής Εlectric Νights.Το κοινό μπορεί να επιλέξει τη δική του διαδρομή κατά τη διάρκεια των τριών ημερών, παρακολουθώντας όλες ή επιμέρους δράσεις, με ένα ημερήσιο ή τριήμερο εισιτήριο.

Μιλήσαμε με την Σοφία Μαυραγάνη για τη νέα της χορογραφική δουλειά, για την έρευνά της πάνω στο σώμα και τη φωνή και τη συμμετοχή σ’ αυτό το τριήμερο δράσεων.

Μαργαρίτα Νικητάκη
Σοφία ΜαυραγάνηΜαργαρίτα Νικητάκη

-Ο «Πάταγος» είναι η νέα χορευτική σου παραγωγή. Πώς συνδέεται με την προηγούμενη δουλειά σου;

Ο Πάταγος αποτελεί οργανική συνέχεια των προηγούμενων έργων και κυρίως του «Afterwords» και του «MAUΘ». Εντάσσεται στο πλαίσιο της έρευνας πάνω στη σχέση φωνής και σώματος, ήχου και κίνησης. Στον Πάταγο όμως αφαιρέσαμε εντελώς τη φωνή και ασχοληθήκαμε ειδικά με το «λόγο» της κίνησης: γιατί κινούμαστε και τι λέμε με το σώμα μας. Ενώ η παράστασή μας έχει δομηθεί πάνω σε αποσπάσματα θεατρικών και λογοτεχνικών κειμένων διαφορετικού ύφους, πάνω σε διαφορετικά είδη μουσικής και πάνω σε κουβέντες ανθρώπων που κρυφακούσαμε, τελικά δεν ακούμε τίποτα από αυτά. Τα βλέπουμε. Και ακούμε τους ήχους εκείνους που στις περισσότερες περιπτώσεις αγνοούμε. 

-Πώς κάνουν Πάταγο οι δυο σου ερμηνευτές;

Ευτυχώς η Μαρία Βούρου και ο Ευθύμης Μοσχόπουλος εμπιστεύτηκαν τη διαδικασία που, για να είμαστε ειλικρινείς, γέννησε πολλά ερωτήματα και διένυσε στιγμές μεγάλης ανασφάλειας. Πώς θα λειτουργήσει μια παράσταση χορού που στηρίζεται στο λόγο αλλά ακυρώνει τον ήχο; Ήταν και είναι, μια δύσκολη εξίσωση, αλλά βρήκαμε τελικά κάποιον τρόπο λύσης. Είναι τόσο γοητευτική, δυνατή, δύσκολη και παταγώδης για μένα η σιωπή. Οι δυο ερμηνευτές κάνουν έναν ιδιότυπο πάταγο. Εντελώς σιωπηλό!

Μαργαρίτα Νικητάκη
ΠάταγοςΜαργαρίτα Νικητάκη

-Ποια είναι η εικόνα που δημιουργούν η φωνή και το σώμα των ερμηνευτών σου;

Η πρώτη λέξη που μου ήρθε είναι «σφιχτή», μια εικόνα σφιχτή και άηχη. Ο ήχος της φωνής δεν ακούγεται και τα σώματα παραμένουν κοντά, πολύ κοντά, σε μια διαδικασία επικοινωνίας χωρίς περιορισμούς και στόχο. Κατά τη διάρκεια δημιουργίας του έργου προσπάθησα να παραδώσω τη δύναμη των λέξεων, τη δύναμη της λεκτικής επικοινωνίας, στο σώμα. Ο τρόπος σύνθεσης του υλικού ήταν περισσότερο κιναισθητικός παρά λογικός.  Φυσικά και θα αναζητήσουμε την ιστορία πίσω από αυτό που βλέπουμε. Ένα μεγάλο στοίχημα για μένα είναι όμως να μη μας νοιάξει έστω και λίγο αν δεν καταλαβαίνουμε. Γιατί ίσως καταλάβουμε αλλιώς ή και κάτι άλλο από αυτό που περιμέναμε. Έχω επιμείνει πολύ στο σώμα που φέρει μυαλό αλλά δε γίνεται μυαλό, κινείται με λόγο αλλά χωρίς λόγο.

-Πώς διαμορφώθηκε το κινητικό λεξιλόγιο που χρησιμοποίησες αυτή τη φορά; Τι περιλαμβάνει;

Όλο το κινητικό υλικό δημιουργήθηκε με αφορμή κείμενα, στίχους, λέξεις και μουσική από ετερόκλητα είδη. Κατά τη διαδικασία της έρευνας προσκλήθηκαν σκηνοθέτες, όπως η Γεωργία Μαυραγάνη και ο Ανέστης Αζάς, οι οποίοι μας εισήγαγαν στο κόσμο του θεατρικού λόγου. Αρχίσαμε να δουλεύουμε πάνω στη φωνή και στον τρόπο επικοινωνίας μέσω των λέξεων. Στη συνέχεια, κρατήσαμε τα κείμενα και αφαιρέσαμε τον ήχο τους. Αυτό που θα δούμε στη σκηνή είναι αυτό που απομένει από τα λόγια όταν δεν τα ακούμε. Αυτό που λέει το σώμα.

Μαργαρίτα Νικητάκη
ΠάταγοςΜαργαρίτα Νικητάκη

-Η μουσικότητα του σώματος είναι κάτι που σε ενδιαφέρει πολύ στη δουλειά σου. Γιατί; Ποια είναι τα στοιχεία που έχεις ανακαλύψει στην πολυετή σου έρευνα;

Με τον όρο μουσικότητα αναφέρομαι στη δύναμη που έχει το σώμα να επικοινωνήσει μέσα από κανάλια που μόνο αυτό ξέρει, πέραν της λογικής. Και χρησιμοποιώ τον όρο να επικοινωνήσει και όχι να ευχαριστήσει ή να ευχαριστηθεί αλλά πραγματικά να επικοινωνήσει, να αρθρώσει λόγο και να προκαλέσει αλλαγές. Νομίζω ότι έχουμε γεμίσει με λέξεις, εξηγήσεις, κείμενα, τοποθετήσεις και δεν δίνουμε χώρο στο σώμα μας. Ποια είναι τα στοιχεία που έχω βρει στην έρευνα; Ακόμα και να καταφέρω να διατυπώσω τον κεντρικό προβληματισμό της έρευνας μου πήρε χρόνο. Αυτό που προσπαθώ να κάνω είναι να φωτίσω κάθε φορά διαφορετική πτυχή της επικοινωνιακής δύναμης του σώματος.

-Ποια είναι η εικόνα ή η μνήμη που σου έρχεται στο μυαλό, στη φράση «Έκανε Πάταγο»;

Πέρα από την αφορμή για να αλλάξει το πρώτο όνομα σε μαρκίζα μπουζουκτσίδικου της εθνικής, η εικόνα που μου έρχεται σήμερα είναι η απόλυτη σιωπή!

x
Act IIx

-Πώς προέκυψε η συνάντηση στο Θέατρο Κνωσός; Τι σας ενώνει με τις άλλες δύο ομάδες;

Η συνάντηση στο Κνωσσός προέκυψε σχετικά τυχαία. Δύο συνεργάτες του περιοδικού ACTII, ο Ανδρέας Ανδρέου και η Ιωάννα Βαλσαμίδου, έκαναν τα γυρίσματα μιας μικρού μήκους ταινίας εκεί. Ήξεραν και οι δύο ότι τόσο εμείς όσο και η ομάδα του Εlectric Νights βρισκόμασταν σε διαδικασία αναζήτησης χώρου παρουσίασης των έργων μας. Οπότε μας πρότειναν το θέατρο, το επισκεφθήκαμε, μας άρεσε και αποφασίσαμε αυθόρμητα και χωρίς δεύτερη σκέψη να δημιουργήσουμε από κοινού αυτό το τριήμερο δράσεων. Το θέατρο Κνωσσός και ο κος Λάμπρος Τσάγκας αποτελούν κομμάτι της ιστορίας του ελληνικού θεάτρου αλλά και του χορού και της μουσικής. Ο κος Τσάγκας μας διηγήθηκε πώς μαζί με τον αδερφό του, Χρήστο Τσάγκα, τον Τσαρούχη και το Φωτόπουλο σχεδίασαν τη μετατροπή του χώρου από σινεμά σε θέατρο. Μας είπε για τις παραστάσεις χορού που γίνονταν εκεί τα δευτερότριτα, για τα εκπαιδευτικά προγράμματα που έστησαν με την Μελίνα Μερκούρη, για τις επισκέψεις της μαζί με τον Ζυλ Ντασέν στις πρόβες τους, για τη συναυλία του Χατζηδάκι, για τις εκπομπές της Λιλιπούπολης. Το θέατρο πλέον είναι παλιό, τόσο όσον αφορά τα τεχνικά του χαρακτηριστικά όσο και τη δυναμική του στη σύγχρονη καλλιτεχνική σκηνή. Αλλά αυτό μας γοήτευσε και μας προκάλεσε. Μας παρακίνησε και σχεδόν μας υπέβαλε να κάνουμε κάτι εκεί. Την απόφασή μας ενίσχυσε η αμοιβαία εμπιστοσύνη που υπάρχει σχετικά με τον καλλιτεχνικό χαρακτήρα του κάθε πρότζεκτ και επισφραγίστηκε από έναν αναπάντεχο συντονισμό. Πχ επειδή ο Πάταγος είναι μια άηχη παράσταση σκεφτόμουν ότι θα είχε ενδιαφέρον να συνδυαστεί με μια εντελώς αντίθετη εμπειρία, όπως μια συναυλία. Πριν προλάβω να το οργανώσω συνέβη από μόνο του.

Σάκης Στριτσίδης
ACT IIΣάκης Στριτσίδης

-Τι θα γίνει στο πλαίσιο του cultural transfer και των electric nights;

Το Cultural Transfer είναι ο τίτλος του θεατρικού συμποσίου που οργανώνεται από το περιοδικό ACT II. Βασίζεται στην ιδέα της «πολιτιστικής μετακίνησης».  Mε επίκεντρο την ελληνική θεατρική σκηνή, η ομάδα του ACT II, θέλει να ανοίξει μια συζήτηση για το σύγχρονο πολιτιστικό γίγνεσθαι. Στο πλαίσιο του τριημέρου οργανώνεται ένα συμπόσιο με διαφορετικούς ομιλητές κάθε μέρα, από την Ελλάδα και το εξωτερικό, μια συνάντηση στην οποία σημαντικοί δημιουργοί των παραστατικών τεχνών θα συνομιλήσουν μεταξύ τους και με το κοινό. Το Εlectric Νights είναι το γνωστό φεστιβάλ ηλεκτρονικής μουσικής. Διοργανώνεται από τη κολεκτίβα Μedea Εlectronique και θα δούμε την 8η έκδοσή του που είναι προσανατολισμένη κυρίως σε νέες και νέους δημιουργούς από την ελληνική και διεθνή σκηνή. 

-Τι περιμένει τον θεατή σ’ αυτή την καλλιτεχνική σκυταλοδρομία;

Το τριήμερο στο Κνωσσός είναι ενταντικό. Αρχίζει κάθε μέρα στις 17.00, την Κυριακή στις 16.00 και τελειώνει τα μεσάνυχτα. Αρχίζει με συζητήσεις, με λόγια και σκέψεις πάνω στο θέατρο και τις παραστατικές τέχνες, συνεχίζει με μια άηχη παράσταση χορού όπου ο λόγος δίνει τη θέση του στην κίνηση, στο σώμα και ολοκληρώνεται με μουσική, με ήχο, με θόρυβο. Και όλο αυτό σε λούπα με κάποια στοιχεία να αλλάζουν και κάποια να παραμένουν ίδια. Ο θεατής μπορεί να δημιουργήσει τη δική του διαδρομή μέσα στο τριήμερο παρακολουθώντας όποια δράση επιθυμεί. Θέλουμε να αποτελέσει το Κνωσσός έναν ανοιχτό χώρο για εμάς και το κοινό.

Μαργαρίτα Νικητάκη
ΠάταγοςΜαργαρίτα Νικητάκη

ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΠΑΡΑΣΤΑΣΗΣ

«ΠΑΤΑΓΟΣ»

Ιδέα - Χορογραφία: Σοφία Μαυραγάνη

Ερμηνεία: Μαρία Βούρου, Ευθύμιος Μοσχόπουλος

Δραματουργία: FBDS, Ιωάννα Βαλσαμίδου

Σύμβουλος ήχου: Coti K.

Κοστούμια: Δήμος Κλιμενώφ

Φωτισμοί: Εβίνα Βασιλακοπούλου

Καλλιτεχνικός Συνεργάτης: Μπάμπης Μακρίδης

Makeup artist: Κατιάννα Χατζηλουίζου

Φωτογραφίες: Μαργαρίτα Νικητάκη

Γραφιστικά: Δημήτρης Πολίτης

Παραγωγή: Fingersix/Athens

Με την οικονομική υποστήριξη του Υπουργείου Πολιτισμού και Αθλητισμού

Κωνσταντίνα Πολυτίμη
Electric NightsΚωνσταντίνα Πολυτίμη

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΡΙΗΜΕΡΟΥ

Παρασκευή 25 Φεβρουαρίου 2022

17.00 - 19.45 : A Cultural Transfer / Αct II

20.30 - 21.10 : Πάταγος / Σοφία Μαυραγάνη

21.45 - 24.00 : Electric Nights / Nour Sokhon, Mr. Clarinet

Σάββατο 26 Φεβρουαρίου 2022

17.00 - 19.45 : A Cultural Transfer / Αct II

20.30 - 21.10 : Πάταγος / Σοφία Μαυραγάνη

21.45 - 24.00 : Electric Nights / Anna Vs June & Alexandra Papastergiopoulou, Savina Yannatou & Medea Electronique, I broke the vase

Κυριακή 27 Φεβρουαρίου 2022

16.00 - 16.40 : Πάταγος / Σοφία Μαυραγάνη

17.00 - 19.45 : A Cultural Transfer / Αct II

20.30 - 21.10 : Πάταγος / Σοφία Μαυραγάνη

21.45 - 24.00 : Electric Nights / Dimos Vryzas, Emi Path & Spyros Tzekos

INFO

25, 26, 27 Φεβρουαρίου 2022

Θέατρο Κνωσσός, Κνωσσού 11, Πλατεία Αμερικής

Εισιτήρια:Ενιαίο ημερήσιο: 8 ευρώ (Φοιτητικό & Ανέργων 5 ευρώ), Ενιαίο τριημέρου: 15 ευρώ (Φοιτητικό & Ανέργων 8 ευρώ)

Προπώληση εισιτηρίων

Για την είσοδο στον χώρο είναι απαραίτητη η επίδειξη πιστοποιητικού εμβολιασμού σε ισχύ