Έκτακτη είδηση
This content is not available in your region

Β' Γυμνάσιο Αρρένων Αθηνών: Από το «Δεύτερο» μέχρι τη Villa Amalias

Β' Γυμνάσιο Αρρένων Αθηνών: Από το «Δεύτερο» μέχρι τη Villa Amalias
Μέγεθος Κειμένου Aa Aa

Τι κοινό μπορούν να έχουν ο στιχουργός Λευτέρης Παπαδόπουλος, ο Αρχιεπίσκοπος Τιράνων, Δυρραχίου και πάσης Αλβανίας Αναστάσιος, ο ζωγράφος Αλέκος Φασιανός, ο εκδότης Οδυσσέας Χατζόπουλος, ο καθηγητής φιλοσοφίας και συγγραφέας Χρήστος Γιανναράς;

Όλοι τους πέρασαν από τα θρανία του Β’ Γυμνασίου Αρρένων Αθηνών. Κι αν οι νεότεροι δεν γνωρίζουν ποιο είναι το σχολείο που έβγαλε όλες αυτές τις προσωπικότητες, ίσως θα έπρεπε να σημειωθεί πως σήμερα είναι περισσότερο γνωστό ως…. Villa Amalias.

Το 1862 ανοίγει τις πόρτες του το Β’ Γυμνάσιο Αρρένων Αθηνών, το οποίο στην πορεία των ετών έμελλε να γίνει γνωστό απλά ως… «Δεύτερο». Το κτήριο της γωνίας Αχαρνών και Χέυδεν δεσπόζει ακόμη και σήμερα ως πινελιά μεγαλοπρέπειας, παρά τις επιμέρους πληγές του, σε μια περιοχή εν πολλοίς υποβαθμισμένη που μέρα με την ημέρα βυθίζεται στα δικά της προβλήματα.

Ο ιστορικός χαρακτήρας του Δεύτερου δεν περιορίζεται στους διάσημους αποφοίτους του, αλλά και στο ότι τα προσχέδιά του αποτέλεσαν έργο του Ερνέστου Τσίλερ. Το κτήριο τόσο έξω όσο και μέσα διαθέτει πολλά νεοκλασικά στοιχεία, ωστόσο από παιδαγωγικής άποψης φαίνεται ασυμβίβαστο με τα σημερινά δεδομένα μιας σχολικής μονάδας. Ενδεικτικό είναι ότι ένα εξατάξιο γυμνάσιο περιοριζόταν σε ένα προαύλιο 15Χ15 μέτρα, όμως η δικαιολογία για αυτό είναι ότι ο αρχικός του σκοπός δεν ήταν να αποτελέσει σχολείο. Χτίστηκε ως σπίτι, ένα από τα πολλά αστικά νεοκλασικά που γεμίζουν την περιοχή από τις παρυφές της Ομόνοιας και κατά μήκος της Αχαρνών και των παραλλήλων της μέχρι τα Πατήσια.

Όσον αφορά δε στις παιδαγωγικές τακτικές, αυτές προσαρμόζονταν εν πολλοίς στις αντιλήψεις της εποχής και περιγράφονται γλαφυρά στο βιβλίο της Σόνιας Γελουδάκη «Η εποχή των χαστουκιών». Μόνο από τον τίτλο μπορεί κανείς να βγάλει συμπεράσματα, ενώ στην καλύτερη περίπτωση κάθε τάξη είχε 80 μαθητές!

Η πορεία του Δεύτερου ως σχολείου διεκόπη στην περίοδο του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, όταν επιτάχθηκε από τις δυνάμεις κατοχής και χρησιμοποιήθηκε ως διοικητήριο. Μετά την απελευθέρωση επανήλθε στη σχολική του λειτουργία.

Μέχρι τα τέλη Νοεμβρίου του 1973, όταν το κτήριο μεταφέρθηκε στο παλιό Αρσάκειο, στις αρχές της οδού Αχαρνών, το Δεύτερο αποτελούσε ορόσημο της περιοχής κάτω από την πλατεία Βικτωρίας. Από τότε και μέχρι το 1990, το κτήριο παρέμεινε κενό, με τις φήμες στην περιοχή περί επαναλειτουργίας του – για να στεγάσει το γειτονικό 32ο Δημοτικό – να αναζωπυρώνονται συνεχώς, αλλά να παραμένουν φήμες. Κυρίως επειδή το ιδιοκτησιακό του καθεστώς παρέμενε ασαφές μεταξύ του Οργανισμού Σχολικών Κτηρίων και του Δήμου Αθηναίων.

Το Μάρτιο του 1990 ομάδα αντιεξουσιαστών κατέλαβε το χώρο, κάνοντας πράξη τα συνθήματα περί δικαιώματος στέγασης και αυτοδιαχείρισης. Η ίδια ομάδα είχε προσπαθήσει ανεπιτυχώς λίγο καιρό πριν να καταλάβει ένα εγκαταλειμμένο κτήριο στη λεωφόρο Αμαλίας, η οποία έδωσε τελικά το όνομά της στην κατάληψη: Villa Amalias.

Η παρουσία των αντιεξουσιαστών εκεί, αν και μετέτρεψε το ουσιαστικά ρημαγμένο κτήριο σε στέκι, αποτέλεσε κόκκινο πανί για πολλούς. Η αστυνομία γινόταν δέκτης παραπόνων από κατοίκους και επενέβαινε από καιρού εις καιρόν, εκκενώνοντας το χώρο, όμως σε λιγότερο από μία εβδομάδα η κατάληψη επανερχόταν δριμύτερη και με μεγαλύτερη δυναμική.

Στις δραστηριότητες της «Βίλας», όπως επεκράτησε να ονομάζεται, περιλαμβάνονταν συναυλίες, πολιτικές εκδηλώσεις, αυτοδιαχειριζόμενο καφενείο, θεατρικά έργα, ακόμη και μαθήματα ζωγραφικής για παιδιά, τα οποία επεκτείνονταν και στην οδό Χέυδεν.

Η παρουσία της «Βίλας» πάνω από την οδό Αχαρνών και η δυναμική ξενοφοβικών στοιχείων στους κάτω από την Αχαρνών δρόμους έδωσε στο πάλαι ποτέ Δεύτερο ένα χαρακτήρα… συνοριακού φυλακίου. Η συνεχιζόμενη υποβάθμιση της περιοχής και παράλληλα η συσσώρευση εκεί παράνομων μεταναστών αποτέλεσε το σημείο τριβής μεταξύ αντιεξουσιαστών και ακροδεξιών, μετατρέποντας την Αχαρνών σε φυσικό σύνορο μεταξύ των δύο κόσμων και τη Villa Amalias σε… προπύργιο.

Πέραν της υποβάθμισης, η περιοχή συχνά μετατρεπόταν – και ακόμη μετατρέπεται – σε θέατρο οδομαχιών μεταξύ αντιεξουσιαστών, ακροδεξιών και αστυνομικών. Αφορμή, η στάση των μεν και των δε απέναντι στην παρουσία παράνομων μεταναστών.

Έπειτα από πολλές ανεπιτυχείς προσπάθειες της αστυνομίας, τελικά στις 20 Δεκεμβρίου του 2012 δυνάμεις των ΜΑΤ εισέβαλαν στο χώρο, εκκενώνοντάς τον. Στη διάρκεια της έρευνας εντοπίστηκαν μεταξύ άλλων πάνω από 1.000 άδεια μπουκάλια μπύρας, εύφλεκτο υγρό, αντιασφυξιογόνες μάσκες, κροτίδες, μεταλλικά σφαιρίδια και μικροποσότητα ινδικής κάνναβης.

Το κτήριο παρέμεινε έκτοτε φρουρούμενο από διμοιρίες των ΜΑΤ, ωστόσο το πρωί της 9ης Ιανουαρίου περίπου 100 άτομα προσπάθησαν να το ανακαταλάβουν. Ισχυρές δυνάμεις της αστυνομίας επενέβησαν παρουσία εισαγγελέα και μία ώρα μετά την απόπειρα ανακατάληψης κατάφεραν να εκκενώσουν ξανά το κτήριο.

Τα τελευταία γεγονότα σίγουρα δεν τιμούν έναν ιστορικό χώρο με πλούσια ιστορία που πλέον ανήκει και τυπικά στο χώρο της ιστορίας. Με το διαχωρισμό του εξατάξιου Γυμνασίου σε τριτάξιο Γυμνάσιο και τριτάξιο Λύκειο, το Β’ Γυμνάσιο Αρρένων Αθηνών «έσπασε» σε 2ο Γυμνάσιο και 2ο Λύκειο.

Με την πάροδο των ετών και τις προσπάθειες των επισήμων φορέων για ενσωμάτωση των μεταναστών στην ελληνική κοινωνία, το 2ο Γυμνάσιο μετασχηματίστηκε σε 2ο Διαπολιτισμικό Γυμνάσιο. Όσο για το Λύκειο, μετακόμισε στο γειτονικό κτήριο του 42ου Λυκείου, από το οποίο λίγο καιρό μετά απορροφήθηκε. Ακόμη και τώρα που αποτελεί παρελθόν, είναι γεγονός πως από τα ξύλινα θρανία του βγήκαν κάποια από τα ζωντανά κεφάλαια της ελληνικής πρόσφατης ιστορίας.

Οι φωτογραφίες του άρθρου προέρχονται από την ιστοσελίδα 2gymnasioathinon.net