Ρέει πετροδολάριο του Κόλπου στις αφρικανικές ανανεώσιμες πηγές ενέργειας: ο πόλεμος με το Ιράν επιταχύνει την τάση.
Επενδυτές που έχουν πλουτίσει από τα άφθονα κοιτάσματα πετρελαίου και φυσικού αερίου της Μέσης Ανατολής στρέφονται ολοένα και περισσότερο στον κλάδο της καθαρής ενέργειας στην Αφρική. Τους προσελκύουν η αυξανόμενη ζήτηση για ηλεκτρική ενέργεια, η ταχεία αστικοποίηση και ο ολοένα πιο σημαντικός ρόλος της ηπείρου στις παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού που συνδέονται με κρίσιμα ορυκτά και τη μεταποίηση.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Έκθεση που δημοσιεύθηκε τον περασμένο μήνα από την οργάνωση Clean Air Task Force διαπίστωσε ότι μέχρι το τέλος του 2024 είχαν κατευθυνθεί πάνω από 101,9 δισ. δολάρια (88,8 δισ. ευρώ) από τις χώρες του Κόλπου προς τον κλάδο των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στην Αφρική, με πρωταγωνιστές τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, τη Σαουδική Αραβία, το Κατάρ, το Κουβέιτ και το Μπαχρέιν.
Σύμφωνα με αναλυτές, τα κρατικά επενδυτικά ταμεία και οι κρατικά ελεγχόμενες εταιρείες της Μέσης Ανατολής δύσκολα θα περιορίσουν αυτές τις επενδύσεις σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, παρά τις αναταράξεις από τον πόλεμο με το Ιράν, καθώς πίσω από αυτή τη χρηματοδότηση υπάρχουν ισχυρά, μακροπρόθεσμα οικονομικά και στρατηγικά κίνητρα.
Το μεγαλύτερο μέρος των επενδύσεων επικεντρώνεται στη Βόρεια Αφρική, τη Νότια Αφρική και τμήματα της Ανατολικής Αφρικής, ενώ η Δυτική Αφρική έχει προσελκύσει σχετικά περιορισμένη χρηματοδότηση.
«Η Αφρική παραμένει μία από τις λίγες περιοχές όπου η αύξηση της ζήτησης είναι αναμφισβήτητη», λέει ο Μάθιου Τίλεαρντ, διευθύνων σύμβουλος της CrossBoundary Energy, μιας εταιρείας με έδρα το Ναϊρόμπι που αναπτύσσει και λειτουργεί έργα ανανεώσιμης ενέργειας.
«Οι βραχυπρόθεσμοι κραδασμοί μπορεί να καθυστερήσουν μεμονωμένες συναλλαγές, αλλά οι μεγαλύτερες ευκαιρίες σε υποδομές απαιτούν μακροπρόθεσμη θεώρηση του κινδύνου και της αξίας.»
Η Αφρική αντιμετωπίζει ένα από τα μεγαλύτερα ελλείμματα ηλεκτροδότησης στον κόσμο. Περίπου 600 εκατομμύρια άνθρωποι σε όλη την ήπειρο εξακολουθούν να μην έχουν πρόσβαση σε ηλεκτρικό ρεύμα και πολλοί ακόμη υποφέρουν από ασταθείς παροχές.
Πόλεμος με το Ιράν: ενισχύεται η στροφή της Αφρικής στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας
Οι κυβερνήσεις στρέφονται ολοένα και περισσότερο σε ιδιώτες επενδυτές για τη χρηματοδότηση έργων ηλιακής, αιολικής και υβριδικής παραγωγής ενέργειας, ώστε να αυξήσουν τη δυναμικότητα παραγωγής χωρίς να επιβαρύνουν υπερβολικά τα δημόσια οικονομικά. Αυτό το κενό έχει δημιουργήσει ευκαιρίες για επενδυτές από τον Κόλπο που επιδιώκουν να διαφοροποιηθούν πέρα από το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο.
«Σε τελική ανάλυση, οι επενδύσεις του Κόλπου στην Αφρική τείνουν να καθοδηγούνται από πραγματιστικά εθνικά συμφέροντα και στρατηγικές αποδόσεις», λέει ο Λου Νέλσον, πολιτικός αναλυτής στην Oxford Economics.
«Αυτή τη στιγμή βρίσκονται σε εξέλιξη σημαντικές ενεργειακές επενδύσεις σε όλη την Αφρική, πρόκειται για μακροπρόθεσμα έργα που προετοιμάζονται εδώ και χρόνια, επομένως δεν αναμένουμε μεγάλες αναταράξεις.»
Οι επενδύσεις στο εξωτερικό σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας αποτελούν μέρος ευρύτερων στρατηγικών των χωρών της Μέσης Ανατολής για τη διαφοροποίηση των οικονομιών τους και την προσαρμογή στην παγκόσμια στροφή προς καθαρότερες μορφές ενέργειας.
Η Ευρώπη επίσης διεκδικεί επιρροή στον ενεργειακό τομέα της Αφρικής. Στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας Global Gateway της ΕΕ για βιώσιμες υποδομές, τον Οκτώβριο του 2025 δεσμεύθηκε ποσό 618 εκατ. ευρώ ειδικά για την ενίσχυση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στην Αφρική.
Ο Τζοάμπ Οκάντα, αναλυτής ενέργειας και ανάπτυξης, σημειώνει ότι οι διαταράξεις στις μεταφορές πετρελαίου και φυσικού αερίου λόγω του πολέμου με το Ιράν μπορεί να ενισχύσουν τα επιχειρήματα υπέρ των επενδύσεων στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, καθώς αναδεικνύουν πόσο ευάλωτες μπορεί να είναι αυτές οι διαδρομές εφοδιασμού.
«Αυτές οι εταιρείες, πολλές από τις οποίες είναι κρατικές, διαθέτουν σημαντικά κεφάλαια αλλά κατανοούν επίσης ότι ο κόσμος απομακρύνεται σταδιακά από τα ορυκτά καύσιμα», λέει ο Οκάντα. «Οι επενδύσεις στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας τούς επιτρέπουν να διαφοροποιήσουν τα χαρτοφυλάκιά τους και να τοποθετηθούν στις ενεργειακές αγορές του μέλλοντος.»
Ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και ορυκτά διαμορφώνουν τον ενεργειακό τομέα της Αφρικής
Ο ενεργειακός τομέας της Αφρικής βρίσκεται στο επίκεντρο πολλών παγκόσμιων οικονομικών ανακατατάξεων, από την ενεργειακή μετάβαση έως την εκρηκτική ζήτηση για ορυκτά όπως το κοβάλτιο και ο χρυσός, που χρησιμοποιούνται σε πλήθος προϊόντων υψηλής τεχνολογίας.
«Για τους επενδυτές, τα έργα ανανεώσιμης παραγωγής ενέργειας μπορούν να αποτελέσουν στρατηγική είσοδο σε κλάδους πέρα από την ίδια την ηλεκτροπαραγωγή», λέει ο Μάθιου Τίλεαρντ.
«Οι σταθμοί παραγωγής που κατασκευάζονται για την τροφοδοσία ορυχείων ή μεγάλων βιομηχανικών εγκαταστάσεων μπορούν να φέρουν τους Άραβες επενδυτές πιο κοντά στις αλυσίδες εφοδιασμού για ορυκτά που χρησιμοποιούνται σε μπαταρίες και άλλες τεχνολογίες.»
Ο Οκάντα επισημαίνει ότι οι αντιλαμβανόμενοι κίνδυνοι, όπως η μεταβλητότητα των νομισμάτων και η πολιτική αβεβαιότητα, ιδίως στη Δυτική Αφρική, εξακολουθούν να καθορίζουν το πού κατευθύνονται αυτές οι επενδύσεις.
«Η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας είναι μόνο ένα μέρος της εξίσωσης», σημειώνει ο Οκάντα. «Χρειάζονται επίσης δίκτυα μεταφοράς και μια λειτουργική αγορά ηλεκτρισμού, όπου το ρεύμα μπορεί πράγματι να πωλείται και να πληρώνεται.»