Έκτακτη είδηση

Ένα παγκόσμιο χωριό γεννιέται

Τόποι της Κηπουρικής – ©Luca Centola
Τόποι της Κηπουρικής – ©Luca Centola
Euronews logo
Μέγεθος Κειμένου Aa Aa

Τον Ιανουάριο, χιλιάδες πολίτες της ιταλικής επαρχίας Μπασιλικάτα συγκεντρώθηκαν σε ένα μοναδικό μέρος για να γιορτάσουν ένα ιστορικό γεγονός με μουσική, η οποία αντηχούσε στους παρακείμενους βράχους τόφφου. Φιλαρμονικές έπαιξαν την Ωδή στη Χαρά του Μπετόβεν, δίνοντας πνοή ζωής σε ένα προ δεκαετιών εγκαταλελειμμένο λατομείο στα περίχωρα της πόλης.

Αυτή η πόλη, η Ματέρα, περίφημη για τις 9.000 ετών σπηλαιώδεις κατοικίες του Σάσσι, απολαμβάνει τον ήλιο της Πολιτιστικής Πρωτεύουσας της Ευρώπης. Ο προαναφερθείς χώρος συνάντησης, που εύλογα ονομάζεται Κάβα ντελ Σόλε (Λατομείο του Ήλιου), είναι το μέρος όπου ξεκίνησαν οι εορτασμοί της Ματέρα 2019.

Το Κάβα είναι κεντρικής σημασίας στην ιστορία της γένεσης της Ματέρα. Εργάτες εξόρυσσαν πέτρα από το λατομείο, που χρονολογείται από τον 18ο αιώνα, με αίμα, ιδρώτα και δάκρυα. Οι ογκόλιθοι τόφφου που εξορύσσονταν έγιναν τα δομικά υλικά για τα μνημεία και τα πέτρινα σπίτια της Ματέρα.

Ωστόσο, τη δεκαετία του 1950, με τη Ματέρα ρημαγμένη, οι κάτοικοι μεταφέρθηκαν σε κοντινά, σύγχρονα οικοδομήματα, και το Κάβα ντελ Σόλε εγκαταλείφθηκε, τελικά.

Όμως, χρειάζεται η συμβολή όλου του χωριού, και οι χωρικοί της Ματέρα δεν το βάζουν κάτω. Τη δεκαετία του 1980, οι τεχνίτες της, μαζί με δημιουργικούς, νέους Ιταλούς, διεκδίκησαν και ανέστησαν τη χαμένη υπόσκαφη πόλη τους. Σήμερα, συμβολίζει μια Αναγέννηση σημείο τομής της Νεολιθικής και της Ψηφιακής Εποχής.

Και το Κάβα ντελ Σόλε αναβαθμίστηκε εν όψει της Ματέρα 2019. Τώρα επιδεικνύει μοντέρνα χαρακτηριστικά, όπως έναν υπαίθριο χώρο ψυχαγωγίας, χωρητικότητας 7.000 ατόμων και ένα σύγχρονο συνεδριακό μέγαρο.

Καθώς επισκέπτες από όλον τον κόσμο δεν παύουν να συρρέουν σε αυτούς και άλλους εκθεσιακούς χώρους καθ’ όλο το 2019, αυτό το χωριό του ιταλικού Νότου έχει γίνει ένα παγκόσμιο χωριό.

©Luca Centola

Ένα διεθνές εργαστήρι

Όπως συνέβη και με την αρχαία λίθινη πόλη, που την ανέπλασαν τα χέρια νεωτεριστών / πρωτοπόρων δημιουργών, έτσι και τους τελευταίους μήνες αυτής της χρονιάς-σταθμός, καλλιτέχνες από όλον τον κόσμο διαδραματίζουν σημαίνοντα ρόλο, καθώς συνεργάζονται με τοπικές κοινότητες της Μπασιλικάτα στο πλαίσιο πρωτοβουλιών που λαμβάνουν χώρα για το πρόγραμμα φιλοξενιών Φιλοξενία Ματέρα 2019.

Κάτοικοι ανοίγουν τις πόρτες τους σε επισκέπτες δημιουργούς, εγκαινιάζοντας μια αλησμόνητη πολιτιστική ανταλλαγή. Καλλιτέχνες έχουν την ευκαιρία να βιώσουν την τοπική παράδοση και φιλοξενία. Ως ανταπόδοση, μαθαίνουν στους ντόπιους νέες δεξιότητες και μοιράζονται το δικό τους όραμα για τη Ματέρα μέσα από το έργο τους.

Στο ίδιο πνεύμα, ένα άλλο πρόγραμμα, οι Τόποι της Κηπουρικής, διοχετεύει ευρηματικότητα σε παραμελημένες ζώνες εκτός πόλης. Εκεί, στις παρυφές πόλεων, διεθνείς δημιουργοί, αρχιτέκτονες τοπίων και η τοπική κοινωνία συνεργάζονται για να καλλιεργήσουν, κυριολεκτικά και μεταφορικά, μια «πιο πράσινη Μπασιλικάτα» με περιβόλια και ανθόκηπους.

Επίσης, στο πλαίσιο του Άλτοφεστ, κάτοικοι της πόλης υποδέχονται διεθνείς καλλιτέχνες στα σπίτια τους, μέσα στα οποία θα γίνονται εκτελέσεις σύγχρονης τέχνης μπροστά σε ζωντανό κοινό. Το πρόγραμμα φέρει ως κεντρικό θέμα το «Ζώντας το Αύριο» και θα πραγματοποιείται από τις 4 Νοεμβρίου έως τις 8 Δεκεμβρίου.

Ομοίως, με το βλέμμα του στραμμένο στο μελλοντικό 2024, το Φελτκίρχ, υποψήφιο για τον τίτλο της Πολιτιστικής Πρωτεύουσας της Ευρώπης εκείνης της χρονιάς, συμπράττει με τη Ματέρα στο Πρόγραμμα Φιλοξενίας Καλλιτεχνών Πουλβέρτουρμ.

Στόχος του έργου είναι να εδραιωθεί ένα δίκτυο ντόπιων δημιουργών και από τις δύο πόλεις προσκαλώντας καλλιτέχνες από τη Ματέρα και τη Μπασιλικάτα να μείνουν στην αυστριακή πόλη, αρχής γενομένης από το 2020. Η πρωτοβουλία θα διαρκέσει πολλά έτη και θα έχει διακριτό θέμα κάθε χρόνο· το πρώτο θα είναι οι παραστατικές τέχνες.

Εβδομάδες Πλοτέρα – Πλόβντιβ και Ματέρα μαζί για ένα ανοιχτό μέλλον

Εν τω μεταξύ, η Ματέρα και το Πλόβντιβ (ή αλλιώς Φιλιππούπολη), οι επί του παρόντος πολιτιστικές πρωτεύουσες της Ευρώπης, ολοκληρώνουν μια θριαμβευτική χρονιά με τα προγράμματα που από κοινού υλοποιούν, γεφυρώνοντας έτσι τα 1.000 χλμ. που χωρίζουν την ιταλική πόλη από τη βουλγαρική μεγαλούπολη.

Μεταξύ αυτών συγκαταλέγεται ένα ακόμα πρόγραμμα φιλοξενίας διεθνών καλλιτεχνών. Η Ιαπωνία μέσα από ευρωπαϊκά μάτια, ένα πρόγραμμα που διατρέχει δεκαετίες, φέρνει Ευρωπαίους φωτογράφους στην Ιαπωνία προκειμένου να καταγράψουν τη ζωή των πολιτών της, ιδίως όσων ζουν σε επαρχιακές και περιθωριοποιημένες περιοχές. Οι εικόνες που προκύπτουν παρουσιάζονται σε δημοσιεύσεις, καθώς και σε εκθέσεις στην Ιαπωνία και στις Πολιτιστικές Πρωτεύουσες της Ευρώπης.

Φέτος, έχουν επιλεγεί να συμμετάσχουν οι φωτογράφοι Αλέσια Ρόλο από τη Ματέρα και Βλαντιμίρ Πεκόφ από το Πλόβντιβ. Το έργο τους εκτίθετο το φετινό καλοκαίρι στη Ματέρα, στην Εκκλησία Σάντα Μαρία ντε Αρμένις —του 11ου αιώνα— και επανεκτίθεται στο Πλοβντίβ από 21 Οκτωβρίου έως 27 Νοεμβρίου. Η έκθεση θα μεταφερθεί στην Ιαπωνία το 2020.

Οι Πολιτιστικές Πρωτεύουσες της Ευρώπης συνεχίζουν να εξερευνούν το θέμα των παραγκωνισμένων αστικών τοπίων στο Φεστιβάλ Αστικών Παιχνιδιών (από 31 Οκτωβρίου έως 10 Νοεμβρίου).

Φιλομαθείς επισκέπτες και κάτοικοι θα έχουν τη δυνατότητα να εξορμούν σε δρόμους, πάρκα, εγκαταλελειμμένους χώρους και συναρπαστικά υπόγεια της Ματέρα και του Πλοβντίβ συμμετέχοντας σε παιχνίδια που εμπνέουν τους παίκτες να εμβαθύνουν σε ζητήματα όπως η σχέση μας με τις πόλεις και την τεχνολογία, αλλά και η διαμόρφωση της ζωής μας σε αστικές περιφέρειες κατά την εποχή της κινητικότητας.

©Luca Centola

Επιστροφή στην αφετηρία

Ο ήλιος της Ματέρα 2019 θα αρχίσει να δύει με το Φεστιβάλ Ανοιχτής Κουλτούρας, που θα λάβει χώρα σε διάφορα σημεία όλης της πόλης, με ημερομηνία έναρξης την 7η Δεκεμβρίου και διάρκεια έως τις 20 Δεκεμβρίου, ημερομηνία των επίσημων εορτασμών λήξης.

Οι εκδηλώσεις αναμένεται να προσελκύσουν δημιουργούς με όραμα και μεγάλους στοχαστές για μια συνέργεια ιδεών, μουσικής, σχεδίου, λογοτεχνίας, θεάτρου και κινηματογράφου.

Στην τελετή λήξης, οι επισκέπτες θα συγκεντρωθούν στο σημείο από όπου ξεκίνησαν όλα, εκεί όπου το ατσάλι συναντά την πέτρα: στο Κάβα ντελ Σόλε. Υπό τους ήχους μουσικών εκτελέσεων από Ιταλούς και Ευρωπαίους μουσικούς, θα προβάλλονται σε τοίχους εικόνες που αφηγούνται τη δωδεκάμηνη ιστορία της πόλης ως Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης, ενώ παράλληλα το όλο θέαμα θα μεταδίδεται ζωντανά.

Όμως, το βλέμμα στο παρελθόν είναι συνάμα και μια ματιά στο μέλλον. Η Ματέρα έχει πλέον εδραιώσει την κληρονομιά της ως σημαντικός διεθνής προορισμός για πολιτιστικά έργα ανοικτής πρόσβασης που δημιουργούν από κοινού καλλιτέχνες και κάτοικοι, οι πολίτες ενός παγκόσμιου χωριού.

Αυτό το σώμα πολιτών πρέπει, επίσης, να συμπεριλαμβάνει μετανάστες από τη Μεσόγειο και πέρα από αυτήν, επιμένει ο Πάολο Βέρι, ο Διευθυντής του Ιδρύματος Ματέρα-Μπασιλικάτα 2019. Τα λόγια του απηχούν το αίσθημα που πιθανώς ενέπνευσε τους Ευρωπαίους ειδικούς να επιλέξουν την πόλη για την απονομή του τίτλου για το 2019: «Η Ματέρα έχει κηρυχθεί πρωτεύουσα της φιλοξενίας, πριν καν γίνει πολιτιστική πρωτεύουσα.»

Η τελετή έναρξης της Ματέρα 2019 συνδέθηκε βεβαίως με έναν κλασικό ύμνο. Σε ανάλογο πνεύμα, η λήξη της, στις 20 Δεκεμβρίου, θα αναδείξει τη μετάβαση από τον αναλογικό στον ψηφιακό ήχο, χρησιμοποιώντας τη μουσική ως όχημα για να μεταδοθεί άλλο ένα ηχηρό μήνυμα. Όπως η Ματέρα, οποιαδήποτε κοινότητα μπορεί να αναπτυχθεί και να εξελιχθεί όταν πολίτες ενός παγκόσμιου χωριού ενώνονται για να επαναπροσεγγίσουν μια παλιά κουλτούρα με φρέσκια ματιά.

Φεστιβάλ Ανοικτής Κουλτούρας Ματέρα 2019 – Τα σημαντικότερα γεγονότα

• Μια νεοφυής επιχείρηση γεννιέται: στο επίκεντρο νέα έργα/επιχειρήσεις που ξεκίνησαν το 2019

Mατέρα 3019: ένα πολυμεσικό «παιχνίδι» στο οποίο Ιταλοί και Ευρωπαίοι νεαροί φαντάζονται έναν μελλοντικό κόσμο

• Βαθιά Βουτιά στην Ψηφιοποίηση: μέσα από εκπαιδευτικές δραστηριότητες που οργανώνονται σε συνεργασία με μεγάλα ονόματα της επικοινωνίας και της ψηφιακής τεχνολογίας

• Η παράδοση της σκυτάλης στις Πολιτιστικές Πρωτεύουσες της Ευρώπης 2020: το Γκάλγουεϊ της Ιρλανδίας και η Ριέκα της Κροατίας

Το euronews δεν είναι διαθέσιμο στον Internet Explorer. Ο συγκεκριμένος browser δεν είναι ενημερωμένος από την Microsoft και δεν ακολουθεί τις τεχνολογικές εξελίξεις. Χρησιμοποιήστε κάποιον άλλο φυλλομετρητή, όπως Edge, Safari, Google Chrome ή Mozilla Firefox.