Το euronews δεν είναι διαθέσιμο στον Internet Explorer. Ο συγκεκριμένος browser δεν είναι ενημερωμένος από την Microsoft και δεν ακολουθεί τις τεχνολογικές εξελίξεις. Χρησιμοποιήστε κάποιον άλλο φυλλομετρητή, όπως Edge, Safari, Google Chrome ή Mozilla Firefox.
Έκτακτη είδηση

Έκθεση για το Κλίμα της Ευρώπης του 2018: Μια χρονιά με ακραίες καιρικές μεταπτώσεις

Έκθεση για το Κλίμα της Ευρώπης του 2018: Μια χρονιά με ακραίες καιρικές μεταπτώσεις
Euronews logo
Μέγεθος Κειμένου Aa Aa

Παγωνιά από την αρχή του χρόνου και πρωτοφανείς χιονοπτώσεις, παρατεταμένοι καύσωνες, ξηρασία, ανεξέλεγκτες πυρκαγιές, πλημμύρες, καταιγίδες, λιώσιμο πάγων στον Αρκτικό Ωκεανό και στους αλπικούς παγετώνες: Η πρόσφατη έκθεση της Υπηρεσίας Κλιματικής Αλλαγής του Κοπέρνικου (C3S) ρίχνει φως σε εμφανείς τάσεις κλιματικής αλλαγής, καθώς και σε μακράς διάρκειας καιρικά φαινόμενα σε όλη την ήπειρο.

Επισκόπηση του καιρού στην Ευρώπη: Άνοδος της θερμοκρασίας

Οι θερμοκρασίες στην Ευρώπη παρουσιάζουν ανοδική τάση τις τελευταίες τέσσερις δεκαετίες, και η Έκθεση για το Κλίμα του 2018 από την Υπηρεσία Κοπέρνικος επιβεβαιώνει ότι η μέση θερμοκρασία της περασμένης χρονιάς στην Ευρώπη ήταν από τις τρεις υψηλότερες που έχουν καταγραφεί. Ήταν μια θερμή χρονιά γενικά, με θερμοκρασίες υψηλότερες κατά 1,2 βαθμούς Κελσίου από τα φυσιολογικά επίπεδα, αλλά η περίοδος από την άνοιξη έως το καλοκαίρι ήταν κυριολεκτικά καυτή: έκανε ασυνήθιστη ζέστη στην κεντρική Ευρώπη, με τις θερμοκρασίες σε πολλές περιοχές να είναι έως και 3 βαθμούς Κελσίου υψηλότερες από τον μέσο όρο.

Οι “θερμικές λωρίδες” δείχνουν την αλλαγή της θερμοκρασίας στην Ευρώπη από το 1958 έως το 2018. Πηγή: Υπηρεσία Κλιματικής Αλλαγής Κοπέρνικος (C3S)/KNMI

Η θερμοκρασία στην Ευρώπη κατά τη βιομηχανική εποχή αυξανόταν σταθερά συγκριτικά με την προ-βιομηχανική περίοδο, όμως, από τη δεκαετία του ’80 κι έπειτα, η άνοδος ήταν ραγδαία. Σε ένα διάστημα 60 μηνών έως το δεύτερο μισό του 2018, οι μέσες τιμές φτάνουν τους 9,9 βαθμούς Κελσίου· σχεδόν 2 βαθμούς υψηλότερες από τις τιμές στο δεύτερο μισό του 19ου αιώνα.

Μέσες θερμοκρασίες αέρα σε ύψος δύο μέτρων από το έδαφος και σε περίοδο 60 μηνών, σύμφωνα με διαφορετικά σύνολα δεδομένων. Πηγή: Υπηρεσία Κλιματικής Αλλαγής Κοπέρνικος (C3S)/ECMWF

Τα ακραία καιρικά φαινόμενα και ο αντίκτυπός τους στην κοινωνία και την οικονομία

Η Έκθεση για το Κλίμα του 2018 παρέχει πολύτιμα δεδομένα που επιτρέπουν την εξαγωγή αξιόπιστων συμπερασμάτων για ένα πρόβλημα που ολοένα γιγαντώνεται. Tα δεδομένα παρουσιάζουν σαφή αλληλουχία φαινομένων – για παράδειγμα, τα αυξανόμενα επίπεδα αερίων θερμοκηπίου στην ατμόσφαιρα – και, ταυτόχρονα, πώς οι Ευρωπαίοι βίωσαν διάφορα ακραία καιρικά φαινόμενα το 2018, όπως περιόδους τσουχτερού κρύου ή πρωτόγνωρους καύσωνες και ξηρασίες που τα διαδέχτηκαν κυκλώνες ή πλημμύρες. Οι επιμέρους συνθήκες ποικίλλουν ανάλογα με τα σημεία της Ευρώπης, αλλά παντού υπάρχει μία σταθερά: τα μεγάλης διάρκειας καιρικά φαινόμενα επηρεάζουν τον τρόπο ζωής μας.

Μια μακρά περίοδος ψύχους σήμανε την έναρξη της χρονιάς. Πέρυσι, η μοναδική πτώση των ευρωπαϊκών θερμοκρασιών κάτω από τον μέσο όρο σημειώθηκε στα κρύα και τις χιονοπτώσεις του Φεβρουαρίου και του Μαρτίου. Το καλοκαίρι, ωστόσο, η κατάσταση άλλαξε άρδην, με θερμοκρασίες υψηλότερες από τα φυσιολογικά επίπεδα, από τον Απρίλιο κι έπειτα. Και κάπου εδώ παρατηρείται μια ακραία διάσταση: η νότια Ευρώπη δέχτηκε πολύ περισσότερες βροχοπτώσεις από το συνηθισμένο, αλλά στον βορρά το 2018 ήταν ασυνήθιστα ζεστό και ξηρό. Η κεντρική Ευρώπη γνώρισε θερμοκρασίες που είχε να βιώσει από τη δεκαετία του ‘50, ενώ η βόρεια και κεντρική Ευρώπη, την άνοιξη, το καλοκαίρι και το φθινόπωρο, είδε βροχοπτώσεις κάτω του 80% του συνηθισμένου. Η Γερμανία, συγκεκριμένα, είχε πρωτοφανή λιακάδα, ενώ σε μερικές περιοχές της κεντρικής και βόρειας Ευρώπης η ηλιοφάνεια ήταν κατά 40% αυξημένη.

Καπνός από τις φωτιές στη Σουηδία. Δεδομένα από τον δορυφόρο Sentinel του Κοπέρνικου (2018), μετά από επεξεργασία του ΕΟΔ

Έχει σημασία πώς ερμηνεύονται τα δεδομένα: η μέση βροχόπτωση για την Ευρώπη ίσως φαίνεται φυσιολογική στο σύνολό της, αλλά, αν εξεταστεί κατά περιοχή, γίνονται εμφανείς οι ακραίες συνθήκες. Και αυτό δείχνει και η εμπειρία: για παράδειγμα, η Σκανδιναβία έζησε μερικές από τις πιο καταστροφικές πυρκαγιές στη σύγχρονη ιστορία, ενώ ο Τυφώνας Λέσλι έπληξε την Ιβηρική Χερσόνησο τον Οκτώβριο, με σφοδρότητα που είχε να παρατηρηθεί από το μακρινό 1842.

Ασυνήθιστα υψηλές θερμοκρασίες, συνοδευόμενες από ανομβρία, οδήγησαν σε περιορισμούς στην κατανάλωση νερού και χαμηλή στάθμη στους ποταμούς, επηρεάζοντας τη ναυτιλία. Με τη στάθμη των υδάτων σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα, το 36% των ευρωπαϊκών ποταμών είχε λιγοστά αποθέματα νερού – το περασμένο καλοκαίρι, λόγου χάρη, μπορούσες να περπατήσεις στον Δούναβη έως τη μέση του περίπου, για πρώτη φορά μέσα σε δέκα χρόνια. Η ανομβρία προκάλεσε, επίσης, ζημιές στη γεωργία, σε συνδυασμό με την απώλεια υγρασίας στο χώμα, που επέφερε η άνοδος της θερμοκρασίας των τελευταίων 40 ετών.

Λιώσιμο των πάγων, ανησυχία στις Άλπεις και την Αρκτική

Η εαρινή και θερινή ηλιοφάνεια απειλεί τα χιόνια που καλύπτουν τα βουνά, και το 2018 παρατηρήθηκε υπερβολική απώλεια μάζας στους αλπικούς παγετώνες. Από το 1997, οι παγετώνες στις ευρωπαϊκές Άλπεις έχουν απώλεια μάζας 8 - 25 μέτρων, με μέσο όρο απώλειας τους 16 τόνους γλυκού νερού ανά τετραγωνικό μέτρο.

Ο θαλάσσιος πάγος στην ευρωπαϊκή Αρκτική έχει επίσης μειωθεί λόγω της αύξησης της θερμοκρασίας – σε αυτή την περιοχή, κατά το πρώτο δίμηνο της χρονιάς, η θερμοκρασία ήταν κατά 4 βαθμούς Κελσίου υψηλότερη από τον μέσο όρο των μετρήσεων μιας μακράς περιόδου. Ενώ οι πάγοι στη θάλασσα της Αρκτικής μειώνονται σταθερά από το 2000, το καλοκαίρι του 2018 οι πάγοι στο ευρωπαϊκό τμήμα της Αρκτικής μειώθηκαν ανησυχητικά κατά 30% από τον μέσο όρο. Οι δορυφόροι κατέγραψαν εντυπωσιακά δεδομένα και εικόνες: για πρώτη φορά από τότε που ξεκίνησαν οι παρατηρήσεις, οι πάγοι που συνήθως κάλυπταν την περιοχή βόρεια της Γροιλανδίας έδωσαν τη θέση τους σε μια έκταση ανοιχτής θάλασσας, ως αποτέλεσμα του θερμού αέρα και των δυνατών ανέμων.

Η Έκθεση για το Κλίμα της Ευρώπης του 2018 ως πολύτιμο εργαλείο για το μέλλον

Τώρα, στην πέμπτη χρονιά του, το πρόγραμμα παρατήρησης της Γης της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το Κοπέρνικος, παρέχει μία πρωτοφανή ποσότητα περιβαλλοντικών δεδομένων, που στηρίζουν τις δημόσιες πολιτικές και μία αναπτυσσόμενη οικονομία που βασίζεται στη γνώση. Σε συνδυασμό με την αφθονία ελεύθερων και φιλικών προς το κοινό δεδομένων της Βάσης Δεδομένων για το Κλίμα, η Έκθεση για το Κλίμα της Ευρώπης του 2018 προσφέρει πολύτιμη ενημέρωση για πολλούς τομείς που επηρεάζουν την κοινωνία, όπως η γεωργία, η υγεία, η ασφάλιση, η ασφάλεια, ο τουρισμός και ο αστικός και περιφερειακός σχεδιασμός.

“Τα αξιόπιστα δεδομένα από την παρατήρηση της Γης που περιέχονται στην Έκθεση για το Κλίμα της Ευρώπης παίζουν σημαντικό ρόλο στην κατανόηση της κατάστασης του πλανήτη μας”, είπε ο Χουάν Γκάρθες ντε Μαρσίγια, Διευθυντής των Υπηρεσιών του Κοπέρνικου στο Ευρωπαϊκό Κέντρο για Μεσοπρόθεσμες Καιρικές Προβλέψεις (ECMWF), έργο του οποίου είναι η σύνταξη της έκθεσης. “[Η Έκθεση για το Κλίμα της Ευρώπης του 2018] αποτελεί ένα πολύτιμο εργαλείο για τους φορείς χάραξης πολιτικής, τους οργανισμούς και τις επιχειρήσεις, ως προς τον σχεδιασμό μελλοντικών κινήσεων προς όφελος όλων των πολιτών της Ευρώπης και του κόσμου”.

Τέλος, η Έκθεση για το Κλίμα της Ευρώπης του 2018 στοχεύει να καταστήσει ευρύτερα σαφές ότι τα δεδομένα για την κλιματική αλλαγή συνδέονται με τον τρόπο που τη βιώνουν οι κάτοικοι της Ευρώπης και του υπόλοιπου κόσμου. Πρόκειται για ζήτημα ζωτικής σημασίας, καθώς μόνο έτσι γεννώνται τα κατάλληλα κίνητρα που, εν τέλει, θα οδηγήσουν στην εξασφάλιση των απαραίτητων για τη σωτηρία μας πόρων.