Η νέα μελέτη του IFS δείχνει ότι η οικονομική υποστήριξη των γονέων στη στέγαση επηρεάζει σημαντικά τις επιλογές εργασίας, εισοδήματα και ευκαιρίες των νέων στη Βρετανία.
Η δυνατότητα των γονέων να χρηματοδοτούν τη στέγαση των παιδιών τους έχει γίνει κρίσιμος παράγοντας για την κοινωνική κινητικότητα, αποκαλύπτει νέα έρευνα του Ινστιτούτου Δημοσιονομικών Μελετών (IFS) του Ηνωμένου Βασιλείου.
Η έρευνα αναγνωρίζει ότι, παρόλο που οι μισθοί ή η εκπαίδευση παίζουν ρόλο, η δυνατότητα των γονέων να υποστηρίξουν οικονομικά το πού θα ζήσουν τα παιδιά τους μπορεί να έχει σημαντική επίδραση στις προοπτικές τους και, κατά συνέπεια, στα εισοδήματά τους.
Οι οικονομολόγοι David Sturrock και Peter Levell επιμένουν ότι το μακροχρόνιο ράλι στις τιμές ακινήτων στη Βρετανία έχει αναδιαμορφώσει την κοινωνική κινητικότητα, ενισχύοντας τον ρόλο του οικογενειακού πλούτου στον καθορισμό των ευκαιριών ζωής και καθιστώντας δυσκολότερη τη ζωή για όσους δεν διαθέτουν αυτό το δίχτυ ασφαλείας.
«Το κόστος της στέγασης αποτελεί έναν αυξανόμενο φραγμό για τους νέους στην πρόσβαση σε αγορές εργασίας υψηλής παραγωγικότητας… και οι επιλογές ενός ατόμου όσον αφορά τη στέγαση, την τοποθεσία και την καριέρα καθορίζονται όλο και περισσότερο από το ύψος της οικονομικής στήριξης που λαμβάνει από την οικογένεια», αναφέρει η έκθεση.
Το σημείο εκκίνησης είναι οικείο σε όσους αναλύουν την οικονομία του Ηνωμένου Βασιλείου. Οι τιμές των κατοικιών εκτοξεύτηκαν από τη δεκαετία του 1990 και μετά, ιδιαίτερα στο Λονδίνο και τη Νοτιοανατολική Αγγλία, ενώ η ιδιοκατοίκηση μεταξύ των νέων ενηλίκων μειώθηκε.
Ωστόσο, ο κεντρικός ισχυρισμός της έκθεσης δεν είναι απλώς ότι η στέγαση έγινε λιγότερο προσιτή. Το ζητούμενο είναι ότι οι αυξανόμενες τιμές μετατρέπουν τον πλούτο σε ακίνητα των γονέων σε καθοριστικό παράγοντα που διαμορφώνει πού ζουν οι νέοι, τι είδους δουλειές κάνουν και πόσο πλούτο συγκεντρώνουν οι ίδιοι.
«Ο αυξημένος πλούτος σε κατοικίες των γονέων προκαλεί μεγαλύτερες μεταβιβάσεις πλούτου προς τα ενήλικα παιδιά… οι πλουσιότεροι γονείς βοηθούν τα παιδιά τους να ξεπεράσουν περιορισμούς ρευστότητας για να μετακινηθούν σε περιοχές υψηλών τιμών κατοικίας», αναφέρεται στην έκθεση.
Οι ερευνητές προσθέτουν ότι η διαμονή στο Λονδίνο έγινε όλο και περισσότερο προνόμιο για όσους προέρχονται από πλούσιες οικογένειες. Αυτό, με τη σειρά του, επιτρέπει στους απογόνους να έχουν πρόσβαση σε καλύτερες δουλειές και υψηλότερα εισοδήματα.
Κληρονομούμενο πλεονέκτημα
Τέτοιες παρατηρήσεις έχουν σημασία, καθώς η διατήρηση του πλούτου είναι ήδη υψηλή στο Ηνωμένο Βασίλειο με βάση τα διεθνή δεδομένα, με τη χώρα να εμφανίζει χαμηλότερη κινητικότητα πλούτου και εισοδήματος μεταξύ γενεών.
Η έκθεση τονίζει ότι το ράλι στην αγορά κατοικίας δεν εδραίωσε τις ανισότητες, αλλά επιτάχυνε και τη μεταβίβαση πλεονεκτημάτων μεταξύ γενεών που ήδη υπήρχε.
Χωρίς αυτή την αύξηση των τιμών, ο δεσμός μεταξύ του πλούτου σε κατοικίες γονέων και παιδιών θα ήταν δραματικά ασθενέστερος, παρόλο που ιστορικά υπήρχε στο Ηνωμένο Βασίλειο.
«Η ύπαρξη γονέων με 100.000 £ (115.300 €) περισσότερου ακαθάριστου πλούτου σε κατοικίες προκαλεί στο παιδί αύξηση περίπου 15.000 £ ακαθάριστου πλούτου σε κατοικίες μεταξύ 28 και 37 ετών», αναφέρει η έκθεση.
Το Λονδίνο δεν είναι μόνο η ακριβότερη αγορά κατοικίας της Βρετανίας. Είναι, ουσιαστικά, και η αγορά εργασίας με τα υψηλότερα εισοδήματα.
Με τα δώρα ή τις οικονομικές μεταβιβάσεις, οι γονείς βοηθούν τα παιδιά τους να μετακομίσουν σε περιοχές όπου οι μισθοί είναι υψηλότεροι, οι ευκαιρίες καριέρας καλύτερες και τα επαγγελματικά δίκτυα ισχυρότερα.
«Η μετακόμιση στο Λονδίνο οδηγεί σε υψηλότερη εξέλιξη εισοδήματος… [εκτιμάται ότι] η αρχική αύξηση εισοδήματος λόγω μετακόμισης από μια φτωχότερη περιοχή στο Λονδίνο φτάνει το 15%, αυξάνοντας σε πάνω από 50% οκτώ χρόνια αργότερα», εξηγεί η έκθεση.
Επηρεάζει επίσης το είδος καριέρας που επιλέγουν οι νεότερες γενιές, ιδιαίτερα όταν η μετακόμιση σε πιο ακριβή πόλη συνδέεται άμεσα με την καριέρα.
Τα δεδομένα δείχνουν ότι οι άνθρωποι από πλουσιότερες οικογένειες είναι λιγότερο πιθανό από τους λιγότερο ευνοημένους συνομηλίκους τους να εργάζονται σε τομείς όπως επιστήμη, μηχανική ή υγεία εκτός Λονδίνου.
Αντιθέτως, όσοι προέρχονται από πλουσιότερο περιβάλλον είναι πιο πιθανό να εργάζονται σε δημιουργικούς τομείς όπως μέσα μαζικής ενημέρωσης, τέχνες, design, μόδα και αθλητισμό στο Λονδίνο.
Και το φύλο παίζει ρόλο
Η επίδραση είναι ιδιαίτερα έντονη για τους άνδρες, με τον πλούτο σε κατοικίες των γονέων να αυξάνει την πιθανότητα εισόδου σε υψηλά αμειβόμενες θέσεις στο Λονδίνο.
Για τις γυναίκες, οι συνέπειες είναι πιο μικτές, τόσο στο εισόδημα όσο και στις αποφάσεις σχετικά με την εργασία.
«Οι άνδρες με πανεπιστημιακό πτυχίο που μετακομίζουν κερδίζουν κατά μέσο όρο 10% περισσότερο από όσους δεν μετακινούνται. Για τις γυναίκες, η διαφορά είναι 4%», καταγράφει η έκθεση.
Η δυνατότητα μετακίνησης και διαμονής σε ακριβή περιοχή μπορεί ακόμη να επηρεάσει εάν ένας άνδρας ή μια γυναίκα με πανεπιστημιακό πτυχίο θα καταλήξει σε υψηλά αμειβόμενη θέση ή στη μεσαία τάξη στην οποία μεγάλωσε.
«Για τους άνδρες, ο πλούτος των γονέων προκαλεί μετακίνηση μακριά από τα μεσαία επίπεδα εισοδήματος. Υπάρχει αύξηση 1,5 ποσοστιαίας μονάδας στην πιθανότητα να κερδίζουν πάνω από το όριο που ορίζει το κορυφαίο 20% των εισοδημάτων. Αυτή η αυξημένη πιθανότητα να βρίσκονται στην κορυφή οφείλεται σχεδόν εξ ολοκλήρου στην αύξηση της πιθανότητας να βρίσκονται στο κορυφαίο 5%», αναφέρει η έκθεση.
Στις γυναίκες, ο πλούτος των γονέων σε ακίνητα δεν αυξάνει την πιθανότητα να γίνουν οι υψηλότερα αμειβόμενες. Αντίθετα, φαίνεται να αυξάνει λίγο την πιθανότητα να σταματήσουν να εργάζονται ή να μετακινηθούν ελαφρώς από την κατηγορία των μεσαίων εισοδημάτων.