Το Σάββατο στην Ασουνσιόν η τελετή υπογραφής της εμπορικής συμφωνίας ΕΕ - Mercosur που ήταν υπό διαπραγμάτευση για περισσότερα από 25 χρόνια - Νίκη απέναντι σε Τραμπ και Κίνα λένε αναλυτές
Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα Φον ντερ Λάιεν, συναντήθηκε με τον Πρόεδρο της Βραζιλίας, Λούλα ντα Σίλβα, στο Ρίο ντε Τζανέιρο, στο περιθώριο της τελετής υπογραφής της συμφωνίας ελεύθερου εμπορίου μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των χωρών Mercosur, η οποία αναμένεται να πραγματοποιηθεί το Σάββατο.
Πρόκειται για την πρώτη παγκόσμιας εμβέλειας εμπορική συμφωνία για την ζώνη ελευθέρου εμπορίου των χωρών της Λατινικής Αμερικής, στην οποία συμμετέχουν οι δύο μεγαλύτερες οικονομίες της περιοχής, η Βραζιλία και η Αργεντινή, καθώς και οι Παραγουάη και Ουρουγουάη. Η Βολιβία, το νεότερο μέλος της Mercosur, δεν συμμετείχε στις διαπραγματεύσεις, αλλά προβλέπεται να ενταχθεί στη συμφωνία τα επόμενα χρόνια.
ΕΕ και Mercosur πρόκειται να υπογράψουν επισήμως την πολυαναμενόμενη συμφωνία, μετά από διαπραγματεύσεις σχεδόν 25 ετών, το Σάββατο σε τελετή στην Παραγουάη, στην οποία δεν θα παραστεί ο Λούλα ντα Σίλβα.
Αν και σύμφωνα με δημοσιεύματα ο Αργεντινός πρόεδρος Χαβιέρ Μίλεϊ και ο Ουρουγουανός ομόλογός του Γιαμαντού Όρσι θα παραστούν στην τελετή που διοργανώνει ο Παραγουανός πρόεδρος Σαντιάγο Πένια, ο Λούλα αποφάσισε να μην ταξιδέψει στην πρωτεύουσα Ασουνσιόν.
Αντ' αυτού, ο Βραζιλιάνος ηγέτης θα εκπροσωπηθεί από τον υπουργό Εξωτερικών Μάουρο Βιέιρα. Η απόφαση του αποτέλεσε έκπληξη, δεδομένων των αδιάκοπων προσπαθειών του Λούλα υπέρ της συμφωνίας, ιδίως από τη στιγμή που επέστρεψε στην προεδρία της Βραζιλίας το 2023 για τρίτη θητεία.
Οι ειδικοί σημειώνουν ότι η κίνηση αυτή ενδέχεται να υποδηλώνει την απογοήτευση του για το γεγονός ότι η συμφωνία δεν υπογράφηκε τον Δεκέμβριο, όπως είχε προγραμματιστεί αρχικά, όταν η Βραζιλία είχε την εκ περιτροπής προεδρία της Mercosur.
Στο Ρίο, μαζί με τη φον ντερ Λάιεν, ο Βραζιλιάνος πρόεδρος στάθηκε για άλλη μια φορά την καθυστέρηση των διαπραγματεύσεων. "Χρειάστηκαν περισσότερα από 25 χρόνια ταλαιπωρίας και προσπαθειών για να επιτευχθεί μια συμφωνία", δήλωσε από το μέγαρο Itamaraty στο κέντρο του Ρίο ντε Τζανέιρο. Ωστόσο, εξήρε τον ιστορικό χαρακτήρα του συμφώνου.
"Αύριο, στην Ασουνσιόν, θα γράψουμε ιστορία δημιουργώντας μια από τις μεγαλύτερες ζώνες ελεύθερου εμπορίου στον κόσμο, που θα συγκεντρώσει περίπου 720 εκατομμύρια ανθρώπους και ένα ΑΕΠ άνω των 22 τρισεκατομμυρίων δολαρίων", είπε.
Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής δεν παρέλειψε να αναφερθεί στις προσπάθειες του Λούλα ντα Σίλβα για την υλοποίηση της συμφωνίας.
"Η πολιτική ηγεσία, η προσωπική δέσμευση και το πάθος που επέδειξες τις τελευταίες εβδομάδες και μήνες, αγαπητέ Λούλα, είναι πραγματικά απαράμιλλη", δήλωσε η Ούρσουλα Φον ντερ Λάιεν.
Σε συνέντευξη Τύπου που παραχώρησε αργά το βράδυ της Παρασκευής στην Κοπακαμπάνα, ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, δήλωσε ότι η πρόσφατη προεδρία της Βραζιλίας στη Mercosur υπήρξε καθοριστικής σημασίας για την προώθηση των διαπραγματεύσεων, ανοίγοντας το δρόμο για την υπογραφή της στην Παραγουάη.
Η σημασία της δημιουργίας μιας από τις μεγαλύτερες ζώνες ελεύθερου εμπορίου στον κόσμο, την ώρα που ο Ντόναλντ Τραμπ απομακρύνει τις Ηνωμένες Πολιτείες από τη διεθνή πολυμέρεια, δεν πέρασε απαρατήρητη.
"Αυτή είναι η δύναμη της εταιρικής σχέσης και του ανοίγματος των αγορών. Αυτή είναι η δύναμη της φιλίας και της κατανόησης μεταξύ λαών και περιοχών πέρα από τους ωκεανούς", δήλωσε η Ούρσουλα Φον ντερ Λάιεν. "Και αυτός είναι ο τρόπος με τον οποίο δημιουργούμε πραγματική ευημερία - ευημερία που μοιράζεται. Επειδή συμφωνούμε ότι το διεθνές εμπόριο δεν είναι ένα παιχνίδι μηδενικού αθροίσματος".
Πρόκειται για νίκη της ΕΕ και της Mercosur σε βάρος των ΗΠΑ και της Κίνας, λένε οι ειδικοί, καθώς ο Ντόναλντ Τραμπ επιχειρεί να παγιώσει με επιθετικό τρόπο την κυριαρχία των ΗΠΑ στην πλούσια σε πόρους περιοχή και το Πεκίνο χρησιμοποιεί το τεράστιο εμπορικό και συναλλαγματικό του πλεόνασμα για να αποκτήσει επιρροή.
Η συμφωνία παρέχει στα έθνη της Νότιας Αμερικής, που είναι γνωστά για την εύφορη γη και την αγροτική εξειδίκευση, μεγαλύτερη πρόσβαση σε προτιμησιακό φορολογικό συντελεστή στην τεράστια ευρωπαϊκή αγορά για τα γεωργικά προϊόντα.
Η Apex, η υπηρεσία επενδύσεων της βραζιλιάνικης κυβέρνησης, εκτιμά ότι οι εξαγωγές γεωργικών προϊόντων στην ΕΕ, όπως στιγμιαίος καφές, πουλερικά και χυμός πορτοκαλιού, θα αποφέρουν 7 δισεκατομμύρια δολάρια τα επόμενα χρόνια.
Αλλά ο Λούλα προειδοποίησε την Παρασκευή ότι η Mercosur δεν θα περιοριστεί στον "αιώνιο ρόλο" του εξαγωγέα εμπορευμάτων του πρωτογενούς τομέα. "Θέλουμε να παράγουμε και να πωλούμε βιομηχανικά προϊόντα με μεγαλύτερη προστιθέμενη αξία", υποσχέθηκε.
Απέναντι τη λογική "MAGA" του Ντόναλντ Τραμπ
Αν και η συμφωνία είναι ασύμμετρη και οικονομικά ευνοϊκή για την Ευρωπαϊκή Ένωση, πολιτικά είναι επωφελής και για τα δύο μέρη, δήλωσε ο Roberto Goulart Menezes, καθηγητής διεθνών σχέσεων στο Πανεπιστήμιο της Μπραζίλια.
Για την Ευρωπαϊκή Ένωση, η οποία δέχεται πιέσεις λόγω των απειλών του Τραμπ για την Γροιλανδία, η συμφωνία δείχνει ότι η Ευρώπη ποντάρει στη διαφοροποίηση των εταίρων της και στην πολυμέρεια, δήλωσε ο Goulart, σε μια συμβολική πράξη αντίστασης στη λογική "MAGA" του Τραμπ.
"Και για τη Mercosur, καταδεικνύει ότι το μπλοκ είναι σημαντικό, παρά τις κατηγορίες ότι είναι ασήμαντο και στα πρόθυρα της εξαφάνισης".
Μιλώντας σε δημοσιογράφους, ο Αντόνιο Κόστα αντιμετώπισε την κριτική ότι η συμφωνία ευνοεί την ΕΕ.
"Είναι μια εμπορική συμφωνία, αλλά είναι επίσης μια επενδυτική συμφωνία (...) Επειδή η πολιτική μας δεν είναι, σε αντίθεση με την κινεζική προσέγγιση, να φτάνουμε απλώς και να εξάγουμε τα ορυκτά, ώστε η προστιθέμενη αξία να παράγεται αλλού".
"Δεν υπάρχει πλέον αυτή η μετα-αποικιακή λογική της εξόρυξης φυσικών πόρων από όλο τον κόσμο", δήλωσε ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, ο οποίος βρίσκεται επίσης στο Ρίο ντε Τζανέιρο καθ' οδόν προς την πρωτεύουσα της Παραγουάης.
«Πάνω από 700 εκατομμύρια άνθρωποι θα ωφεληθούν» από τη διμερή συμφωνία, διαβεβαίωσε ο κ. Κόστα, κρίνοντας πως εγγυάται «αληθινά οφέλη για τους ευρωπαίους πολίτες και τις επιχειρήσεις», θα ενισχύσει «την κυριαρχία και τη στρατηγική αυτονομία της ΕΕ» και θα αναμορφώσει «την παγκόσμια οικονομία με βάση τις αξίες που μοιραζόμαστε».
Η ΕΕ ξεπέρασε τις διαφωνίες κάποιων χωρών μελών της, καθώς θέλει να διαφοροποιήσει τις εμπορικές σχέσεις της, εν μέσω εντάσεων με τις ΗΠΑ και την Κίνα. Σκοπός είναι η οικοδόμηση «γεφυρών προς την αμοιβαία ευημερία με τους παγκόσμιους εταίρους μας», όπως το έθεσε ο κ. Κόστα.
Η συμφωνία θα καταργήσει τους δασμούς στο 91% των εξαγωγών της ΕΕ προς τη Mercosur και στο 92% των πωλήσεων της Νότιας Αμερικής προς την Ευρώπη.
Οι 27 και τα κράτη μέλη της Mercosur--Βραζιλία, Αργεντινή, Ουρουγουάη και Παραγουάη--άρχισαν διαπραγματεύσεις το 1999, που όμως περιήλθαν σε αδιέξοδο επανειλημμένα, ιδίως λόγω της εναντίωσης ευρωπαίων αγροτών και κτηνοτρόφων.
Η συμφωνία θα πρέπει να επικυρωθεί από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο προτού τεθεί σε ισχύ.