Θαυμαστής της μουσικής από το Σικάγο ηχογραφεί χιλιάδες συναυλίες επί τέσσερις δεκαετίες: οι ηχογραφήσεις ανεβαίνουν σε ελεύθερο ψηφιακό αρχείο
Είναι καλοκαίρι του 1989 στο Σικάγο και ο φίλος της μουσικής Άνταμ Τζέικομπς αρχίζει να ηχογραφεί μια ζωντανή συναυλία με ένα μικρό κασετόφωνο Sony στην τσέπη του.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Η συναυλία είναι η παρθενική εμφάνιση ενός νεοσύστατου ροκ συγκροτήματος σε ένα μικρό κλαμπ που ονομάζεται Dreamerz. Πριν αρχίσουν να παίζουν, ο τραγουδιστής του συγκροτήματος ανακοινώνει στο κοινό: «Γεια, είμαστε οι Nirvana. Είμαστε από το Σιάτλ».
Αυτή η πρώιμη κασέτα του συγκροτήματος που αργότερα έγινε παγκόσμιο ροκ φαινόμενο, των Nirvana, περισσότερο από δύο χρόνια πριν από την κυκλοφορία του εμβληματικού δεύτερου άλμπουμ τους «Nevermind», είναι μία από περισσότερες από 10.000 συναυλίες που ηχογράφησε ο Τζέικομπς.
Σήμερα, εθελοντές στις ΗΠΑ και σε όλη την Ευρώπη οργανώνουν, ψηφιοποιούν και ανεβάζουν αυτές τις κασέτες στη Συλλογή Aadam Jacobs (πηγή στα Αγγλικά), που φιλοξενείται στο μη κερδοσκοπικό διαδικτυακό αποθετήριο Internet Archive.
Οι κασέτες ηχογραφήθηκαν σε διάστημα τεσσάρων δεκαετιών και καταγράφουν μουσικές εμφανίσεις από τη δεκαετία του 1980 έως τις αρχές της δεκαετίας του 2000. Από τους R.E.M. και τους The Cure μέχρι την Tracy Chapman, η συλλογή του Τζέικομπς αποτελεί θησαυρό πρώιμων εμφανίσεων καταξιωμένων καλλιτεχνών αλλά και κρυφών διαμαντιών από μικρότερους μουσικούς.
Μετά το ντοκιμαντέρ της σκηνοθέτριας Katlin Schneider το 2023 για τον Τζέικομπς, με τίτλο Melomaniac (πηγή στα Αγγλικά) (εύστοχος τίτλος για κάποιον που πάσχει από μανία με τη μουσική), ένας εθελοντής από το Internet Archive επικοινώνησε μαζί του, ρωτώντας τον αν θα ήθελε να διαφυλάξει τη συλλογή του.
«Πριν όλες οι κασέτες σταματήσουν να λειτουργούν με τον χρόνο, απλώς διαλυθούν, τελικά είπα ναι», λέει ο Τζέικομπς.
Ο Τζέικομπς ξεκίνησε αυτό το έργο από μεράκι το 1984, ηχογραφώντας μια συναυλία με μια συσκευή τύπου Dictaphone που είχε δανειστεί από τη γιαγιά του. Ως έφηβος, ηχογραφούσε τραγούδια από το ραδιόφωνο και θυμάται πώς κάποιος του πρότεινε μια εναλλακτική: «Τελικά γνώρισα έναν τύπο που μου είπε: “Μπορείς απλώς να πάρεις ένα κασετόφωνο μαζί σου σε μια συναυλία, να το κρύψεις, να ηχογραφήσεις τη συναυλία”. Και σκέφτηκα, “Ουάου, αυτό είναι ωραίο”. Έτσι ξεκίνησα».
Λίγο αργότερα αγόρασε ένα κασετόφωνο χειρός τύπου Sony Walkman. «Χρησιμοποιούσα κατά καιρούς αρκετά μέτριο εξοπλισμό, απλώς επειδή δεν είχα χρήματα να αγοράσω κάτι καλύτερο», λέει. Αργότερα, ο Τζέικομπς πέρασε σε ψηφιακές κασέτες ήχου και σε ψηφιακά καταγραφικά στερεάς κατάστασης.
Σήμερα, η ψηφιοποίηση και η αρχειοθέτηση των πολυάριθμων κουτιών με τις κασέτες του Τζέικομπς βρίσκεται σε εξέλιξη. Μία φορά τον μήνα, ο Brian Emerick –ο οποίος έχει αναλάβει να μεταφέρει τις αναλογικές ηχογραφήσεις σε ψηφιακά αρχεία– πηγαίνει στο σπίτι του Τζέικομπς και παραλαμβάνει 10 έως 20 κούτες, καθεμία από τις οποίες περιέχει από 50 έως 100 κασέτες.
Τα ψηφιακά αρχεία που παράγει ο Emerick στέλνονται στη συνέχεια σε εθελοντές, οι οποίοι κάνουν το μιξάρισμα και το mastering των ηχογραφήσεων πριν αυτές ανέβουν στη διαδικτυακή συλλογή. Από τα τέλη του 2024, ο Emerick έχει ψηφιοποιήσει τουλάχιστον 5.500 κασέτες.
Όσον αφορά τα ζητήματα πνευματικών δικαιωμάτων, ο Τζέικομπς λέει ότι οι περισσότεροι καλλιτέχνες χαίρονται που το έργο τους διασώζεται, αλλά είναι πρόθυμος να αποσύρει ηχογραφήσεις αν του το ζητήσουν – αν και μέχρι σήμερα μόνο ένας-δύο μουσικοί το έχουν ζητήσει.
Ο David Nimmer, δικηγόρος πνευματικής ιδιοκτησίας και επίσης διδάσκων στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας στο Λος Άντζελες, επισημαίνει ότι οι καλλιτέχνες είναι οι κάτοχοι των ζωντανών ηχογραφήσεων και των πρωτότυπων συνθέσεών τους βάσει των νόμων κατά της πειρατείας, αλλά οι αγωγές μοιάζουν απίθανες, καθώς ούτε ο Τζέικομπς ούτε το αρχείο αποκομίζουν κέρδος από αυτές.
Πολλές από τις ηχογραφήσεις του Τζέικομπς είναι εντυπωσιακής ποιότητας, κάτι που αποτέλεσε ευχάριστη έκπληξη για εθελοντές ηχολήπτες όπως ο Neil deMause, αν σκεφτεί κανείς ότι ο Τζέικομπς δεν χρησιμοποιούσε κορυφαίο εξοπλισμό ηχογράφησης.
«Ιδίως μετά τα πρώτα δύο χρόνια, το είχε ρυθμίσει τόσο καλά ώστε μερικές από αυτές τις ηχογραφήσεις, σε μικρές και μάλλον μέτριες κασέτες από τις αρχές του ’90, ακούγονται απίστευτες», λέει ο deMause.
Καθώς η Συλλογή Aadam Jacobs στήνεται αργά και με υπομονή, οι μελωμανείς σε όλο τον κόσμο μπορούν να απολαύσουν αυτές τις «χρονοκάψουλες», που καλύπτουν τέσσερις δεκαετίες μουσικού πειραματισμού και ωρίμανσης.