H Patti Smith παρουσίασε κείμενα και ύμνους της Αγίας Χίλντεγκαρντ του Μπίνγκεν, μοναχής του τάγματος των Βενεδικτίνων του 12ου αιώνα, στο πλαίσιο της επίσημης έναρξης του Περιπτέρου της Αγίας Έδρας του Βατικανού
ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΣΤΗ ΒΕΝΕΤΙΑ: ΓΙΩΡΓΟΣ ΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Μια μυσταγωγική performance στην Εκκλησία Santa Maria di Nazareth έδωσαν η Patti Smith με τους Soundwalk Collective, στο πλαίσιο της επίσημης έναρξης του Περιπτέρου της Αγίας Έδρας του Βατικανού στην 61η Μπιενάλε της Βενετίας.
Η ημίωρης διάρκειας εκδήλωση, που έγινε σε συνεργασία με το Onassis Culture, περιλάμβανε τρία έργα που δημιουργήθηκαν ειδικά για την περίσταση. Τα κείμενα και οι ύμνοι που τραγούδησε η σπουδαία Αμερικανίδα τραγουδοποιός είναι της Αγίας Χίλντεγκαρντ του Μπίνγκεν, μοναχής του τάγματος των Βενεδικτίνων του 12ου αιώνα, ποιήτριας, θεραπεύτριας και συνθέτριας.
Το μοναστήρι της βρίσκεται στη Γερμανία και παραμένει ενεργό. 30 καλόγριες ακολουθούν τα κηρύγματά της, τραγουδούν και καλλιεργούν τους κήπους του. Η Χίλντεγκαρντ του Μπίνγκεν και το έργο της έχουν αποτελέσει πηγή έμπνευσης για πολλούς συνθέτες, μουσικούς και τραγουδιστές. Είναι μία από τις πιο γνωστές συνθέτριες θρησκευτικής μονοφωνικής μουσικής, καθώς και η πιο ηχογραφημένη στη σύγχρονη ιστορία.
Η εκδήλωση έγινε στο πλαίσιο της έκθεσης του Περιπτέρου της Αγίας Έδρας του Βατικανού, που έχει τίτλο «Το αυτί είναι το μάτι της ψυχής» (The Ear is the Eye of the Soul). Το σκεπτικό της συγκεκριμένης έκθεσης ταιριάζει απόλυτα με την επιμελητική πρόταση της Koyo Kouoh για τη φετινή Μπιενάλε, που έχει να κάνει με την επιβράδυνση του ρυθμού και τη συντονισμένη εναρμόνιση με έναν πιο ήσυχο τόνο.
Γι’ αυτό, στο συγκεκριμένο περίπτερο παίρνει τη μορφή μιας ηχητικής προσευχής. Είναι μια πρόσκληση στην στοχαστική πράξη της ακρόασης, η οποία εμπνέεται από τη ζωή και την κληρονομιά της Αγίας Χίλντεγκαρντ του Μπίνγκεν.
Η έκθεση του Περιπτέρου του Βατικού είναι σε επιμέλεια των Hans Ulrich Obrist και Ben Vickers και έγινε σε συνεργασία με τους Soundwalk Collective. Φιλοξενείται σε δύο χώρους στη Βενετία: στον Μυστικό Κήπο των Ανυπόδητων Καρμηλιτών, στο Cannaregio, και στο συγκρότημα Santa Maria Ausiliatrice, στο Castello.
Περιλαμβάνει ένα σύνολο νέων έργων 24 καλλιτεχνών, που δημιουργήθηκαν κατόπιν παραγγελίας. Ανάμεσά τους συναντούμε τον Jim Jarmusch, τον Brian Eno, την FKA twigs, την Kali Malone και την Meredith Monk.
Τα 21 από τα έργα του Περιπτέρου του Βατικανού είναι ηχητικά. Στον Μυστικό κήπο, οι επισκέπτες καλούνται να βιώσουν μια στοχαστική εμπειρία ακρόασης, περισυλλογής. Διαβαίνουν τον πανέμορφο κήπο, φορώντας ακουστικά, ακούγοντας τα νέα έργα, τα οποία έχουν συντεθεί σε ένα ηχητικό σύνολο από τους Soundwalk Collective.
Αμέσως μετά την μουσική εκδήλωση με την Patti Smith, είχαμε την ευκαιρία να μιλήσουμε με τον Stephan Crasneanscki, που είναι η ψυχή των Soundwalk Collective:
«Θέλαμε να πραγματοποιήσουμε μια ηχητική προσευχή ως φόρο τιμής για τα εγκαίνια του Περιπτέρου του Βατικανού για την Χίλντεγκαρντ του Μπίνγκεν. Διοργανώσαμε εδώ μια ηχητική έκθεση, όπου περιδιαβαίνουμε ένα μοναστήρι μέσα σε ένα πάρκο. Εδώ εξακολουθούν να υπάρχουν τα φάρμακα και τα φυτά της Χίλντεγκαρντ. Έτσι, στο παρεκκλήσι του μοναστηριού, θέλαμε να αποδώσουμε φόρο τιμής στην Χίλντεγκαρντ και να εγκαινιάσουμε το Περίπτερο του Βατικανού. Στο πλαίσιο του περιπτέρου και της Μπιενάλε της Βενετίας, προσφέρουμε μια δυνατότητα περισυλλογής.
Προέρχομαι από τον κόσμο του ήχου. Ασχολούμαι με αυτόν, εδώ και 30 χρόνια. Γι' αυτό λοιπόν, υπάρχει ένας απίστευτος ενθουσιασμός γύρω από αυτό το περίπτερο. Και είναι τόσο φανταστικό γιατί ο ήχος πάντα έμενε στη σκιά. Ήταν πάντα στην υπηρεσία της εικόνας ή σε δεύτερη μοίρα σε σχέση με κάτι άλλο. Η ηχητική τέχνη και ο ήχος δεν έχουν πραγματικά εκτιμηθεί, όπως τους αξίζει. Και εδώ, ξαφνικά, σε αυτόν τον κήπο, δεν υπάρχει τίποτα άλλο παρά μόνο ο ήχος. Και ο ήχος σας επιτρέπει να έχετε μια πρωτόγνωρη εμπειρία. Δεν βλέπετε κανένα έργο τέχνης ή πίνακα ή οτιδήποτε άλλο, υπάρχει μόνο η φύση, οπότε προσφέρει πραγματικά τον ήχο. Είναι σε πλήρη δυναμικότητα και αποτελεί πραγματικό φόρο τιμής στον ήχο.
Η Χίλντεγκαρντ του Μπίνγκεν εστιάζει κυρίως στη μουσική, το τραγούδι και τη φύση. Και χρησιμοποιούσε για αυτό τη λέξη Viriditas. Έχει να κάνει με την ιδέα της πράσινης δύναμης, της ζωντάνιας και με το να είσαι παρών, ώστε ο κόσμος να ξεδιπλώνεται μπροστά μας. Έτσι, χρησιμοποίησε το τραγούδι, την κηπουρική και τη φύση για να μας γειώσει, να μας κάνει να είμαστε παρόντες.
Και έτσι, σε αυτή την ηχητική προσευχή που κάναμε με την Patti Smith, η ιδέα ήταν να επεκτείνουμε επίσης τη στοχαστική διάθεση και να επιτρέψουμε αυτό το άνοιγμα της καρδιάς».
Η Soundwalk Collective είναι μια διεθνής πειραματική κολεκτίβα ηχητικής τέχνης που ιδρύθηκε το 2001 από τον Stephan Crasneanscki, στον οποίο προσχώρησε ο Simone Merli το 2008. Η ομάδα εδρεύει στο Βερολίνο και τη Νέα Υόρκη. Έχει συνεργαστεί αρκετές φορές με την Patti Smith:
«Με την Patti Smith έχουμε μια μακροχρόνια συνεργασία, που διαρκεί πλέον σχεδόν 15 χρόνια. Συναντηθήκαμε τυχαία σε ένα αεροπλάνο και θεωρήσαμε ότι ήταν το πεπρωμένο. Και από τότε, έχουμε συνεργαστεί πολλές φορές. Όταν μου δόθηκε η ευκαιρία να εργαστώ για το Βατικανό, τηλεφώνησα αμέσως στην Patti και της πρότεινα να κάνει αυτό το έργο και να γίνει μέλος της ομάδας καλλιτεχνών που θα πάρουν μέρος σε αυτό.
Και έτσι, όταν ήρθαμε σε αυτόν τον κήπο και είδα αυτό το μικρό παρεκκλήσι, της Santa Maria, στο τέλος του κήπου, πήρα τηλέφωνο την Patti και της είπα: “Αυτό είναι το παρεκκλήσι σου. Εδώ πρέπει να ηχογραφήσουμε τη φωνή σου και να δημιουργήσουμε το έργο σου”. Έτσι, το ηχογραφήσαμε στη Νέα Υόρκη και δημιουργήσαμε ένα αφιέρωμα στην Παναγία, όπου η Patti γίνεται η Παναγία. Ενσαρκώνει τη μορφή της Παναγίας ως γυναίκα, ως μητέρα».
Τι είναι αυτό που μένει στον επισκέπτη του περιπτέρου;
«Το πνεύμα της Χίλντεγκαρντ. Αυτή είναι η ιδέα μας και σε αυτό βασίστηκε όλος ο σχειδιασμός του περιπάτου στον Μυστικό Κήπο. Είναι σαν να μπαίνεις στο χρόνο και στο χώρο, στον ήχο και στη μουσική. Ο ήχος όμως δεν έχει χρόνο. Ο ήχος είναι πάντα εδώ. Ο ήχος της θάλασσας ήταν εδώ, πολύ πριν από εμάς και θα είναι πολύ μετά από εμάς. Ο ήχος δεν λειτουργεί με το χρόνο μας. Εμείς εφευρίσκουμε το χρόνο, ο ήχος δεν γνωρίζει το χρόνο».
Η performance της Patti Smith με τους Soundwalk Collective πραγματοποιήθηκε την Παρασκευή 8 Μαΐου στην Εκκλησία Santa Maria di Nazareth της Βενετίας.
Στις 26 Οκτωβρίου, θα έχουμε την ευκαιρία να τους απολαύσουμε και στην Αθήνα, καθώς ετοιμάζουν ένα ιδιαίτερο πρότζεκτ με τον Jim Jarmusch, σε διοργάνωση της Στέγης του Ιδρύματος Ωνάση.