Οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι οι ανθρώπινες δραστηριότητες «διαβρώνουν τη φύση έως τον αφανισμό», αφού δημοσίευσαν κατάλογο νέων ειδών που ονοματίστηκαν το 2025
Σχεδόν 200 νέαφυτά και μύκητες ουσιαστικά ονοματίστηκαν ως νέα για την επιστήμη μέσα στο 2025, με τους περιβαλλοντολόγους να προειδοποιούν ότι πολλά είναι ήδη «απειλούμενα με εξαφάνιση».
Σήμερα (8 Ιανουαρίου), οι Βασιλικοί Βοτανικοί Κήποι Kew (RBG) στο Λονδίνο, μαζί με τους διεθνείς εταίρους τους, αποκάλυψαν τα 10 κορυφαία είδη που περιγράφηκαν για πρώτη φορά μέσα στο 2025. Η λίστα στοχεύει να αναδείξει πόσο μεγάλο μέρος του φυσικού κόσμου παραμένει ακόμη χωρίς επιστημονική ονομασία.
«Η περιγραφή νέων ειδών φυτών και μυκήτων είναι ζωτικής σημασίας σε μια εποχή που οι επιπτώσεις της απώλειας βιοποικιλότητας και της κλιματικής αλλαγής επιταχύνονται μπροστά στα μάτια μας», λέει ο Δρ Μάρτιν Τσικ, ανώτερος επικεφαλής έρευνας στην ομάδα Αφρικής των RGB Kew. «Είναι δύσκολο να προστατεύσουμε ό,τι δεν γνωρίζουμε, δεν κατανοούμε και δεν διαθέτει επιστημονική ονομασία».
Ο Δρ Τσικ προσθέτει ότι όπου κι αν κοίταξε η ομάδα του, οι ανθρώπινες δραστηριότητες «διαβρώνουν τη φύση μέχρι το σημείο της εξαφάνισης». Υποστηρίζει ότι αν δεν επενδύσουμε στην ταξινομία (δηλαδή την ταξινόμηση των ειδών), κινδυνεύουμε να αποσυναρμολογήσουμε τα ίδια τα συστήματα που «στηρίζουν τη ζωή μας στη Γη».
Ορίστε 10 από τα σημαντικότερα φυτά και μύκητες που περιέγραψαν οι επιστήμονες το 2025.
Η αιματοβαμμένη ορχιδέα
Το Telipogon cruentilabrum είναι ένα νέο είδος ορχιδέας που βρέθηκε στα υψηλά ανδικά δάση του Κοτοπάξι στον Ισημερινό. Πήρε το όνομά του από το αιματοβαμμένο χείλος του άνθους και αναπτύσσεται πάνω σε δενδρομαργαρίτες, συνήθως σε ύψος περίπου 1,5 έως 3 μέτρα από το έδαφος.
Τα κίτρινα, με κόκκινες φλέβες άνθη του, μιμούνται θηλυκές μύγες για να προσελκύσουν σεξουαλικά διεγερμένα αρσενικά για την επικονίαση. Ωστόσο, πάνω από το μισό του φυσικού του οικοτόπου έχει ήδη καθαριστεί και η υλοτόμηση συνεχίζεται λόγω της εξόρυξης και της γεωργίας.
Οι Βασιλικοί Βοτανικοί Κήποι αναφέρουν ότι υπάρχουν μόνο περίπου 250 γνωστά είδη Telipohon στον κόσμο, με το συγκεκριμένο να είναι ένα από τα τέσσερα νέα φυτά που περιγράφηκαν το 2025.
«Είναι εξαιρετικά δύσκολο να καλλιεργηθούν και τα είδη μπορούν να ταυτοποιηθούν μόνο όταν βρίσκονται σε άνθηση», προσθέτει ο οργανισμός.
Φρικιαστικός μύκητας που σκοτώνει αράχνες
Το νεότερο μέλος του βασιλείου των μυκήτων μπορεί να σας προκαλέσει ανατριχίλα. Το Purpureocillium atlanticum, που βρέθηκε στο Ατλαντικό τροπικό δάσος της Βραζιλίας, ανήκει σε μια ομάδα εντομοπαθογόνων μυκήτων που παρασιτούν άλλους οργανισμούς.
Γνωστός και ως μύκητας-ζόμπι, αυτό το ανατριχιαστικό είδος μολύνει αράχνες καταπακτής που είναι θαμμένες στο δάσος μέσα στις φωλιές τους, καλύπτοντας σχεδόν πλήρως την αράχνη με απαλό μυκήλιο.
Από το πτώμα αναδύεται το καρποφόρο σώμα, περνά μέσα από την οπή της καταπακτής και κρατιέται πάνω από το έδαφος για να απελευθερώσει τα σπόριά του και να συνεχίσει τον κύκλο.
Το λουλούδι-δαίμονας της φωτιάς
Εύκολα αναγνωρίσιμο από τα έντονα πορτοκαλοκόκκινα και κίτρινα άνθη του, αυτός ο θάμνος του δάσους ύψους τριών μέτρων ονομάστηκε από τον Κάλσιφερ, τον δαίμονα της φωτιάς από την ταινία του 2004 «Το Κινούμενο Κάστρο».
Οι επιστήμονες θεωρούν ότι το Aphelandra calciferi έχει μεγάλες προοπτικές ως καλλωπιστικό θερμοκηπίου χάρη στην εντυπωσιακή του εμφάνιση.
Είναι ένα από δύο νέα είδη από το Περού που δημοσιεύθηκαν σε εργασία της περουβο-βρετανικής συγγραφικής ομάδας των Villanueva-Espinoza και John Wood, επίτιμου ερευνητή στην ομάδα Αμερικής του Kew.
Χριστουγεννιάτικος φοίνικας
Γνωστός τοπικά ως Amuring, αυτός ο εντυπωσιακός φοίνικας με κόκκινους καρπούς φτάνει έως 15 μέτρα ύψος. Πλέον αναγνωρίζεται επιστημονικά ως Adonidia zibabaoa και αναπτύσσεται σε ασβεστολιθικές ράχες καρστ σε μικρή περιοχή του νησιού Σαμάρ, ένα από τα Βισάγια των Φιλιππίνων, που είναι επιρρεπείς σε τυφώνες. Το όνομα του είδους προέρχεται από μια παλαιότερη ονομασία του Σαμάρ.
Οι Βασιλικοί Βοτανικοί Κήποι λένε ότι η αναγνώρισή του ως είδους νέου για την επιστήμη ήταν «προκλητική», καθώς δεν ήταν αμέσως προφανές σε ποιο γένος ανήκει το δέντρο. Ωστόσο, οι αναλύσεις DNA επιβεβαίωσαν την ένταξή του στο γένος Adonidia.
Υπάρχουν μόνο δύο άλλα γνωστά είδη στο συγκεκριμένο γένος, μεταξύ των οποίων ο χριστουγεννιάτικος φοίνικας, ένα από τα πιο ευρέως καλλιεργούμενα τροπικά καλλωπιστικά φυτά στον κόσμο.
«Ζωντανή πέτρα»
Με την επιστημονική ονομασία Lithops gracilidelineata subsp. Mopane, το είδος αυτό ανήκει σε μια ομάδα φυτών διάσημων για το λιθόμορφο καμουφλάζ τους.
Παρότι με την πρώτη ματιά μπορεί να φαίνονται σαν απλές πετρούλες, οι Lithops είναι στην πραγματικότητα παχύφυτα με ένα μοναδικό ζεύγος φύλλων και άνθος που μοιάζει με μαργαρίτα.
Τα 38 γνωστά είδη περιορίζονται σε άνυδρες περιοχές της Ναμίμπια και της Νότιας Αφρικής, αν και ορισμένα έχουν βρεθεί και στη Μποτσουάνα. Ωστόσο, το νέο «mopane Lithops» διαφέρει από όλα τα άλλα, καθώς αναπτύσσεται σε περιοχή με υψηλότερες βροχοπτώσεις με δάση. Διαθέτει επίσης λεία, λευκωπή γκρι επιφάνεια φύλλων αντί για κρεμ ή καστανό ροζ.
Οι Lithops είναι δημοφιλή στην καλλιέργεια, συχνά ως φυτά εσωτερικού χώρου, αλλά η παράνομη υπερσυλλογή τους από τη φύση για την τροφοδότηση αυτής της αγοράς ωθεί τα είδη προς την εξαφάνιση. Αρκετά έχουν ήδη χαρακτηριστεί ως κινδυνεύοντα ή ευάλωτα στην εξαφάνιση από την IUCN.
Ένα κρινάκι του χιονιού σε κρίσιμη κατάσταση
Αυτό το όμορφο λουλούδι μπορεί να μοιάζει με τα κρινάκια του χιονιού που βλέπουμε διάσπαρτα στο Ηνωμένο Βασίλειο. Ωστόσο, δεν φαινόταν να ταιριάζει με κανένα γνωστό είδος, όπως παρατήρησε πρώτος ο λάτρης των κρινιών του χιονιού Ιαν ΜακΈνερι (Ian McEnery).
Οι επιστήμονες εντόπισαν έκτοτε την προέλευσή του στα υποαλπικά λιβάδια του όρους Κόραβ στη Βόρεια Μακεδονία και στο Κόσοβο. Πλέον, με την επίσημη ονομασία Galanthus subalpinus, το μικροσκοπικό κρινάκι έχει ήδη χαρακτηριστεί ως κρισίμως κινδυνεύον λόγω της απειλής από τη συλλογή για το κηποτεχνικό εμπόριο.
Η υπερβόσκηση και οι πυρκαγιές είναι επιπλέον παράγοντες που θέτουν το είδος σε κίνδυνο.
Ορχιδέα-κάμπια
Η ορχιδέα-κάμπια (Dendrobium eruciforme) πήρε το παρατσούκλι της επειδή τα μικροσκοπικά, έρποντα φυτά μοιάζουν με αποικία από κάμπιες που κάθονται πάνω σε κορμό δέντρου.
Πρόκειται για το μικρότερο από έξι νέα είδη που δημοσίευσαν πέρσι Ινδονήσιοι επιστήμονες.
Πέντε από τις ανακαλύψεις προκύπτουν από το έργο του Kew με τοπικούς εταίρους για τον εντοπισμό των σημαντικότερων περιοχών προς προστασία στην Ινδονησιακή Νέα Γουινέα.
Μύκητας από ρίζες γρασιδιού
Ένα μεγάλο ποσοστό των μυκήτων που οι επιστήμονες δεν έχουν ακόμη ονοματίσει αναμένεται να είναι εκείνοι που δεν ανιχνεύονται εύκολα με το ανθρώπινο μάτι.
Το Magnaporthiopsis stipae, που απομονώθηκε πέρσι από τις ρίζες ενός αγρωστώδους, αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα.
Πρόκειται μόνο για ένα από 24 νέα είδη, 11 νέα γένη και μία νέα οικογένεια που δημοσιεύθηκαν ως νέα για την επιστήμη σε μελέτη μιας τάξης μυκήτων, οι οποίοι είναι κυρίως ενδοφυτικοί και αίτια φυτικών ασθενειών.
Καρπός δέντρου με γεύση μπανάνας και γκουάβα
Η συγκομιδή καρπών από αυτό το δέντρο ύψους 18 μέτρων από την Παπούα Νέα Γουινέα είναι σχετικά εύκολη. Παράγονται σε βλαστούς που κατεβαίνουν από τον κορμό και απλώνονται στο έδαφος έως και επτά μέτρα, σχηματίζοντας λευκά άνθη.
Οι επιστήμονες λένε ότι ο καρπός έχει γεύση σαν υβρίδιο μπανάνας και γκουάβα, με επίγευση ευκαλύπτου. Το είδος, με την ονομασία Eugenia venteri, θεωρείται ότι εξελίχθηκε ώστε τα άνθη του να επικονιάζονται και οι σπόροι του να διασπείρονται από γιγάντιους επίγειους αρουραίους που απαντώνται στην περιοχή.
Ντεταριοειδές δέντρο ψυχανθών
Κρατώντας το μεγαλύτερο για το τέλος, αυτό το απειλούμενο δέντρο απαντάται στα τροπικά δάση του Καμερούν, με διάμετρο κορμού 66 εκατοστά. Οι επιστήμονες υπολογίζουν χονδρικά ότι το Plagiosiphon intermedium έχει μάζα 5.000 κιλά.
Πρόκειται για ντεταριοειδές ψυχανθές (μέλος της οικογένειας των ψυχανθών) και είναι το πρώτο είδος που προστίθεται στο γένος Plagiosiphon, το οποίο έως τώρα περιλάμβανε μόλις πέντε είδη, εδώ και σχεδόν 80 χρόνια.
Τα ντεταριοειδή δέντρα ψυχανθών αναπτύσσονται σε ομάδες και εξαρτώνται από μύκητες που σχηματίζουν συμβιωτικές σχέσεις με τις ρίζες των δέντρων. Το νέο είδος είναι γνωστό μόνο από δύο τοποθεσίες, και οι δύο στο Ngovayang, ένα από τα κορυφαία κέντρα του Καμερούν για μοναδικά φυτικά είδη, αλλά προς το παρόν δεν προστατεύεται.