Μια νέα διεθνής μελέτη προειδοποιεί ότι η αναπαραγωγική υγεία στο διάστημα δεν αποτελεί πλέον θεωρητικό ζήτημα και ότι τα ερωτήματα για τη γονιμότητα και την εγκυμοσύνη πρέπει να αντιμετωπιστούν άμεσα.
Καθώς οι εμπορικές διαστημικές πτήσεις πλησιάζουν ολοένα και περισσότερο την πραγματικότητα, οι αστροναύτες περνούν περισσότερο χρόνο σε τροχιά γύρω από τη Γη και, καθώς κοιτάζουμε προς μια μελλοντική μόνιμη εγκατάσταση στον Άρη, τα ερωτήματα γύρω από το σεξ και την αναπαραγωγική υγεία στο διάστημα πρέπει να αντιμετωπιστούν επειγόντως, τονίζουν ειδικοί.
Δημοσιευμένη στο επιστημονικό περιοδικό με κριτές Reproductive Biomedicine Online, μια νέα διεθνής έκθεση φέρνει κοντά ειδικούς στην αναπαραγωγική ιατρική, την αεροδιαστημική επιστήμη και τη βιοηθική, προειδοποιώντας ότι η ραγδαία επέκταση της ανθρώπινης δραστηριότητας στο διάστημα ξεπερνά τις πολιτικές που έχουν σχεδιαστεί για να προστατεύουν την αναπαραγωγική υγεία.
«Πριν από περισσότερα από 50 χρόνια, δύο επιστημονικές ανακαλύψεις αναδιαμόρφωσαν όσα θεωρούνταν βιολογικά και φυσικά δυνατά - η πρώτη προσελήνωση και η πρώτη απόδειξη ανθρώπινης γονιμοποίησης in vitro», δήλωσε ο κλινικός εμβρυολόγος Τζάιλς Πάλμερ από την International IVF Initiative.
«Τώρα, περισσότερο από μισό αιώνα αργότερα, υποστηρίζουμε σε αυτή την έκθεση ότι αυτές οι κάποτε ξεχωριστές επαναστάσεις συγκρούονται σε μια πρακτική και ελάχιστα διερευνημένη πραγματικότητα: το διάστημα εξελίσσεται σε χώρο εργασίας και προορισμό, ενώ οι τεχνολογίες υποβοηθούμενης αναπαραγωγής έχουν γίνει ιδιαίτερα εξελιγμένες, ολοένα και πιο αυτοματοποιημένες και ευρέως προσβάσιμες», πρόσθεσε.
Οι δυσκολίες της αναπαραγωγής στο διάστημα
Παρά τις προόδους στις τεχνολογίες υποβοηθούμενης αναπαραγωγής (ART), όπως η εξωσωματική γονιμοποίηση (IVF) και η ενδοκυτταροπλασματική έγχυση σπερματοζωαρίου (ICSI), δεν υπάρχουν ακόμη ευρέως αποδεκτά, ενιαία πρότυπα για τον κλάδο σχετικά με τη διαχείριση των κινδύνων για την αναπαραγωγική υγεία στο διάστημα.
Οι κίνδυνοι περιλαμβάνουν ακούσια πρώιμη εγκυμοσύνη κατά τη διάρκεια αποστολών, τις επιδράσεις της ακτινοβολίας και της μικροβαρύτητας στη γονιμότητα, καθώς και τα ηθικά όρια κάθε μελλοντικής έρευνας που σχετίζεται με την αναπαραγωγή.
Στοιχεία από εργαστηριακές μελέτες και περιορισμένα ανθρώπινα δεδομένα υποδηλώνουν ότι το διάστημα - που περιγράφεται στην έκθεση ως «ένας ολοένα και πιο συνηθισμένος χώρος εργασίας» - παραμένει ωστόσο «ένα εχθρικό περιβάλλον» για την ανθρώπινη βιολογία.
«Η μικροβαρύτητα, η κοσμική ακτινοβολία, η διαταραχή του κιρκάδιου ρυθμού, οι διαφορές πίεσης και οι ακραίες θερμοκρασίες που συναντώνται σε τροχιά» είναι όλοι παράγοντες που είναι γνωστό ότι παρεμβαίνουν στις υγιείς αναπαραγωγικές διαδικασίες τόσο στους άνδρες όσο και στις γυναίκες.
Μελέτες σε ζώα δείχνουν ότι η βραχυπρόθεσμη έκθεση σε ακτινοβολία μπορεί να διαταράξει τους εμμηνορροϊκούς κύκλους και να αυξήσει τον κίνδυνο καρκίνου. Ωστόσο, η ανασκόπηση επισημαίνει την έλλειψη αξιόπιστων μακροπρόθεσμων δεδομένων για άνδρες και γυναίκες αστροναύτες μετά από παρατεταμένες αποστολές.
Οι αναπαραγωγικοί ιστοί είναι ιδιαίτερα ευάλωτοι σε βλάβες του DNA, σημειώνει η μελέτη, και ο αντίκτυπος της αθροιστικής έκθεσης σε ακτινοβολία στη γονιμότητα των ανδρών κατά τη διάρκεια μακρών αποστολών παραμένει, όπως το διατυπώνουν οι συγγραφείς, ένα «κρίσιμο κενό γνώσης».
Μπορεί η εξωσωματική γονιμοποίηση να λειτουργήσει στο διάστημα;
Μέχρι σήμερα, κανένας άνθρωπος δεν έχει συλλάβει ή γεννήσει στο διάστημα και η εγκυμοσύνη εξακολουθεί να αποτελεί αυστηρή αντένδειξη για όσους ταξιδεύουν πέρα από τη Γη.
Ωστόσο, η μελέτη σημειώνει ότι οι αυτοματοποιημένες τεχνολογίες γονιμοποίησης και κρυοσυντήρησης ενδέχεται να «εναρμονίζονται με τις επιχειρησιακές απαιτήσεις της έρευνας και της πρακτικής αναπαραγωγής στο διάστημα».
«Οι εξελίξεις στις τεχνολογίες υποβοηθούμενης αναπαραγωγής συχνά προκύπτουν από ακραίες ή οριακές συνθήκες, αλλά πολύ γρήγορα ξεφεύγουν από αυτά τα πλαίσια», δήλωσε ο Πάλμερ.
«Η υποβοηθούμενη αναπαραγωγή είναι εξαιρετικά μεταφέρσιμη, επειδή αντιμετωπίζει καταστάσεις όπου η αναπαραγωγή είναι βιολογικά δυνατή αλλά παρεμποδίζεται από δομικούς περιορισμούς που σχετίζονται με το περιβάλλον, την υγεία, τον χρόνο ή τις κοινωνικές συνθήκες, περιορισμούς που ήδη υπάρχουν ευρέως στη Γη».
Οι συγγραφείς της έκθεσης υποστηρίζουν ότι τα ηθικά ερωτήματα γύρω από την ανθρώπινη αναπαραγωγή στο διάστημα δεν μπορούν πλέον να αναβάλλονται.
«Καθώς η ανθρώπινη παρουσία στο διάστημα επεκτείνεται, η αναπαραγωγική υγεία δεν μπορεί πλέον να παραμένει ένα κενό στην χάραξη πολιτικής», δήλωσε ο δρ Φάθι Καρουΐα, βασικός συγγραφέας της μελέτης και ερευνητής στη NASA.
«Απαιτείται επειγόντως διεθνής συνεργασία για να καλυφθούν τα κρίσιμα κενά γνώσης και να θεσπιστούν ηθικές κατευθυντήριες γραμμές που θα προστατεύουν τόσο τους επαγγελματίες όσο και τους ιδιώτες αστροναύτες - και τελικά θα διασφαλίσουν την ανθρωπότητα καθώς κινούμαστε προς μια διαρκή παρουσία πέρα από τη Γη».