Τα τατουάζ είναι πιο δημοφιλή από ποτέ, όμως ολοένα περισσότερες έρευνες δείχνουν σύνδεση της μόνιμης μελάνης με ορισμένους καρκίνους. Πόσο πρέπει να ανησυχούν οι πολίτες;
Από τα tribal «μανίκια» μέχρι τις πεταλούδες χαμηλά στη μέση, οι άνθρωποι κάνουν τατουάζ στο δέρμα τους εδώ και χιλιάδες χρόνια.
Για τους περισσότερους, ο φόβος ότι στο μέλλον θα το μετανιώσουν είναι η βασική ανησυχία. Μια ολοένα και μεγαλύτερη όμως σειρά ερευνών δείχνει ότι τα τατουάζ μπορεί να κρύβουν και πιο σοβαρούς κινδύνους για την υγεία.
Η δημοτικότητα των τατουάζ έχει αυξηθεί τα τελευταία χρόνια, με περίπου 13 έως 21 τοις εκατό του πληθυσμού στη Δυτική Ευρώπη να φέρει τουλάχιστον ένα, σύμφωνα με μελέτη που δημοσιεύτηκε στο European Journal of Public Health.
Παρά τη διάδοσή τους, γνωρίζουμε εκπληκτικά λίγα για τις πιθανές μακροπρόθεσμες επιπτώσεις στην υγεία.
Προηγούμενες έρευνες έχουν δείξει ότι το μελάνι των τατουάζ συσσωρεύεται στους λεμφαδένες, κάτι που μπορεί να προκαλέσει φλεγμονή και, σε σπάνιες περιπτώσεις, λέμφωμα (έναν τύπο καρκίνου του αίματος).
Πιο πρόσφατα, μελέτη του 2025 από το Πανεπιστήμιο της Νότιας Δανίας (SDU) ανέφερε ότι όσοι έχουν τατουάζ διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του δέρματος και λεμφώματος.
Χρησιμοποιώντας ένα δείγμα τυχαία επιλεγμένων διδύμων, οι ερευνητές συνέκριναν εκείνους που είχαν κάποιο είδος καρκίνου με όσους δεν είχαν. Σύμφωνα με τη μελέτη, που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό BMC Public Health, τα δίδυμα με τατουάζ είχαν σχεδόν τετραπλάσιο κίνδυνο για καρκίνο του δέρματος.
Η μελέτη σημείωνε επίσης ότι το μέγεθος του τατουάζ ίσως παίζει ρόλο, με οτιδήποτε μεγαλύτερο από το μέγεθος της παλάμης να ενδέχεται να αυξάνει τον κίνδυνο.
«Έχουμε ενδείξεις ότι υπάρχει συσχέτιση [μεταξύ της ποσότητας μελανιού και του κινδύνου] για λέμφωμα και για καρκίνο του δέρματος», δήλωσε στο Euronews Health η Σίνε Μπέντστεντ Κλέμενσεν, συν-συγγραφέας της μελέτης και επίκουρη καθηγήτρια βιοστατιστικής στο SDU.
«Στο λέμφωμα, ο δείκτης κινδύνου είναι 2,7 φορές υψηλότερος, που είναι αρκετά σημαντικό. Και για τους καρκίνους του δέρματος, παλαιότερα ήταν 1,6 και τώρα είναι 2,4. Αυτό δείχνει ότι όσο περισσότερο μελάνι έχει κανείς, τόσο μεγαλύτερος είναι ο κίνδυνος, τόσο υψηλότερος ο δείκτης κινδύνου», πρόσθεσε.
Πρέπει ωστόσο να σημειωθεί ότι αυτά τα ευρήματα βρίσκονται ακόμη σε πολύ πρώιμο στάδιο και είναι περιορισμένα, λόγω του πλήθους των παραγόντων που εμπλέκονται. Για παράδειγμα, οι τύποι μελανιών, η θέση του τατουάζ, τα υποείδη καρκίνου, καθώς και άλλοι γενετικοί και περιβαλλοντικοί παράγοντες πρέπει όλοι να ληφθούν υπόψη για μια πιο ακριβή ανάλυση.
«Το συμπέρασμα είναι ότι χρειάζεται περισσότερη έρευνα», σχολίασε η Κλέμενσεν, επισημαίνοντας ότι οι μελλοντικές μελέτες θα πρέπει να βασίζονται σε μεγαλύτερες ομάδες πληθυσμού και σε μεγαλύτερα χρονικά διαστήματα.
«Επίσης, το επόμενο βήμα, πιστεύω, είναι να μελετήσουμε τους βιολογικούς μηχανισμούς [του να κάνουμε τατουάζ] και να προσπαθήσουμε να καταλάβουμε τι ακριβώς συμβαίνει εκεί».
Πόσο πρέπει να ανησυχούμε για τα τατουάζ;
Δεν υπάρχουν σαφείς αποδείξεις ότι τα τατουάζ προκαλούν καρκίνο, υπάρχουν όμως και άλλοι κίνδυνοι που πρέπει να έχουμε υπόψη.
Αυτοί περιλαμβάνουν την εξασφάλιση ότι ο εξοπλισμός που χρησιμοποιείται είναι αποστειρωμένος, ώστε να αποφεύγονται οι λοιμώξεις, και ότι τα ίδια τα μελάνια είναι ασφαλή.
Όλα τα μελάνια τατουάζ αποτελούνται από μια χρωστική ουσία (που δίνει το χρώμα) και ένα υγρό φορέα (που «εμφυτεύει» το χρώμα στο μεσαίο στρώμα του δέρματος, γνωστό ως χόριο).
Επειδή τα περισσότερα μελάνια τατουάζ εισάγονται από διάφορες χώρες του κόσμου, τα συστατικά τους είναι δύσκολο να ελεγχθούν και μερικές φορές περιέχουν επιβλαβείς ουσίες.
«Ορισμένα μελάνια περιέχουν ίχνη βαρέων μετάλλων, όπως νικέλιο, χρώμιο, κοβάλτιο και περιστασιακά μόλυβδο», έγραψε η Μανάλ Μοχάμεντ, καθηγήτρια ιατρικής μικροβιολογίας στο Πανεπιστήμιο του Γουέστμινστερ, σε άρθρο της στο The Conversation. «Τα βαρέα μέταλλα μπορεί να είναι τοξικά πάνω από ορισμένα επίπεδα και είναι γνωστό ότι προκαλούν αλλεργικές αντιδράσεις και ευαισθησία του ανοσοποιητικού συστήματος».
Το 2022, η Ευρωπαϊκή Ένωση έθεσε περιορισμούς σε περισσότερες από 4.000 επικίνδυνες ουσίες που χρησιμοποιούνται σε μελάνια τατουάζ και μόνιμου μακιγιάζ, στο πλαίσιο του κανονισμού REACH (Καταχώριση, Αξιολόγηση, Έγκριση και Περιορισμός των Χημικών Ουσιών). Σε αυτές περιλαμβάνονται όλες οι ουσίες που ταξινομούνται ως καρκινογόνες ή μεταλλαξιογόνες, ενώ όλα τα μελάνια τατουάζ πρέπει να φέρουν σαφή επισήμανση.
Οι κανονισμοί είναι λιγότερο αυστηροί σε άλλες χώρες· κάτι που το Ηνωμένο Βασίλειο επιχειρεί να αντιμετωπίσει, καθώς δημοσίευσε πρόσφατα σχέδια για την εφαρμογή του δικού του πλαισίου περιορισμών στο πλαίσιο του UK REACH.
Σε γενικές γραμμές, τα τατουάζ θεωρούνται ασφαλή όταν γίνονται με υγιεινό τρόπο, με την επιφύλαξη ότι, όπως ισχύει για τα περισσότερα πράγματα στη ζωή, μπορεί να ενέχουν κίνδυνο μακροπρόθεσμης βλάβης.
Ωστόσο, προς το παρόν δεν γνωρίζουμε αρκετά ώστε να απαντήσουμε με βεβαιότητα, σύμφωνα με την Κλέμενσεν.
«Εναπόκειται στον καθένα μας πώς θα επιλέξει να ζήσει τη ζωή του, σωστά; Αλλά ως ερευνήτρια, είναι επίσης δουλειά μου να ενημερώνω τον κόσμο γι’ αυτούς τους κινδύνους», είπε.
«Ή, όταν μιλάμε για τατουάζ, αυτή τη στιγμή πρόκειται περισσότερο για το να ενημερώνουμε τον κόσμο για το πόσα λίγα γνωρίζουμε».