Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η ταχύτητα με την οποία αυξάνονται τα περιστατικά. Μέσα στην τελευταία εβδομάδα διαγνώστηκαν ή δηλώθηκαν 45 νέα εγχώρια κρούσματα
Η επιδημιολογική εικόνα του ιού του Δυτικού Νείλου στην Ελλάδα παρουσιάζει σημαντική επιβάρυνση μέσα στο καλοκαίρι του 2026, με τον ΕΟΔΥ να καταγράφει δεκάδες νέα περιστατικά μέσα σε μία μόλις εβδομάδα και να επισημαίνει την ιδιαίτερα έντονη κυκλοφορία του ιού στην Αττική.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Σύμφωνα με την εβδομαδιαία έκθεση επιδημιολογικής επιτήρησης του ΕΟΔΥ, με στοιχεία έως τις 12 Αυγούστου 2026, έχουν διαγνωστεί και δηλωθεί συνολικά 110 εγχώρια κρούσματα λοίμωξης από τον ιό του Δυτικού Νείλου.
Από αυτά, τα 81 παρουσίασαν εκδηλώσεις από το Κεντρικό Νευρικό Σύστημα, όπως εγκεφαλίτιδα, μηνιγγίτιδα, μηνιγγοεγκεφαλίτιδα ή οξεία χαλαρή παράλυση, ενώ 29 περιστατικά είχαν ηπιότερες εκδηλώσεις ή δεν παρουσίασαν προσβολή του ΚΝΣ.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η ταχύτητα με την οποία αυξάνονται τα περιστατικά. Μέσα στην τελευταία εβδομάδα διαγνώστηκαν ή δηλώθηκαν 45 νέα εγχώρια κρούσματα, αριθμός που αντιστοιχεί σε σημαντικό μέρος του συνόλου των περιστατικών που έχουν καταγραφεί από την έναρξη της φετινής περιόδου μετάδοσης.
Εννέα θάνατοι – Δεκαέξι ασθενείς σε ΜΕΘ
Η σοβαρότητα της φετινής εικόνας αποτυπώνεται και στην κατάσταση των ασθενών. Μέχρι τις 12 Αυγούστου είχαν καταγραφεί εννέα θάνατοι ασθενών με λοίμωξη από τον ιό και εκδηλώσεις από το Κεντρικό Νευρικό Σύστημα. Όλοι οι θανόντες ήταν ηλικίας άνω των 65 ετών, με διάμεση ηλικία τα 82 έτη και ηλικιακό εύρος από 66 έως 91 έτη.
Την ίδια στιγμή, 35 ασθενείς εξακολουθούσαν να νοσηλεύονται. Από αυτούς, 19 βρίσκονταν σε απλές νοσοκομειακές κλινικές και 16 σε Μονάδες Εντατικής Θεραπείας, ενώ κανένας δεν νοσηλευόταν σε Μονάδα Αυξημένης Φροντίδας. Συνολικά, 61 ασθενείς είχαν λάβει εξιτήριο, ενώ πέντε από τα καταγεγραμμένα περιστατικά δεν χρειάστηκε να νοσηλευθούν.
Η ηλικία φαίνεται να αποτελεί σημαντικό χαρακτηριστικό των σοβαρότερων περιστατικών. Η διάμεση ηλικία των ασθενών που παρουσίασαν εκδηλώσεις από το Κεντρικό Νευρικό Σύστημα είναι 73 έτη, αν και τα περιστατικά εκτείνονται σε ένα πολύ μεγαλύτερο ηλικιακό φάσμα, από 19 έως 91 ετών.
Η πραγματική έκταση των λοιμώξεων ενδέχεται να είναι πολύ μεγαλύτερη
Τα 110 εργαστηριακά διαγνωσμένα εγχώρια περιστατικά δεν αποτυπώνουν κατ' ανάγκη το σύνολο των ανθρώπων που έχουν μολυνθεί.
Ο ΕΟΔΥ υπενθυμίζει ότι, σύμφωνα με αποτελέσματα οροεπιδημιολογικής μελέτης του 2010, για κάθε ένα κρούσμα λοίμωξης από τον ιό του Δυτικού Νείλου με προσβολή του Κεντρικού Νευρικού Συστήματος αντιστοιχούν περίπου 140 μολυνθέντες, οι οποίοι εμφανίζουν ήπια συμπτωματολογία ή παραμένουν ασυμπτωματικοί.
Πρόκειται για σημαντική επισήμανση για την ερμηνεία των επίσημων αριθμών: Τα καταγεγραμμένα σοβαρά περιστατικά αποτελούν μόνο ένα μέρος της συνολικής κυκλοφορίας του ιού στον πληθυσμό.
Η Αττική στο επίκεντρο της φετινής κυκλοφορίας
Η γεωγραφική εικόνα παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς η Αττική βρίσκεται στο επίκεντρο της φετινής δραστηριότητας του ιού.
Μέχρι τις 12 Αυγούστου είχαν καταγραφεί και διερευνηθεί κρούσματα σε 39 δήμους της χώρας, σε 14 Περιφερειακές Ενότητες και σε τέσσερις Περιφέρειες: Αττική, Θεσσαλία, Κεντρική Μακεδονία και Πελοπόννησο.
Στην Αττική έχουν επηρεαστεί περιοχές της Ανατολικής Αττικής, του Βόρειου, Δυτικού, Κεντρικού και Νότιου Τομέα Αθηνών, καθώς και του Πειραιά. Εκτός Αττικής, περιστατικά έχουν καταγραφεί στις Περιφερειακές Ενότητες Καρδίτσας, Λάρισας, Τρικάλων, Ημαθίας, Θεσσαλονίκης, Πέλλας, Σερρών και Λακωνίας.
Ο ίδιος ο ΕΟΔΥ επισημαίνει ότι ειδικά στην Περιφέρεια Αττικής καταγράφεται φέτος ιδιαίτερα έντονη κυκλοφορία του ιού, με αυξημένο αριθμό κρουσμάτων σε συγκεκριμένες περιοχές και Περιφερειακές Ενότητες.
Σπάτα–Αρτέμιδα και Μαρκόπουλο μεταξύ των περιοχών με αυξημένη επιβάρυνση
Η Ανατολική Αττική εμφανίζεται ιδιαίτερα επιβαρυμένη.
Στον Δήμο Σπάτων–Αρτέμιδος έχουν καταγραφεί 11 ασθενείς με εκδηλώσεις από το Κεντρικό Νευρικό Σύστημα και δύο χωρίς τέτοιες εκδηλώσεις. Στον Δήμο Μαρκοπούλου Μεσογαίας έχουν καταγραφεί οκτώ ασθενείς με προσβολή του ΚΝΣ και τρεις χωρίς, ενώ στον Δήμο Βάρης–Βούλας–Βουλιαγμένης καταγράφονται πέντε περιστατικά με εκδηλώσεις ΚΝΣ και δύο χωρίς.
Στην Παλλήνη καταγράφονται πέντε περιστατικά με προσβολή του ΚΝΣ, στην Αγία Παρασκευή έξι, στις Αχαρνές τρία, στο Χαλάνδρι τρία, στη Γλυφάδα τρία και στον Δήμο Αθηναίων τρία.
Ιδιαίτερα υψηλή είναι η αναλογία των σοβαρών περιστατικών σε ορισμένους δήμους της Ανατολικής Αττικής. Στο Μαρκόπουλο Μεσογαίας καταγράφονται 36,8 περιστατικά με εκδηλώσεις ΚΝΣ ανά 100.000 κατοίκους, ενώ στα Σπάτα–Αρτέμιδα 31,5 ανά 100.000 κατοίκους.
Δήμοι «υψηλού κινδύνου» χωρίς ακόμη ανθρώπινα κρούσματα
Η προσοχή των υγειονομικών αρχών δεν περιορίζεται στις περιοχές όπου έχουν ήδη καταγραφεί ανθρώπινα περιστατικά.
Με βάση την αξιολόγηση επιδημιολογικών και γεωμορφολογικών δεδομένων, έχουν χαρακτηριστεί επιπλέον ως περιοχές «υψηλού κινδύνου» οι Δήμοι Κηφισιάς, Ηρακλείου, Φιλοθέης–Ψυχικού και Μεταμόρφωσης στον Βόρειο Τομέα Αθηνών, Καλλιθέας και Νέας Σμύρνης στον Νότιο Τομέα, Νέας Φιλαδέλφειας–Νέας Χαλκηδόνας και Δάφνης–Υμηττού στον Κεντρικό Τομέα, καθώς και οι Δήμοι Αμφίπολης στις Σέρρες, Ηρωικής Πόλης Νάουσας στην Ημαθία και Δέλτα στη Μητροπολιτική Ενότητα Θεσσαλονίκης.
Στους συγκεκριμένους δήμους δεν είχαν καταγραφεί ανθρώπινα κρούσματα μέχρι τη δημοσίευση της έκθεσης. Ο χαρακτηρισμός τους ως υψηλού κινδύνου προκύπτει από παράγοντες όπως η εγγύτητα σε ήδη επηρεαζόμενους δήμους, τα γεωμορφολογικά χαρακτηριστικά και τα τρέχοντα και ιστορικά επιδημιολογικά δεδομένα.
Ο ιός εντοπίζεται και σε ιπποειδή
Ένδειξη για την ευρύτερη γεωγραφική κυκλοφορία του ιού παρέχει και η κτηνιατρική επιτήρηση.
Μέχρι τις 12 Αυγούστου είχαν καταγραφεί περιστατικά πρόσφατης λοίμωξης από τον ιό του Δυτικού Νείλου σε ιπποειδή σε συνολικά πέντε εστίες ή οικισμούς, στις Περιφερειακές Ενότητες Ανατολικής Αττικής, Δράμας και Πρέβεζας, καθώς και στη Μητροπολιτική Ενότητα Θεσσαλονίκης.
Όπως υπογραμμίζει η έκθεση, η ανίχνευση πρόσφατης λοίμωξης σε ιπποειδή υποδηλώνει κυκλοφορία του ιού και στις συγκεκριμένες περιοχές.
Ενισχυμένη επιτήρηση και διερεύνηση κάθε περιστατικού μέσα σε 24 ώρες
Η αντιμετώπιση της κατάστασης στηρίζεται σε ένα σύστημα ενισχυμένης επιδημιολογικής επιτήρησης, το οποίο ο ΕΟΔΥ εφαρμόζει αδιάλειπτα από το 2010.
Κάθε δηλωμένο περιστατικό διερευνάται εντός 24 ωρών, με επικοινωνία με τους θεράποντες ιατρούς και συνέντευξη με τον ασθενή. Στόχος είναι να προσδιοριστούν ο πιθανός τόπος έκθεσης, οι παράγοντες κινδύνου και η βαρύτητα της νόσου. Για τους νοσηλευόμενους ασθενείς παρακολουθούνται καθημερινά η κλινική πορεία και η τελική έκβαση.
Παράλληλα, υπάρχει καθημερινή επικοινωνία με τα εργαστήρια που πραγματοποιούν εξετάσεις για τον ιό, ενώ υποστηρίζεται η εργαστηριακή διερεύνηση ύποπτων περιστατικών και η λειτουργία εξειδικευμένων εργαστηρίων. Ο ΕΟΔΥ έχει προχωρήσει σε ειδική ενημέρωση των επαγγελματιών υγείας σχετικά με την ανάγκη έγκαιρης αναγνώρισης και διερεύνησης ύποπτων περιστατικών.
Τον Μάιο του 2026 απεστάλη σχετική ενημερωτική επιστολή σε όλες τις Μονάδες Υγείας και τους Ιατρικούς Συλλόγους της χώρας, ενώ όταν εμφανίζονται κρούσματα σε συγκεκριμένες περιοχές ενημερώνονται εκτάκτως οι τοπικές Μονάδες Υγείας.
Αντίστοιχα, οι Περιφέρειες, οι Δήμοι, οι Διευθύνσεις Δημόσιας Υγείας, το Υπουργείο Υγείας, το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων και το Εθνικό Κέντρο Αιμοδοσίας ενημερώνονται για τα διαγνωσμένα περιστατικά και τα ενδεδειγμένα μέτρα απόκρισης. Ιδιαίτερη μέριμνα λαμβάνεται και για την ασφάλεια του αίματος.
Διατομεακή ομάδα εργασίας αξιολογεί επιδημιολογικά, εντομολογικά, γεωμορφολογικά και άλλα διαθέσιμα δεδομένα και καθορίζει τις «επηρεαζόμενες» περιοχές και τις περιοχές «υψηλού κινδύνου».
Στις περιοχές αυτές εφαρμόζονται τα απαραίτητα μέτρα για την ασφάλεια του αίματος από το Εθνικό Κέντρο Αιμοδοσίας, ενώ οι σχετικές οδηγίες προς τις υπηρεσίες αιμοδοσίας της χώρας αποφασίζονται και κοινοποιούνται από το ΕΚΕΑ.
Εντατικοποιούνται τα προγράμματα καταπολέμησης κουνουπιών
Κεντρικό ρόλο στην πρόληψη έχει η ολοκληρωμένη διαχείριση των κουνουπιών, η οποία αποτελεί αρμοδιότητα των αρχών τοπικής αυτοδιοίκησης.
Το Υπουργείο Υγείας εξέδωσε τον Μάρτιο του 2026 ειδική εγκύκλιο για τα προγράμματα ολοκληρωμένης διαχείρισης κουνουπιών, ενώ το εθνικό Σχέδιο Δράσης προβλέπει διαφορετικές παρεμβάσεις ανάλογα με το επίπεδο κινδύνου κάθε περιοχής.
Ο ΕΟΔΥ έχει ζητήσει από Περιφέρειες και Δήμους την έγκαιρη έναρξη, οργάνωση και αποτελεσματική εφαρμογή των προγραμμάτων καταπολέμησης. Όταν εμφανίζονται νέα κρούσματα, οι τοπικές αρχές ενημερώνονται εκτάκτως και συστήνεται, μεταξύ άλλων, εντατικοποίηση των έργων ελέγχου των κουνουπιών και ενίσχυση της ενημέρωσης του τοπικού πληθυσμού.
Παράλληλα παρακολουθείται η πορεία υλοποίησης των έργων καταπολέμησης κουνουπιών ανά Περιφέρεια ή Περιφερειακή Ενότητα.
Παγίδες κουνουπιών ως σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης
Σημαντικό μέρος της στρατηγικής αποτελεί η εντομολογική επιτήρηση.
Ο ΕΟΔΥ, σε συνεργασία με άλλους φορείς, τοποθετεί παγίδες σύλληψης κουνουπιών σε διαφορετικές περιοχές της Ελλάδας. Τα κουνούπια που συλλέγονται ελέγχονται για την παρουσία του ιού του Δυτικού Νείλου, δημιουργώντας ουσιαστικά ένα σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης πριν ή παράλληλα με την εμφάνιση ανθρώπινων περιστατικών.
Όταν υπάρχουν ενδείξεις κυκλοφορίας του ιού στα κουνούπια, οι αρμόδιες Περιφερειακές αρχές ενημερώνονται άμεσα, ώστε να εφαρμοστούν στοχευμένα μέτρα ελέγχου. Ο ΕΟΔΥ συστήνει επίσης εντατικοποίηση της εντομολογικής επιτήρησης στις ευρύτερες επηρεαζόμενες περιοχές.
Για το 2026 έχει οργανωθεί ενισχυμένο δίκτυο εντομολογικής επιτήρησης με αντιπροσωπευτική γεωγραφική κατανομή των δειγματοληψιών και συνεργασία πανεπιστημίων, ερευνητικών ιδρυμάτων και δημόσιων φορέων.
Ο ιός έχει πλέον εγκατασταθεί στην Ελλάδα - Αναμένονται νέα κρούσματα
Η παρουσία του ιού του Δυτικού Νείλου δεν αντιμετωπίζεται ως ένα μεμονωμένο φαινόμενο του φετινού καλοκαιριού.
Σύμφωνα με τον ΕΟΔΥ, περιστατικά είχαν καταγραφεί στην Ελλάδα κατά τις περιόδους 2010 έως 2014 και 2017 έως 2025, κυρίως τους καλοκαιρινούς και φθινοπωρινούς μήνες. Στο παρελθόν έχει διαπιστωθεί κυκλοφορία του ιού σε όλες τις Περιφέρειες της χώρας.
Η σχεδόν ετήσια εμφάνιση περιστατικών από το 2010 και μετά υποδηλώνει, σύμφωνα με την έκθεση, ότι ο ιός του Δυτικού Νείλου έχει εγκατασταθεί στην Ελλάδα, όπως και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Το μήνυμα του ΕΟΔΥ για τις επόμενες εβδομάδες είναι σαφές: θεωρείται αναμενόμενη η διάγνωση περαιτέρω κρουσμάτων, τόσο στις περιοχές όπου ο ιός κυκλοφορεί ήδη όσο και ενδεχομένως σε νέες περιοχές.
Η γεωγραφική εξάπλωση δεν μπορεί να προβλεφθεί με ασφάλεια, καθώς η επιδημιολογία του ιού επηρεάζεται από πολλούς διαφορετικούς παράγοντες. Για τον λόγο αυτό, οι συστάσεις προστασίας δεν αφορούν μόνο τους κατοίκους της Αττικής ή των δήμων όπου έχουν ήδη καταγραφεί περιστατικά.
Στο συμπέρασμά του, ο ΕΟΔΥ προσδιορίζει τρεις βασικούς άξονες ως τα πλέον ενδεδειγμένα μέτρα για τον έλεγχο της λοίμωξης: Επιδημιολογική επιτήρηση, έγκαιρη εφαρμογή κατάλληλων ολοκληρωμένων προγραμμάτων καταπολέμησης κουνουπιών και ατομική προστασία από τα κουνούπια. Παράλληλα, κρίνεται απαραίτητη η διαρκής εγρήγορση τόσο των επαγγελματιών υγείας όσο και των τοπικών και εθνικών αρχών.