Η εμπορική συμφωνία ΕΕ-Mercosur δεν μπορεί να εφαρμοστεί χωρίς την έγκριση των ευρωβουλευτών, οι οποίοι πρόκειται να ψηφίσουν την επόμενη εβδομάδα σχετικά με μια νομική προσφυγή εναντίον της
Παρά την έγκρισή της την προηγούμενη Παρασκευή από την πλειοψηφία των κρατών-μελών της ΕΕ, η συμφωνία ελεύθερου εμπορίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης με τον Μερκοσούρ (Mercosur) παραμένει αμφιλεγόμενη.
Πολλά κράτη, με επικεφαλής τη Γαλλία, εξακολουθούν να αντιτίθενται στη συμφωνία, η οποία θα δημιουργούσε ζώνη ελεύθερου εμπορίου μεταξύ της ΕΕ και της Αργεντινής, της Βραζιλίας, της Παραγουάης και της Ουρουγουάης. Οι επικριτές υποστηρίζουν ότι θα εκθέσει τους Ευρωπαίους αγρότες σε αθέμιτο ανταγωνισμό λόγω χαλαρότερων προτύπων παραγωγής στη Λατινική Αμερική – και συνεχίζουν τις προσπάθειές τους να εμποδίσουν την προώθησή της.
«Η υπογραφή της συμφωνίας δεν σηματοδοτεί το τέλος της ιστορίας», έγραψε ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν στο X την προηγούμενη εβδομάδα, ενώ η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, και ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, ετοιμάζονται να υπογράψουν τη συμφωνία το Σάββατο στη Λατινική Αμερική.
Το Παρίσι επιμένει να μεταφέρει τη μάχη στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, όπου οι βουλευτές θα μπορούσαν επίσης να μπλοκάρουν τη συμφωνία, καθώς οι ευρωπαϊκές συνθήκες απαιτούν τη συγκατάθεση του Κοινοβουλίου για την κύρωση εμπορικών συμφωνιών.
Ορισμένοι επικριτές του εμπορικού συμφώνου με τον Μερκοσούρ ελπίζουν μάλιστα να προσφύγουν στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο, ζητώντας να κηρυχθεί η συμφωνία παράνομη.
Προσφυγή στο Δικαστήριο
Δύο κοινοβουλευτικές πηγές ανέφεραν στο Euronews ότι οι ευρωβουλευτές θα ψηφίσουν την επόμενη Τετάρτη επί ενός ψηφίσματος που ζητά από το ανώτατο δικαστήριο της ΕΕ να εξετάσει τη νομιμότητα της συμφωνίας.
Το σχέδιο ψηφίσματος, που πρώτα μετέδωσε το Euronews, κατατέθηκε από τις ευρωβουλεύτριες των Πρασίνων Μαζντουλίν Σμπάι (Γαλλία) και Σάσκια Μπρικμόν (Βέλγιο), μαζί με τη Μανόν Ομπρί (Γαλλία) από την ομάδα της Αριστεράς. Εάν εγκριθεί, το Κοινοβούλιο θα μπορούσε να αμφισβητήσει τη νομιμότητα ενός «μηχανισμού επαναζυγοστάθμισης» που προβλέπει η συμφωνία, ο οποίος θα επιτρέπει στα κράτη του Μερκοσούρ να λαμβάνουν αντισταθμιστικά μέτρα αν μελλοντικοί ευρωπαϊκοί νόμοι περιορίσουν τις εξαγωγές τους στην ΕΕ.
Μια τέτοια δικαστική αναθεώρηση θα αναστέλλει ολόκληρη τη διαδικασία κύρωσης. Για τους αντιπάλους της συμφωνίας, η συγκέντρωση πλειοψηφίας για νομική πρόκληση μπορεί να αποδειχθεί ευκολότερη από το να την μπλοκάρουν πλήρως.
«Είναι χρήσιμο να ζητήσουμε από το Δικαστήριο, πέρα από τις πολιτικές δυναμικές και τις θέσεις για τον Μερκοσούρ, να διασφαλίσει ότι όλες οι διατάξεις συμμορφώνονται με τις συνθήκες της ΕΕ και δεν υπονομεύουν την ανεξαρτησία ή τη νομοθετική κυριαρχία της ΕΕ», δήλωσε η γαλλίδα ευρωβουλεύτρια Βαλέρια Χάιερ, επικεφαλής της φιλελεύθερης ομάδας Renew.
Εάν το Δικαστήριο κρίνει παράνομες ορισμένες διατάξεις, οι διαπραγματεύσεις με τα κράτη του Μερκοσούρ θα πρέπει να ξεκινήσουν ξανά – παρά το γεγονός ότι η Επιτροπή έχει ήδη ξοδέψει 25 χρόνια για τη διαπραγμάτευση της συμφωνίας.
Προσωρινή εφαρμογή και τελική ψήφος
Παρά ταύτα, η Επιτροπή θα μπορούσε να προχωρήσει σε προσωρινή εφαρμογή της συμφωνίας μετά την υπογραφή το Σάββατο.
Χώρες που στηρίζουν τη συμφωνία, όπως η Γερμανία και η Ισπανία, πιέζουν για ταχεία εφαρμογή, ακόμη και προσωρινά, πριν από την τελική ψήφο του Κοινοβουλίου, προκειμένου να αντισταθμίσουν την επιρροή των ΗΠΑ και της Κίνας στη Λατινική Αμερική.
Ωστόσο, η κορυφαία αρμόδια εμπορική αξιωματούχος της Επιτροπής, Σαμπίν Βέιαντ, ενημέρωσε με email τους ευρωβουλευτές ότι η προσωρινή εφαρμογή δεν θα ξεκινήσει πριν από την έγκριση της συμφωνίας από το Κοινοβούλιο.
«Δεδομένου του πολιτικού πλαισίου, της ευαισθησίας αυτού του φακέλου και της αστάθειας του Κοινοβουλίου, η πρόεδρος της Επιτροπής θα αναλάμβανε μεγάλο πολιτικό ρίσκο αν αποφάσιζε για προσωρινή εφαρμογή», πρόσθεσε η Χάιερ.
Τελικά, με ή χωρίς προσωρινή εφαρμογή, το Κοινοβούλιο πρέπει να δώσει την επίσημη συγκατάθεσή του. Εάν το ψήφισμα για τη δικαστική προσφυγή αποτύχει, η τελική ψήφος θα μπορούσε να λάβει χώρα μεταξύ Φεβρουαρίου και Μαΐου, σύμφωνα με κοινοβουλευτική πηγή.
Οι ευρωβουλευτές παραμένουν διχασμένοι κατά εθνικά κριτήρια. Στην ψήφιση της Παρασκευής, Γαλλία, Αυστρία, Πολωνία, Ουγγαρία και Ιρλανδία είχαν αντιταχθεί, ενώ το Βέλγιο είχε απουσιάσει. Σύμφωνα με διπλωμάτη που μίλησε στο Euronews, μόλις 15–20 ευρωβουλευτές θα μπορούσαν να κρίνουν το αποτέλεσμα.
Τον Οκτώβριο, 269 βουλευτές είχαν απορρίψει παράγραφο που καλωσόριζε την ολοκλήρωση της συμφωνίας Mercosur σε ψήφισμα για τη στρατηγική ΕΕ–Λατινική Αμερική, ενώ 259 είχαν ψηφίσει υπέρ.
Οι υποστηρικτές ελπίζουν τώρα ότι η έγκριση της συμφωνίας από τα κράτη-μέλη την προηγούμενη εβδομάδα θα βοηθήσει να ανατραπεί η ισορροπία στο Κοινοβούλιο.