Στον απόηχο της κρίσης στη Γροιλανδία, η κορυφαία διπλωμάτης της ΕΕ προέτρεψε τα ευρωπαϊκά έθνη να σταματήσουν να αναθέτουν την ασφάλεια και την άμυνά τους σε τρίτους
Οι αλλαγές στις σχέσεις μεταξύ της Ευρώπης και των Ηνωμένων Πολιτειών είναι "διαρθρωτικές και όχι προσωρινές", δήλωσε η Ύπατη Εκπρόσωπος Κάγια Κάλλας, η οποία προειδοποίησε για τους κινδύνους της εξωτερικής ανάθεσης της ασφάλειας σε μια νέα εποχή "πολιτικής δια της δύναμης επιβολής".
Οι παρατηρήσεις της έρχονται στον απόηχο της προσπάθειας του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ να αρπάξει τη Γροιλανδία από τη Δανία μέσω τιμωρητικών δασμών, μια πρωτοφανής διαμάχη που έφερε τη σχεδόν 80χρονη διατλαντική συμμαχία στα πρόθυρα της κατάρρευσης.
Οι εντάσεις εκτονώθηκαν με μια συμφωνία-πλαίσιο για την ασφάλεια στην Αρκτική, οι λεπτομέρειες της οποίας παραμένουν υπό συζήτηση.
"Αναμφισβήτητα, η μεγαλύτερη αλλαγή στον θεμελιώδη αναπροσανατολισμό συντελείται στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού: μια επανεξέταση που έχει κλονίσει τη διατλαντική σχέση στα θεμέλιά της", δήλωσε η Κάλλας το πρωί της Τετάρτης στο ετήσιο συνέδριο του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Άμυνας.
"Επιτρέψτε μου να είμαι σαφής: θέλουμε ισχυρούς διατλαντικούς δεσμούς. Οι ΗΠΑ θα παραμείνουν εταίρος και σύμμαχος της Ευρώπης. Αλλά η Ευρώπη πρέπει να προσαρμοστεί στις νέες πραγματικότητες. Η Ευρώπη δεν είναι πλέον το πρωταρχικό κέντρο βάρους της Ουάσινγκτον".
"Αυτή η μετατόπιση συνεχίζεται εδώ και καιρό", πρόσθεσε, αναφερόμενη στις προηγούμενες αμερικανικές κυβερνήσεις. "Είναι διαρθρωτική, όχι προσωρινή. Σημαίνει ότι η Ευρώπη πρέπει να εντείνει τις προσπάθειές της. Καμία μεγάλη δύναμη στην ιστορία δεν έχει αναθέσει την επιβίωσή της σε τρίτους και δεν έχει επιβιώσει".
Στην ομιλία της, η Κάλλας παρουσίασε μια ζοφερή επισκόπηση της τρέχουσας κατάστασης των πραγμάτων.
Χαρακτήρισε τη Ρωσία "μείζονα απειλή για την ασφάλεια", την Κίνα "μακροπρόθεσμη πρόκληση" και τη Μέση Ανατολή "εντελώς απρόβλεπτη" περιοχή.
Οι εξελίξεις αυτές, σε συνδυασμό με την χωρίς όρια εξωτερική πολιτική του Τραμπ, έχουν θέσει σε "σοβαρή πίεση τους διεθνείς κανόνες και τους θεσμούς που τους επιβάλλουν, τους οποίους έχουμε οικοδομήσει επί 80 χρόνια", είπε η Κάλλας.
"Ο κίνδυνος μιας πλήρους επιστροφής στην καταναγκαστική πολιτική ισχύος, στις σφαίρες επιρροής και σε έναν κόσμο όπου ο ισχυρός κάνει το σωστό είναι πολύ πραγματικός", σημείωσε.
Στη συνέχεια, η Ύπατη Εκπρόσωπος προέτρεψε τα ευρωπαϊκά έθνη να "αναγνωρίσουν ότι αυτή η τεκτονική αλλαγή ήρθε για να μείνει και να δράσουν επειγόντως".
Μετά την επανεκλογή του Τραμπ, η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει αναπτύξει αρκετές πρωτοβουλίες πολλών δισεκατομμυρίων για την ταχεία αύξηση των αμυντικών δαπανών, την προώθηση της εγχώριας βιομηχανίας της και τη μείωση της βαθιά ριζωμένης εξάρτησής της από τα αμερικανικής κατασκευής όπλα.
Το μπλοκ έχει θέσει το 2030 ως συλλογική προθεσμία για την επίτευξη "πλήρους αμυντικής ετοιμότητας" και την αποτροπή μιας πιθανής ρωσικής επίθεσης σε κράτος μέλος της ΕΕ.
Οι προσπάθειες απορρίφθηκαν αυτή την εβδομάδα από τον Γενικό Γραμματέα του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε, ο οποίος είπε στους Ευρωπαίους να "συνεχίσουν να ονειρεύονται" την ανεξαρτητοποίηση σε θέματα ασφάλειας και άμυνας. Τα σχόλιά του προκάλεσαν αντιδράσεις στις Βρυξέλλες και το Παρίσι.
Η Κάλλας δεν αναφέρθηκε στην αμφιλεγόμενη παρέμβαση του Ρούτε στην ομιλία της. Αντ' αυτού, ζήτησε μεγαλύτερο συντονισμό και συμπληρωματικότητα μεταξύ της ΕΕ και του ΝΑΤΟ, που έχουν 23 κοινά μέλη, ώστε να διασφαλιστεί δικαιότερη κατανομή των βαρών μεταξύ των συμμάχων.
"Καθώς οι ΗΠΑ στρέφουν το βλέμμα τους στο εξωτερικό και πέρα από την Ευρώπη, το ΝΑΤΟ πρέπει να γίνει πιο ευρωπαϊκό για να διατηρήσει την ισχύ του", είπε. "Και γι' αυτό, η Ευρώπη πρέπει να δράσει".