Ο ρόλος της κυπριακής προεδρίας στην επίτευξη συμφωνίας για το δάνειο μέσω κοινού δανεισμού προς το Κίεβο - Πόσο αναμένεται να επιβαρυνθούν τα κράτη μέλη - Ποιες τρεις χώρες εξαιρούνται
Οι χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης κατέληξαν σε συμφωνία για την έκδοση δανείου ύψους 90 δισεκατομμυρίων ευρώ με σκοπό την κάλυψη των οικονομικών και στρατιωτικών αναγκών της Ουκρανίας για το 2026 και το 2027.
Οι Βρυξέλλες επιδιώκουν να καταβάλουν την πρώτη δόση στις αρχές Απριλίου, ώστε να αποφύγει το Κίεβο τις συνέπειες της απότομης μείωσης της εξωτερικής βοήθειας.
Η συμφωνία για τα νομικά κείμενα επιτεύχθηκε από τους πρεσβευτές των 27 κρατών μελών το απόγευμα της Τετάρτης, αφού η Κύπρος, που ασκεί την εκ περιτροπής προεδρία του Συμβουλίου, κατέθεσε μια νέα πρόταση.
"Η σημερινή συμφωνία δείχνει ότι η ΕΕ συνεχίζει να ενεργεί αποφασιστικά για την υποστήριξη της Ουκρανίας και του λαού της. Η νέα χρηματοδότηση θα συμβάλει στη διασφάλιση της σθεναρής ανθεκτικότητας της χώρας απέναντι στη ρωσική επιθετικότητα", δήλωσε ο Κύπριος υπουργός Οικονομικών Μάκης Κεραυνός.
"Ταυτόχρονα, στέλνουμε ένα ισχυρό μήνυμα ότι η κυριαρχία και η εδαφική ακεραιότητα των κρατών πρέπει να γίνονται πλήρως σεβαστές, σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο", συμπλήρωσε
Το δάνειο των 90 δισ. ευρώ, που συμφωνήθηκε στη σύνοδο κορυφής στις Βρυξέλλες, θα χρηματοδοτηθεί μέσω της έκδοσης κοινού χρέους, με τον προϋπολογισμό της ΕΕ ως εγγύηση για τους επενδυτές.
Στο πλαίσιο της συμφωνίας, η Ουγγαρία, η Σλοβακία και η Τσεχία θα απαλλαγούν πλήρως από όλες τις οικονομικές υποχρεώσεις, συμπεριλαμβανομένων των ετήσιων πληρωμών τόκων.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκτιμά ότι τα υπόλοιπα 24 κράτη μέλη θα πρέπει να καταβάλλουν μεταξύ 2 και 3 δισ. ευρώ κάθε χρόνο για να καλύψουν το σχετικό κόστος.
Το ποσό των 90 δισεκατομμυρίων ευρώ θα χωριστεί σε δύο κύριους πυλώνες: 30 δισεκατομμύρια ευρώ σε δημοσιονομική βοήθεια και 60 δισεκατομμύρια ευρώ σε στρατιωτική βοήθεια. Η ισορροπία ενδέχεται να αλλάξει εάν ο πόλεμος τελειώσει.
"Made in Europe"
Η προμήθεια όπλων και πυρομαχικών ήταν το τελευταίο σημείο διαφωνίας στις συνομιλίες μεταξύ των πρεσβευτών της ΕΕ. Η Γαλλία, ένθερμος υποστηρικτής των πολιτικών "Made in Europe", πίεσε να περιοριστούν οι αγορές εκτός της ηπείρου όσο το δυνατόν περισσότερο.
Τελικά, το δάνειο θα ακολουθήσει τη λεγόμενη "αρχή της κλιμάκωσης": τα όπλα και τα πυρομαχικά θα αγοραστούν εντός της Ουκρανίας, της ΕΕ, της Ισλανδίας, του Λιχτενστάιν, της Νορβηγίας και της Ελβετίας. Εάν ο εξοπλισμός δεν είναι διαθέσιμος πουθενά, θα επιτραπεί στο Κίεβο να απευθυνθεί σε άλλες αγορές, όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες, για να αποκτήσει ό,τι χρειάζεται για να πολεμήσει.
Οι χώρες που έχουν εταιρικές σχέσεις ασφάλειας και άμυνας με την ΕΕ, όπως το Ηνωμένο Βασίλειο, η Ιαπωνία, η Νότια Κορέα και ο Καναδάς, θα επωφεληθούν επίσης από την προτεραιότητα αγοράς, εφόσον καταβάλουν "δίκαιη και αναλογική" συνεισφορά στο κόστος δανεισμού.
Αυτό συμπίπτει με την προσέγγιση μεταξύ Βρυξελλών και Λονδίνου.
"Είναι σημαντικό να συμμετέχει το Ηνωμένο Βασίλειο", δήλωσε αξιωματούχος της ΕΕ, μιλώντας υπό τον όρο της ανωνυμίας. "Με δεδομένη τη γεωπολιτική κατάσταση, το να έρθει το Ηνωμένο Βασίλειο πιο κοντά είναι καλύτερο για την Ευρώπη. Και θα κάνει τα πράγματα πιο ευέλικτα για την Ουκρανία".
Τα 90 δισ. ευρώ θα εκταμιευθούν σταδιακά σε βάθος χρόνου και θα υπόκεινται σε αυστηρούς όρους. Για παράδειγμα, οποιαδήποτε οπισθοχώρηση στις προσπάθειες καταπολέμησης της διαφθοράς στην Ουκρανία θα οδηγήσει σε αναστολή της βοήθειας.
Η Ουκρανία θα κληθεί να επιστρέψει τα 90 δισ. ευρώ μόνο εάν η Ρωσία τερματίσει την εισβολή και συμφωνήσει να αποζημιώσει το Κίεβο για τις ζημιές που έχει προκαλέσει. Δεδομένου ότι η Μόσχα έχει αποκλείσει κατηγορηματικά την προοπτική καταβολής αποζημιώσεων, οι Βρυξέλλες αναμένεται να παρατείνουν το χρέος εις το διηνεκές.
Τα νομικά κείμενα που υπεγράφησαν την Τετάρτη χρειάζονται την έγκριση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, το οποίο έχει δεσμευτεί να επισπεύσει τη διαδικασία. Στόχος είναι η πρώτη πληρωμή να γίνει στις αρχές Απριλίου, προθεσμία που πρότεινε το Κίεβο.
Η Shona Murray συνέβαλε στο ρεπορτάζ.