Παρά το γεγονός ότι οι Βρυξέλλες διατυμπανίζουν λιγότερες αφίξεις μεταναστών, οι αυστηρότεροι κανόνες για το άσυλο και οι αφρικανικές συμφωνίες έχουν εκτρέψει μόνο προσωρινά τις παράτυπες διαδρομές, με νέες διελεύσεις προς την Ευρώπη να είναι πιθανές το 2026, σύμφωνα με έκθεση
Οι αυστηρότεροι έλεγχοι στα σύνορα της ΕΕ και οι συμφωνίες για τη μετανάστευση με τις αφρικανικές χώρες απέτυχαν να μειώσουν τον αριθμό των αναχωρήσεων από την Αφρική, αλλά απλώς εκτρέπουν προσωρινά τις παράτυπες διαδρομές, σύμφωνα με έκθεση του Διεθνούς Κέντρου για την Ανάπτυξη της Μεταναστευτικής Πολιτικής (ICMPD), την οποία είδε το Euronews.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Το ICMPD, ένας οργανισμός που εργάζεται για την ΕΕ και τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις για την ανάπτυξη μεταναστευτικών πολιτικών, ανέλυσε τις κύριες τάσεις κινητικότητας στην υποσαχάρια Αφρική, αποκαλύπτοντας ότι «τα πρόσφατα πρότυπα δείχνουν ότι οι εντατικοποιημένοι έλεγχοι δεν μειώνουν απαραίτητα τη συνολική κινητικότητα, αλλά αντίθετα ανακατευθύνουν την κίνηση προς εναλλακτικές, συχνά μακρύτερες και πιο επικίνδυνες διαδρομές», αναφέρει η έκθεση.
Τα τελευταία χρόνια, η ΕΕ έχει επεκτείνει τις μεταναστευτικές της εταιρικές σχέσεις με αφρικανικές χώρες όπως η Τυνησία, η Αίγυπτος, το Μαρόκο, η Σενεγάλη και η Μαυριτανία. Οι συμφωνίες αυτές περιλαμβάνουν συνήθως την ενίσχυση των συνοριακών ελέγχων από τις τοπικές αρχές για τον περιορισμό των παράτυπων αναχωρήσεων προς την Ευρώπη, ενώ η ΕΕ σε αντάλλαγμα παρέχει οικονομική στήριξη και επενδύει σε ένα ευρύ φάσμα έργων ανάπτυξης και συνεργασίας.
Παράλληλα, η ΕΕ αναθεώρησε το πλαίσιο διαχείρισης της εσωτερικής μετανάστευσης μέσω του Συμφώνου για το Άσυλο και τη Μετανάστευση, μιας δέσμης νόμων που εγκρίθηκε κατά την τελευταία θητεία και εναρμονίζει τις συνοριακές διαδικασίες και θεσπίζει κοινούς κανόνες για τη διαχείριση των παράτυπων αφίξεων σε όλα τα κράτη μέλη.
Οι μεταρρυθμίσεις μείωσαν την πρόσβαση στο άσυλο και τις συνολικές αφίξεις στην Ευρώπη. Ωστόσο, η κατάσταση θα μπορούσε να εξελιχθεί με διάφορους τρόπους, συμπεριλαμβανομένης της εμφάνισης νέων διαδρομών - ενδεχομένως προς την Ευρώπη.
«Η αυστηροποίηση των συνοριακών ελέγχων σε βασικές μεταναστευτικές διαδρομές αναμένεται να αναδιαμορφώσει περαιτέρω τις διαδρομές το 2026, χωρίς να μειωθούν ριζικά τα συνολικά επίπεδα κινητικότητας», αναφέρει το έγγραφο.
Νέες ροές προς την Ευρώπη;
Σε αρκετές περιπτώσεις, η ΕΕ έχει πανηγυρίσει για τη μείωση του αριθμού των υπηκόων τρίτων χωρών, κυρίως από την Αφρική, τη Μέση Ανατολή και την Κεντρική Ασία, που φθάνουν στην Ευρώπη μέσω αφρικανικών οδών διέλευσης.
Ωστόσο, η αναδιαμόρφωση της κινητικότητας θα μπορούσε επίσης να οδηγήσει σε νέες παράτυπες ροές προς την Ευρώπη, λαμβάνοντας ιδιαίτερα υπόψη τον αντίκτυπο που μπορεί να έχει η αστάθεια στη Μέση Ανατολή στην κινητικότητα στην Αφρική.
«Ο αντίκτυπος αυτών των κλιμακώσεων δεν μπορεί να εκτιμηθεί τη στιγμή της σύνταξης του παρόντος κειμένου- ωστόσο, δεν μπορεί να αποκλειστεί ότι οι μετανάστες από την Αφρική που πηγαίνουν στις χώρες του Κόλπου μπορεί να επιθυμούν να αναζητήσουν εναλλακτικούς προορισμούς το 2026, μεταξύ άλλων στην Ευρώπη», αναφέρεται στο έγγραφο.
Η παράτυπη διαδρομή από το Κέρας της Αφρικής μέσω Σομαλίας και Τζιμπουτί προς τις χώρες του Κόλπου εξακολουθεί να είναι μία από τις πιο χρησιμοποιούμενες. Τα στοιχεία της υπηρεσίας του ΟΗΕ για τη μετανάστευση (ΔΟΜ) δείχνουν ότι υπάρχει απότομη αύξηση των αναχωρήσεων από την υποσαχάρια Αφρική προς τις χώρες του Κόλπου κατά 34% μεταξύ 2024 και 2025.
Διαφοροποίηση των διαδρομών
Οι αυξανόμενοι συνοριακοί έλεγχοι αναδιαμορφώνουν την κινητικότητα, αλλά δεν αντιμετωπίζουν τις διαρθρωτικές αιτίες της μετανάστευσης, όπως οι παρατεταμένες συγκρούσεις ή η ανασφάλεια, η σημαντική δημογραφική αύξηση, η περιορισμένη απορρόφηση εργατικού δυναμικού, οι κλιματικοί κλυδωνισμοί, καθώς και οι πρόσφατες δραστικές περικοπές της ανθρωπιστικής βοήθειας από τις κυβερνήσεις των ΗΠΑ και της Ευρώπης, αναφέρει το έγγραφο.
Ωστόσο, ο αριθμός των αφίξεων στην Ευρώπη είναι προσωρινά χαμηλότερος. Σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα στοιχεία του οργανισμού Frontex της ΕΕ, οι παράτυπες διελεύσεις στα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ «μειώθηκαν κατά περισσότερο από το ένα τέταρτο (26 %) το 2025».
Η εντονότερη μείωση σημειώθηκε κατά μήκος της δυτικοαφρικανικής διαδρομής, η οποία «θα μπορούσε να εξηγηθεί από τις πρόσφατες συνεργασίες μεταξύ της ΕΕ και βασικών αφρικανικών χωρών (Μαρόκο, Σενεγάλη και Μαυριτανία)», αναφέρει το έγγραφο.
Αλλά η διαδρομή από τη Μαυριτανία προς τις Κανάριες Νήσους έχει εκτραπεί. Οι αναχωρήσεις γίνονται τώρα από την Γκάμπια ή τη Γουινέα, αναφέρει το έγγραφο, καθιστώντας τη διέλευση μέσω θαλάσσης μεγαλύτερη και πιο επικίνδυνη.
Η Frontex ανέφερε επίσης ότι η μεταναστευτική οδός της Ανατολικής Μεσογείου προς την Ευρώπη κατέγραψε συνολικά λιγότερο έντονη μείωση, καθώς ο διάδρομος που συνδέει την Ανατολική Λιβύη με το νησί της Κρήτης παρέμεινε ενεργός και μάλιστα τριπλασιάστηκε το 2025.