Από το ιρανικό Shahed στο ρωσικό Geran-5: Η νέα γενιά drones που αλλάζει τον πόλεμο στην Ουκρανία

Τα drones τύπου Shahed αποτελούν το βασικό όπλο της Ρωσίας από την αρχή της πλήρους εισβολής της στην Ουκρανία τον Φεβρουάριο του 2022.

ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ

ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ

Εκτοξεύονται κατά εκατοντάδες και χρησιμοποιούνται από τη Μόσχα για πλήγματα εναντίον στρατιωτικών και κατοικημένων στόχων, ενεργειακών εγκαταστάσεων και πολιτικών υποδομών, ενώ παράλληλα στοχεύουν στην εξάντληση της ουκρανικής αντιαεροπορικής άμυνας μέσω μαζικών επιθέσεων.

Λόγω του χαρακτηριστικού, δυνατού βουητού τους, που θυμίζει χλοοκοπτικό μηχάνημα, στην Ουκρανία αποκαλούνται συχνά «μοτοποδήλατα».

Shahed-136 ή Geran-2;

Το Geran-2, drone μεγάλου βεληνεκούς μίας χρήσης — γνωστό και ως «kamikaze drone» — αποτελεί ουσιαστικά ρωσική εγχώρια εκδοχή του ιρανικού Shahed-136.

Η Μόσχα δημιούργησε γραμμές εγχώριας συναρμολόγησης για τα Geran-2 το 2023, έναν χρόνο μετά την έναρξη του πολέμου πλήρους κλίμακας κατά της Ουκρανίας.

Τα drones Geran, ή «γεράνια», κατασκευάζονται σε εργοστάσιο στο Ταταρστάν της Ρωσίας. Μετά την έναρξη της εγχώριας παραγωγής, η Ρωσία αύξησε κατακόρυφα τις επιθέσεις της κατά της Ουκρανίας, εκτοξεύοντας εκατοντάδες drones μέσα σε μία νύχτα — περισσότερα από όσα χρησιμοποιούνταν παλαιότερα σε ολόκληρους μήνες του πολέμου.

Τα χαρακτηριστικά των Geran-2

Τα drones Geran πετούν συνήθως σχετικά αργά, με ταχύτητα περίπου 180 χιλιομέτρων την ώρα, όμως η εμβέλειά τους μπορεί να φτάσει τα 2.000 χιλιόμετρα. Μπορούν να μεταφέρουν φορτίο περίπου 50 κιλών εκρηκτικών.

Αν και οι ρωσικοί βαλλιστικοί και πύραυλοι cruise κινούνται πολύ ταχύτερα και διαθέτουν μεγαλύτερη καταστροφική ισχύ, κοστίζουν εκατομμύρια ευρώ και είναι διαθέσιμοι σε περιορισμένες ποσότητες.

Αντίθετα, ένα drone Shahed ή Geran κοστίζει μεταξύ 25.000 και 40.000 ευρώ — ένα ελάχιστο ποσοστό του κόστους ενός βαλλιστικού πυραύλου.

Τα εξαρτήματα των drones

Παρά τις κυρώσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης που απαγορεύουν τις άμεσες εξαγωγές προς τη Ρωσία, εκατοντάδες εξαρτήματα ευρωπαϊκών εταιρειών συνεχίζουν να καταλήγουν στα ρωσικά drones.

Αναλύοντας τα καμένα συντρίμμια καταρριφθέντων Geran-2, η ουκρανική στρατιωτική υπηρεσία πληροφοριών χαρτογράφησε τη δομή του drone και τα εξαρτήματα που χρησιμοποιούνται στην κατασκευή του.

Σύμφωνα με κοινή δημοσιογραφική έρευνα του OCCRP τον Φεβρουάριο, ενώ ο συνολικός αριθμός εξαρτημάτων ανέρχεται σε εκατοντάδες, μόνο λίγες δεκάδες είναι ρωσικής προέλευσης.

Πολλά εξαρτήματα κατασκευάζονται από εταιρείες στις Ηνωμένες Πολιτείες και την Κίνα, όμως περισσότερα από 100 παράγονται από περίπου 20 ευρωπαϊκές εταιρείες. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται μικροτσίπ, δέκτες, τρανζίστορ, διόδοι, κεραίες και αντλίες καυσίμου.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση απαγορεύει την άμεση εξαγωγή πολλών από αυτά τα προϊόντα στη Ρωσία. Ωστόσο, στοιχεία εμπορικών συναλλαγών που εξασφαλίστηκαν για την έρευνα έδειξαν ότι πραγματοποιήθηκαν 672 αποστολές εξαρτημάτων υπό κυρώσεις από ευρωπαϊκές εταιρείες προς τη Ρωσία μεταξύ Ιανουαρίου 2024 και Μαρτίου 2025.

Οι αποστολές προέρχονταν από 178 εταιρείες, κυρίως στην Κίνα και το Χονγκ Κονγκ.

Η νέα γενιά: Geran-5

Από τη στιγμή που η Ρωσία δημιούργησε εγχώρια παραγωγή, προχώρησε και σε αναβαθμίσεις των drones Geran, αυξάνοντας το ύψος πτήσης, βελτιώνοντας την ανθεκτικότητά τους σε παρεμβολές και εξοπλίζοντάς τα με ισχυρότερες κεφαλές.

Όλες οι νεότερες εκδόσεις θεωρούνται πιο φονικές από τις προηγούμενες.

Τον Μάιο, η Ρωσία παρουσίασε το Geran-5, ένα drone επίθεσης με κινητήρα jet. Έχει μήκος περίπου έξι μέτρα και άνοιγμα πτερύγων έως 5,5 μέτρα, χαρακτηριστικά που παραπέμπουν σε μικρό πύραυλο cruise.

Το Geran-5 χρησιμοποιεί κινεζικής κατασκευής κινητήρα Telefly jet.

Το φορτίο του αποτελείται από πολεμική κεφαλή 90 κιλών, ενώ το επιχειρησιακό του βεληνεκές φτάνει περίπου τα 1.000 χιλιόμετρα, με ταχύτητα πλεύσης 450 έως 600 χιλιομέτρων την ώρα.

Η ουκρανική στρατιωτική υπηρεσία πληροφοριών ανέφερε ότι το Geran-5 μπορεί να εκτοξευθεί και από αεροπορικές πλατφόρμες, όπως τα επιθετικά αεροσκάφη Su-25.

Εκτός από την κύρια κεφαλή, το drone μπορεί επίσης να μεταφέρει πυραύλους αέρος – αέρος R-73 με υπέρυθρη καθοδήγηση.

Σύμφωνα με πληροφορίες, και το Geran-5 βασίζεται σε δυτική μικροηλεκτρονική τεχνολογία, με μικροτσίπ που προέρχονται από χώρες όπως η Γερμανία και οι Ηνωμένες Πολιτείες.

Τα ποσοστά αναχαίτισης

Το 2025, η Μόσχα επιτέθηκε σε ουκρανικές πόλεις 357 νύχτες μέσα σε σύνολο 365 ημερών. Αυτό σημαίνει ότι η Ουκρανία είχε μόλις οκτώ νύχτες χωρίς επιθέσεις σε ολόκληρο το έτος.

Καθώς οι μαζικές επιθέσεις γίνονται ολοένα ευρύτερες και δυνητικά πιο θανατηφόρες, εξαιτίας και των προσπαθειών της Ρωσίας να εκσυγχρονίσει τα drones τύπου Shahed, η Ουκρανία ενισχύει διαρκώς την αντιαεροπορική της άμυνα και ειδικά τις τεχνικές αντιμετώπισης των Geran.

Σε μία από τις μεγαλύτερες ρωσικές επιθέσεις, στις 23 Μαΐου, όταν η Μόσχα εκτόξευσε 600 drones, 36 βαλλιστικούς πυραύλους, υπερηχητικούς πυραύλους Kinzhal και Zircon, καθώς και βαλλιστικούς πυραύλους μέσου βεληνεκούς Oreshnik, οι ουκρανικές δυνάμεις κατάφεραν να αναχαιτίσουν τη συντριπτική πλειονότητα των στόχων.

Το ποσοστό αναχαίτισης drones τύπου Shahed ξεπέρασε το 91%.