Στις 14 Ιουνίου οι Ελβετοί ψηφίζουν για τη λεγόμενη πρωτοβουλία βιωσιμότητας. Οι υποστηρικτές της πρότασης θέλουν να φρενάρουν την πληθυσμιακή αύξηση, οι επικριτές προειδοποιούν για επιπτώσεις στην οικονομία, την αγορά εργασίας και τις σχέσεις με την ΕΕ.
Την επόμενη εβδομάδα οι Ελβετοί καλούνται στις κάλπες για να αποφασίσουν αν θέλουν αυστηρότερη πολιτική για τη μετανάστευση και το άσυλο ή όχι, μετά από πρωτοβουλία του εθνοσυντηρητικού Ελβετικού Λαϊκού Κόμματος (SVP) με τίτλο «Καμία Ελβετία με 10 εκατομμύρια κατοίκους!».
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Αφετηρία της ψηφοφορίας, που είναι γνωστή και ως «πρωτοβουλία για τη βιωσιμότητα», είναι η ραγδαία αύξηση του πληθυσμού στην χώρα. Από το 2002, όταν τέθηκε σε ισχύ η συμφωνία ελεύθερης κυκλοφορίας προσώπων με τις χώρες της ΕΕ, ο ελβετικός πληθυσμός αυξήθηκε κατά 1,7 εκατομμύρια και ανέρχεται σε 9,1 εκατομμύρια κατοίκους.
Στην ιστοσελίδα της SVP, ο γερουσιαστής της SVP Βέρνερ Ζαλτσμάν γράφει: «Όλο και περισσότερη μετανάστευση απαιτεί όλο και μεγαλύτερη ανάπτυξη. Η μικρή μας χώρα δεν αντέχει άλλο: Όλο και περισσότεροι μετανάστες χρειάζονται όλο και περισσότερες κατοικίες, δρόμους, σχολεία, ηλεκτρικό ρεύμα, νερό, αποκομιδή απορριμμάτων, δασκάλους, γιατρούς, νοσηλευτές».
Stop στην ραγδαία αύξηση του πληθυσμού
Η πρωτοβουλία επιδιώκει να σταματήσει περαιτέρω αύξηση του πληθυσμού. Η συμφωνία για την ελεύθερη κυκλοφορία προσώπων διευκολύνει τους πολίτες της ΕΕ να ζουν και να εργάζονται στην Ελβετία, όπως και τους Ελβετούς να ζουν και να εργάζονται στην ΕΕ.
«Αν ο μόνιμος πληθυσμός υπερβεί τα 9,5 εκατομμύρια άτομα πριν από το 2050, το Ομοσπονδιακό Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο θα πρέπει να λάβουν μέτρα, ιδίως στον τομέα του ασύλου και της οικογενειακής επανένωσης», αναφέρεται για τη λαϊκή πρωτοβουλία σε μια ιστοσελίδα (πηγή στα Γερμανικά) της ελβετικής κυβέρνησης.
Αν αυτά τα μέτρα δεν αρκούν για να επιβραδύνουν την αύξηση του πληθυσμού, το Ομοσπονδιακό Συμβούλιο, δηλαδή η ελβετική κυβέρνηση, θα πρέπει να διαπραγματευτεί εξαιρέσεις ή ρήτρες προστασίας σε διεθνείς συμφωνίες που συμβάλλουν στην αύξηση του πληθυσμού.
Ενδεχομένως η Ελβετία θα έπρεπε ακόμη και να καταγγείλει ορισμένες συμφωνίες, ανάμεσά τους τη συμφωνία ελεύθερης κυκλοφορίας προσώπων με την ΕΕ. Στον αέρα θα βρεθούν επίσης οι συμφωνίες Σένγκεν και Δουβλίνου. Πιθανές συνέπειες θα ήταν συχνότεροι έλεγχοι στα σύνορα και τερματισμός της στενής ευρωπαϊκής συνεργασίας στον τομέα του ασύλου.
Το 31,5% του ελβετικού πληθυσμού άνω των 15 ετών είναι μετανάστες πρώτης γενιάς, δηλαδή δεν έχουν γεννηθεί στην Ελβετία. Οι Γερμανοί αποτελούν με 11,8% τη μεγαλύτερη ομάδα μεταναστών, ακολουθούμενοι από τους Πορτογάλους με 10,8% και τους Ιταλούς με 10,7%.
Σύμφωνα με δημοσκόπηση του ελβετικού ινστιτούτου δημοσκοπήσεων LeeWas για λογαριασμό του διαδικτυακού μέσου 20Minuten, το 52% των Ελβετών δηλώνει ότι θα ψηφίσει κατά της πρωτοβουλίας.
Μόνο 8% της εισροής αφορά άσυλο και προσφυγική μετανάστευση, 92% είναι εργασιακή μετανάστευση
«Στο επίκεντρο τέθηκε το ερώτημα αν η πρωτοβουλία είναι η σωστή λύση για το ζήτημα της μετανάστευσης», εξηγεί ο πολιτικός επιστήμονας Φάμπιο από το ινστιτούτο LeeWas. Μέρος του πληθυσμού πείστηκε από τα αντεπιχειρήματα.
Η καθηγήτρια πολιτικών επιστημών Ζίλγια Χάουζερμαν περιγράφει το κλίμα στη χώρα ως «εξαιρετικά διχασμένο και τεταμένο». Σύμφωνα με την ίδια, η SVP υποστηρίζει ότι η πρωτοβουλία προσφέρει λύση για το εκπαιδευτικό και το σύστημα υγείας, τα οποία βρίσκονται υπό ολοένα μεγαλύτερη πίεση. Επιβαρύνεται επίσης ολοένα και περισσότερο η αγορά κατοικίας. Σύμφωνα με τις επιθυμίες της SVP, θα πρέπει πρώτα να περιοριστούν οι προσφυγικές ροές και στη συνέχεια η εργασιακή μετανάστευση.
Ωστόσο, όπως εξηγεί η Χάουζερμαν στο Euronews, «η πίεση από τις προσφυγικές ροές είναι στην πραγματικότητα πολύ μικρή. Μόνο το 8% της μετανάστευσης στην Ελβετία γίνεται μέσω της διαδικασίας ασύλου και της προσφυγικής μετανάστευσης». Το 92% της μετανάστευσης αφορά εργασιακή μετανάστευση.
Ιδίως ο κλάδος της υγείας, αλλά και η βιομηχανία, οι ασφαλιστικές εταιρείες και οι τράπεζες επωφελούνται από τη μετανάστευση, εξηγεί η ειδικός για την ελβετική πολιτική και τη συγκριτική πολιτική οικονομία. «Είναι πολύ νευρικοί, επειδή χρειάζονται αυτή την ειδικευμένη μετανάστευση». Η Ελβετία δεν εκπαιδεύει αρκετούς ανθρώπους στα πανεπιστήμια και τα ανώτατα εκπαιδευτικά ιδρύματα ώστε να καλύψει τη ζήτηση.
Ο Τόμας Έσχι, βουλευτής της SVP και επιχειρηματίας, έχει διαφορετική άποψη και γράφει στην ιστοσελίδα της SVP: «Η πρωτοβουλία για τη βιωσιμότητα εξασφαλίζει μια μετριοπαθή μετανάστευση: Ο μόνιμος πληθυσμός δεν επιτρέπεται να υπερβεί το όριο των 10 εκατομμυρίων πριν από το 2050. Αυτό σημαίνει ότι θα μπορούν ακόμη να μεταναστεύουν περίπου 40.000 άτομα και ειδικευμένοι εργαζόμενοι τον χρόνο».
Χωρίς ελεύθερη κυκλοφορία προσώπων, τι γίνεται με την ενιαία αγορά της ΕΕ;
Ένα ακόμη ζήτημα είναι ότι, αν η Ελβετία καταγγείλει τη συμφωνία ελεύθερης κυκλοφορίας προσώπων με την ΕΕ, είναι πιθανό να χάσει και την πρόσβαση στην ευρωπαϊκή ενιαία αγορά, λέει η Χάουζερμαν.
«Η ελβετική οικονομία δεν μπορεί να τα βγάλει εύκολα πέρα χωρίς την ΕΕ. Η ευρωπαϊκή ενιαία αγορά είναι με τεράστια διαφορά η σημαντικότερη αγορά τόσο για τις εισαγωγές όσο και για τις εξαγωγές». Αν και τα τελευταία χρόνια έχει αυξηθεί το εμπόριο, για παράδειγμα με την Ασία, η πρόσβαση στην ευρωπαϊκή ενιαία αγορά για αγαθά, υπηρεσίες και κεφάλαια παραμένει «εξαιρετικά σημαντική» για την Ελβετία.
Σε ερώτηση γιατί η SVP επικεντρώνεται κυρίως στην πολιτική ασύλου, ο βουλευτής της SVP από τον Τουργκάου Πασκάλ Σμιτ εξηγεί στο SRF ότι πρέπει να αντιμετωπιστεί το πρόβλημα εκεί όπου είναι μεγαλύτερο, δηλαδή στις ροές αιτούντων άσυλο: «Το 80% των αιτούντων άσυλο ζει με κοινωνικά βοηθήματα και ένα στα τέσσερα εγκλήματα στη χώρα αυτή διαπράττεται από αιτούντες άσυλο και παράτυπους μετανάστες».
Ο Πασκάλ Σμιτ δέχεται κριτική από τον συμπρόεδρο του FDP, Μπέντζαμιν Μίλεμαν. Όπως και η SVP, έτσι και το φιλελεύθερο FDP εκπροσωπείται στο Ομοσπονδιακό Συμβούλιο. «Στον πυρήνα τους οι πρωτεργάτες της πρωτοβουλίας θέλουν απλώς να καταργηθεί η ελεύθερη κυκλοφορία προσώπων. Αν αυτό συμβεί, στο μέλλον θα μας λείψουν εργατικά χέρια για να κρατήσουν σε λειτουργία τον οικονομικό μηχανισμό και να διασφαλίσουν την ευημερία στη χώρα μας», δήλωσε ο Μίλεμαν στο SRF. Οι προκλήσεις στον τομέα του ασύλου πρέπει να αντιμετωπιστούν, αλλά η συγκεκριμένη πρωτοβουλία δεν αποτελεί λύση.
Ένα σενάριο αναφοράς της Ομοσπονδιακής Στατιστικής Υπηρεσίας (BFS) δείχνει ότι ακόμη κι αν οι ροές αιτούντων άσυλο μηδενιστούν, ο πληθυσμός αναμένεται να αυξηθεί σε πάνω από 10 εκατομμύρια. Σε αντίθετη περίπτωση το όριο αυτό θα επιτευχθεί το 2041 και χωρίς προσφυγική μετανάστευση το 2043.
Στις 14 Ιουνίου οι Ελβετοί θα αποφασίσουν αν θα εγκρίνουν ή θα απορρίψουν την πρωτοβουλία.