«Mega Monday» για την ΕΕ: Ουκρανία και Μολδαβία σπάνε διετή πολιτική εμπλοκή, ξεκινώντας την πρώτη φάση ενταξιακών διαπραγματεύσεων.
Η Ουκρανία και η Μολδαβία εγκαινιάζουν τη Δευτέρα στο Λουξεμβούργο την πρώτη φάση των διαπραγματεύσεων για την ένταξή τους στην Ευρωπαϊκή Ένωση, βάζοντας τέλος σε ένα διετές πολιτικό αδιέξοδο που είχε προκαλέσει η αντίθεση της προηγούμενης ουγγρικής κυβέρνησης στο άνοιγμα συνομιλιών με το Κίεβο.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
«Είναι ένα ιστορικό ορόσημο για τη χώρα μου», δήλωσε τη Δευτέρα στο Euronews η αντιπρωθυπουργός της Μολδαβίας, Κριστίνα Γκεράσιμοβ. «Είναι επίσης ένα ισχυρό μήνυμα για εμάς ότι η ΕΕ προετοιμάζεται να υποδεχθεί νέα κράτη μέλη».
Περιγράφοντας τις συνομιλίες ως το «μεγαλύτερο βήμα» στην πορεία ένταξης της Ουκρανίας και της Μολδαβίας μετά τη χορήγηση καθεστώτος υποψήφιας χώρας το 2023, η επίτροπος Διεύρυνσης της ΕΕ Μάρτα Κος δήλωσε τη Δευτέρα σε δημοσιογράφους ότι είναι «αισιόδοξη» πως οι δύο χώρες θα διατηρήσουν τη δυναμική και θα ανοίξουν τον επόμενο μήνα τις υπόλοιπες πέντε φάσεις – τα λεγόμενα «clusters» – των διαπραγματεύσεων.
Και οι δύο χώρες υπέβαλαν τις αιτήσεις τους για ένταξη στην ΕΕ μετά τη ρωσική εισβολή ευρείας κλίμακας στην Ουκρανία και οι ηγέτες της ΕΕ συμφώνησαν ομόφωνα τον Ιούνιο του 2024 να ανοίξουν ενταξιακές διαπραγματεύσεις τόσο με το Κίεβο όσο και με το Κισινάου.
Ωστόσο, ο πρώην πρωθυπουργός της Ουγγαρίας Βίκτορ Όρμπαν μπλόκαρε στη συνέχεια την πρόοδο ασκώντας βέτο στις συνομιλίες με την Ουκρανία, επικαλούμενος ανησυχίες για τα δικαιώματα της ουγγρικής μειονότητας στην περιοχή της Υπερκαρπαθίας στην Ουκρανία. Το Κίεβο και το Κισινάου αντιμετωπίζονται από κοινού στην ενταξιακή τους πορεία, πράγμα που σημαίνει ότι το ουγγρικό βέτο στην Ουκρανία φρέναρε έμμεσα και την πρόοδο της Μολδαβίας.
Η νέα κυβέρνηση υπό τον Πέτερ Μάγκιαρ κατέληξε έκτοτε σε συμφωνία με το Κίεβο για την εγγύηση των ελευθεριών της ουγγρικής μειονότητας στην Ουκρανία, γεγονός που άνοιξε τον δρόμο για την έναρξη της πρώτης φάσης των συνομιλιών τη Δευτέρα.
Ωστόσο, η υπουργός Εξωτερικών της Ουγγαρίας, Ανίτα Όρμπαν, προειδοποίησε τη Δευτέρα ότι η «πλήρης τήρηση και εφαρμογή» της συμφωνίας που συνήφθη πρόσφατα μεταξύ Κιέβου και Βουδαπέστης «αποτελεί θεμελιώδη προϋπόθεση στην ευρωπαϊκή διαδικασία ένταξης της Ουκρανίας».
Πρόκειται για μια σαφή υπενθύμιση ότι ο δρόμος προς την ένταξη στην ΕΕ μπορεί να αποδειχθεί γεμάτος εμπόδια.
Η προσπάθεια να ανοίξουν πριν από το καλοκαίρι τα πέντε εναπομείναντα θεματικά «clusters» των διαπραγματεύσεων ενδέχεται επίσης να αποδειχθεί πολιτικά λεπτή υπόθεση. Θα συνεπαγόταν την προετοιμασία για την ένταξη της Ουκρανίας και της Μολδαβίας στο εμβληματικό πρόγραμμα αγροτικών ενισχύσεων της ΕΕ, την Κοινή Αγροτική Πολιτική (ΚΑΠ), προοπτική στην οποία χώρες όπως η Πολωνία και η Γαλλία μπορεί να αντισταθούν.
Το «σημαντικότερο εργαλείο εξωτερικής πολιτικής»
Το διετές μετέωρο στάδιο για την Ουκρανία είχε ωθήσει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και το Κίεβο να συνεχίσουν το τεχνικό έργο υλοποίησης των αναγκαίων μεταρρυθμίσεων παρά το βέτο της Ουγγαρίας, σε μια διαδικασία που αποκαλείται «front-loading».
Εντάσσεται στις προσπάθειες επιτάχυνσης της ένταξης της Ουκρανίας, την οποία ο πρόεδρος Ζελένσκι παρουσιάζει ως καίρια εγγύηση ασφάλειας για τη μεταπολεμική Ουκρανία.
Σε δήλωση της Κυπριακής Προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ, που είχε την ευθύνη του συντονισμού των προετοιμασιών για τις συνομιλίες, η ένταξη περιγράφεται ως «εγγύηση ασφάλειας και διεύρυνση του ευρωπαϊκού χώρου ασφάλειας, σταθερότητας και ευημερίας», με την προσθήκη ότι η διεύρυνση αποτελεί «γεωπολιτική αναγκαιότητα» σε περιόδους «αναταραχής».
Τη Δευτέρα, η επίτροπος Κος χαρακτήρισε τη διαδικασία διεύρυνσης «τη σημαντικότερη εξωτερική πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης», προσθέτοντας ότι έχει σημειωθεί περισσότερη πρόοδος στην αναζωογόνηση της πολιτικής αυτής τους τελευταίους 16 μήνες απ’ ό,τι τα προηγούμενα 15 χρόνια.
Η Κος προωθεί επίσης προσπάθειες προσαρμογής της ενταξιακής διαδικασίας ώστε να μπορέσει να ενσωματωθεί η Ουκρανία ταχύτερα, για παράδειγμα μέσω μιας πιο «ελαφριάς» μορφής ένταξης, που θα επέτρεπε στην Ουκρανία να ενταχθεί στην Ένωση χωρίς πλήρη δικαιώματα ψήφου.
Ορισμένες από τις προτάσεις που έχουν κατατεθεί, όπως το όραμα του Γερμανού καγκελαρίου Φρίντριχ Μερτς για τη λεγόμενη «συνδεδεμένη ιδιότητα μέλους», απορρίφθηκαν πάντως γρήγορα τόσο από Ευρωπαίους διπλωμάτες όσο και από τον ίδιο τον πρόεδρο Ζελένσκι.
Η Κος δήλωσε τη Δευτέρα σε δημοσιογράφους ότι δεν μπορεί να υπάρξει «μισή ή κατά το ένα τέταρτο ιδιότητα μέλους», αλλά ότι υπάρχουν «πολλές επιλογές ως προς το τι μπορούμε να κάνουμε στον τομέα της σταδιακής ένταξης», επιτρέποντας στις χώρες να προσχωρούν στην Ένωση σε φάσεις και να αποκτούν σταδιακά πρόσβαση σε βασικά δικαιώματα ψήφου και χρηματοδοτικά προγράμματα.