Σε προσχέδιο συμφωνίας ως τον Οκτώβριο για τον προϋπολογισμό των 2 τρισ € στοχεύουν οι ηγέτες της ΕΕ

Οι ηγέτες της ΕΕ που συνεδριάζουν στις Βρυξέλλες συμφώνησαν να καταλήξουν έως τον Οκτώβριο σε μια προκαταρκτική συμφωνία για τον μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό της Ένωσης ύψους 2 τρισεκατομμυρίων ευρώ για την περίοδο 2028–2034, σύμφωνα με σχέδιο ανακοίνωσης που δημοσιοποιήθηκε την Παρασκευή.

ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ

ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ

Στη συνάντηση της Πέμπτης και της Παρασκευής, το ευρωπαϊκό μπλοκ μπήκε σε μια ευαίσθητη φάση των διαπραγματεύσεων, επιχειρώντας να βρεθεί κοινός τόπος ως προς τις δαπάνες και τα έσοδα που θα χρηματοδοτήσουν τις προτεραιότητες της επόμενης επταετίας.

Απαιτείται ωστόσο λεπτή ισορροπία μεταξύ των κρατών-μελών: ενώ μια ομάδα καθαρών συνεισφερόντων, με επικεφαλής τη Γερμανία και την Ολλανδία, πιέζει για μείωση της συνολικής δαπάνης της Ένωσης, οι χώρες του ευρωπαϊκού Νότου και της Ανατολικής Ευρώπης φοβούνται ότι η χρηματοδότηση τομέων όπως η γεωργία θα θυσιαστεί υπέρ της αύξησης των αμυντικών δαπανών.

Σε συνέντευξη Τύπου την Παρασκευή, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα κάλεσαν την Ένωση να καταλήξει σε συμφωνία, ειδικά για το σκέλος της χρηματοδότησης, μέχρι το τέλος του έτους.

Υπενθυμίζεται ότι η πρώτη πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τον νέο μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό έγινε πριν ένα χρόνο, τον Ιούλιο του 2025.

Οι ηγέτες της ΕΕ ζήτησαν τώρα από την επερχόμενη ιρλανδική προεδρία, η οποία θα προεδρεύσει των συζητήσεων μεταξύ των κρατών-μελών από την 1η Ιουλίου διαδεχόμενη την Κύπρο, να παρουσιάσει τον Οκτώβριο νέο διαπραγματευτικό κείμενο, δήλωσε ευρωπαίος αξιωματούχος, αναφερόμενος σε έγγραφο που καλύπτει δαπάνες και έσοδα, γνωστό ως «ίδιοι πόροι».

Αναμένεται «ένα φιλόδοξο και ισορροπημένο πακέτο για τους νέους ίδιους πόρους έως τη σύνοδο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Οκτωβρίου», ανέφερε άλλος αξιωματούχος της ΕΕ.

Τα δύο βασικά στρατόπεδα

Παρά το γεγονός ότι οι διαπραγματεύσεις είναι σύνθετες και ρευστές, κυριαρχούν δύο ομάδες χωρών που καταθέτουν προτάσεις: οι «Φίλοι της Συνοχής» και οι «φειδωλοί».

Στα τέλη Μαΐου, οι «Φίλοι της Συνοχής» υπέγραψαν κείμενο με το οποίο ζητούν αύξηση της χρηματοδότησης για τη γεωργία και τις περιφέρειες. Το υπέγραψαν η Βουλγαρία, η Κροατία, η Εσθονία, η Ελλάδα, η Ιταλία, η Λετονία, η Λιθουανία, η Μάλτα, η Πολωνία, η Πορτογαλία, η Τσεχία, η Ρουμανία, η Σλοβενία, η Σλοβακία, η Ισπανία και η Ουγγαρία.

Οι «φειδωλές» χώρες – Γερμανία, Ολλανδία, Δανία, Σουηδία, Φινλανδία και Αυστρία – ξεκαθάρισαν ότι οποιαδήποτε αύξηση των δαπανών είναι εκτός συζήτησης.

Σε αναθεωρημένο κείμενο που παρουσιάστηκε την περασμένη εβδομάδα, οι κυπριακές αρχές, που προεδρεύουν επί του παρόντος των συνομιλιών μεταξύ των κρατών-μελών, πρότειναν περικοπή 32,8 δισ. ευρώ από τον συνολικό προϋπολογισμό των 2 τρισ. ευρώ, μια πρόταση την οποία περιέγραψαν ως συμβιβαστική λύση ανάμεσα στα δύο στρατόπεδα.

Ωστόσο το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, συννομοθέτης που θα πρέπει να εγκρίνει τον προϋπολογισμό μαζί με τους ηγέτες, απέρριψε την κυπριακή πρόταση, χαρακτηρίζοντάς την ανεπαρκή, ιδίως σε ό,τι αφορά τις δαπάνες για τη γεωργία και τις περιφέρειες.

Έσοδα και κυλιόμενο χρέος

Η συζήτηση για τον τρόπο χρηματοδότησης του προϋπολογισμού παραμένει ανοιχτή και όπως προαναφέρθηκε, ένα σχέδιο συμφωνίας αναμένεται έως τον Οκτώβριο.

Στην αρχική της πρόταση, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή συμπεριέλαβε ροές εσόδων από το Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών, τον Μηχανισμό Συνοριακής Προσαρμογής Άνθρακα, τα μη συλλεγμένα απόβλητα ηλεκτρονικού εξοπλισμού, τους ειδικούς φόρους κατανάλωσης στον καπνό και έναν εταιρικό φόρο.

Κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο πρότεινε πρόσθετες πηγές εσόδων. Σύμφωνα με αρκετούς διπλωμάτες της ΕΕ που μίλησαν στο Euronews υπό τον όρο της ανωνυμίας, μεταξύ των προτάσεων που έχουν κεντρίσει περισσότερο το ενδιαφέρον των ηγετών περιλαμβάνονται φόρος στα τυχερά παιχνίδια, ψηφιακό τέλος και φόρος στα κρυπτονομίσματα.

Οι φειδωλές χώρες εξακολουθούν να είναι επιφυλακτικές απέναντι στα προτεινόμενα μέτρα για τα έσοδα, ιδιαίτερα η Σουηδία, που αντιτίθεται σε κάθε μορφή ίδιων πόρων. Υποστηρίζουν ότι μια τέτοια κατεύθυνση θα υποχρέωνε τα πλουσιότερα κράτη-μέλη της ΕΕ να επωμιστούν δυσανάλογο οικονομικό βάρος.

Χώρες όπως η Ιταλία, η Γαλλία και η Ελλάδα έχουν προτείνει την αποπληρωμή των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης NextGenerationEU μέσω αναχρηματοδότησης του χρέους, ενός μηχανισμού γνωστού ως «κυλιόμενο χρέος». Η πρόταση συναντά την έντονη αντίθεση της Γερμανίας, της Ολλανδίας και άλλων χωρών, που απορρίπτουν κάθε μορφή νέου κοινού δανεισμού.

Σύμφωνα με δύο διπλωμάτες της ΕΕ με γνώση των διαπραγματεύσεων, η συζήτηση για το κυλιόμενο χρέος θα εξαρτηθεί από το είδος της συμφωνίας στην οποία θα καταλήξουν οι ηγέτες για τους ίδιους πόρους.

Ο στόχος του μπλοκ είναι να συμφωνηθεί ο προϋπολογισμός μέχρι το τέλος του 2026. Οι συννομοθέτες επιθυμούν να αποφύγουν την παράταση των διαπραγματεύσεων στο 2027, χρονιά εκλογών σε αρκετές βασικές ευρωπαϊκές χώρες, μεταξύ των οποίων η Γαλλία, η Ιταλία, η Πολωνία και η Ελλάδα.

Υπενθυμίζεται ότι κάθε συμφωνία για τον προϋπολογισμό θα χρειαστεί την ομόφωνη στήριξη και των 27 κρατών-μελών, καθώς και τη σύμφωνη γνώμη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.