Ανοιχτά της Πανάρειας εντοπίζεται υποθαλάσσιος κρατήρας με υδροθερμική δραστηριότητα και νέες καμινάδες: Μελέτη ανοίγει νέα σενάρια για το ηφαίστειο
Ένας μεγάλος κρατήρας κρυμμένος κάτω από τη θάλασσα και νέες υδροθερμικές καμινάδες εντοπίστηκαν ανοιχτά της νήσου Παναρέα, στις Αιολίδες Νήσους. Η ανακάλυψη, αποτέλεσμα μελέτης που συντόνισε το Εθνικό Ινστιτούτο Γεωφυσικής και Ηφαιστειολογίας (INGV) σε συνεργασία με τον Ζωολογικό Σταθμό Anton Dohrn (SZN), διευρύνει τις γνώσεις για το υποθαλάσσιο ηφαιστειακό σύστημα του νησιού και ανοίγει νέα ερωτήματα για την εξέλιξή του.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Η δομή βρίσκεται περίπου ένα ναυτικό μίλι βορειοανατολικά της Παναρέα, σε βάθος μεταξύ 60 και 80 μέτρων. Ο κρατήρας έχει εντυπωσιακές διαστάσεις: περίπου 100 μέτρα μήκος και 60 μέτρα πλάτος. Δίπλα σε αυτόν τον σχηματισμό εντοπίστηκαν επίσης νέες καμινάδες υδροθερμικής προέλευσης, με εκπομπές αερίων από τον θαλάσσιο βυθό.
Ένα νέο κομμάτι του σύνθετου ηφαιστειακού συστήματος της Παναρέα
«Η ανακάλυψη αυτής της νέας ζώνης με έντονη δραστηριότητα βορειοανατολικά της νήσου Παναρέα υποδεικνύει την ανάγκη επανεξέτασης της έκτασης του υποθαλάσσιου υδροθερμικού συστήματος που γνωρίζαμε έως σήμερα», εξηγούν οι ερευνητές του INGV Αντονίνο Τόρρε, Αγοστίνο Σεμπρεμπέλο και Αλεσάντρο Γκατούσο, συντονιστής της έρευνας και επικεφαλής της επιχειρησιακής μονάδας στο Μιλάτσο.
Σύμφωνα με τους επιστήμονες, το αποτέλεσμα επιβάλλει μια νέα αξιολόγηση της δυναμικής και της ενέργειας του ηφαιστειακού συστήματος της Παναρέα, αλλά και του βαθμού δραστηριότητας του υποθαλάσσιου συμπλέγματος και της πιθανής επίδρασής του στο γύρω θαλάσσιο οικοσύστημα.
Η ανακάλυψη θα μπορούσε επομένως να συμβάλει στην επικαιροποίηση των σεναρίων ηφαιστειακής επικινδυνότητας και στη βελτίωση των δραστηριοτήτων παρακολούθησης στην περιοχή των Αιολίδων, μία από τις πιο μελετημένες περιοχές της Ιταλίας λόγω της παρουσίας ενεργών ηφαιστείων και γεωθερμικών συστημάτων.
Το υποβρύχιο ρομπότ επιβεβαιώνει τη δραστηριότητα του κρατήρα
Για να ελεγχθούν επιτόπου οι δομές που είχαν εντοπιστεί και να εκτιμηθεί το επίπεδο δραστηριότητάς τους, τον Ιούλιο του 2026 πραγματοποιήθηκε έρευνα με ένα ROV (Remotely Operated Underwater Vehicle), ένα υποβρύχιο ρομπότ που χειρίζεται με καλώδιο από την επιφάνεια, το οποίο διέθεσε το Πανεπιστήμιο της Πάδοβας και χειρίστηκε ο Μάρκο Μουνάρι από τον Ζωολογικό Σταθμό Anton Dohrn.
Οι εικόνες και τα βίντεο που συλλέχθηκαν επιβεβαίωσαν την παρουσία έντονης εκτόνωσης αερίων στο εσωτερικό του κρατήρα. Εκπομπές παρατηρήθηκαν τόσο κατά μήκος των τοιχωμάτων της δομής όσο και στο βαθύτερο τμήμα του βυθού.
Στην περιοχή των νέων καμινάδων εντοπίστηκαν επίσης πρόσφατη υδροθερμική δραστηριότητα και υψηλή ροή αερίων που προέρχονται από το υπέδαφος του βυθού.
Δομές παρόμοιες με εκείνες της «Smoking Land»
Οι νέοι σχηματισμοί παρουσιάζουν μορφολογικά χαρακτηριστικά παρόμοια με τις υδροθερμικές καμινάδες που έχουν ήδη εντοπιστεί στην περιοχή γνωστή ως «Smoking Land», η οποία ανακαλύφθηκε το 2015 λίγο νότια της νησίδας Μπαζιλούτσο.
Οι δομές αυτές είναι αποτέλεσμα της ανόδου θερμών ρευστών και αερίων από το υποθαλάσσιο ηφαιστειακό σύστημα, φαινόμενο που μετατρέπει τους βυθούς γύρω από την Παναρέα σε φυσικό εργαστήριο για τη μελέτη των γεωλογικών και βιολογικών διεργασιών που συνδέονται με την ηφαιστειακή δραστηριότητα.
Η νέα ανακάλυψη επιβεβαιώνει, συνεπώς, ότι το ηφαίστειο της Παναρέα κρύβει ακόμη πολλές ανεξερεύνητες περιοχές και ότι η παρακολούθηση του βυθού παραμένει καθοριστικής σημασίας για την κατανόηση της εξέλιξης ενός από τα πιο σύνθετα ηφαιστειακά συστήματα της Μεσογείου.