Ο Μάριο Ντράγκι και Πάτρικ Κόλισον παρουσιάζουν το Rhine Group: οικονομολόγοι, επιχειρηματίες και ακαδημαϊκοί για ενίσχυση ανταγωνιστικότητας και ανάπτυξης στην Ευρώπη
Ο Mario Draghi βάζει ξανά την ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης στο επίκεντρο. Και αυτή τη φορά το κάνει μαζί με έναν από τους πρωταγωνιστές της νέας τεχνολογικής οικονομίας, τον Patrick Collison, συνιδρυτή και διευθύνοντα σύμβουλο της Stripe. Οι δυο τους είναι συμπρόεδροι του Rhine Group, μιας νέας πρωτοβουλίας που δημιουργήθηκε τον Αύγουστο του 2026 με έναν φιλόδοξο στόχο: να μετατρέψει τις αναλύσεις που περιέχονται στην έκθεση Draghi για την ανταγωνιστικότητα σε ένα συγκεκριμένο πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Την επιχειρησιακή καθοδήγηση του ομίλου έχει ο Luis Garicano, Ισπανός οικονομολόγος και πρώην ευρωβουλευτής. Γύρω από αυτόν και τους δύο συμπροέδρους έχει συγκροτηθεί μια ομάδα που φέρνει γύρω από το ίδιο τραπέζι κόσμους που συνήθως μένουν χωριστοί: την οικονομία, τα πανεπιστήμια, τον χρηματοπιστωτικό τομέα, τη βιομηχανία, την τεχνολογία και την πολιτική.
Η πρόκληση: αποφυγή της ευρωπαϊκής παρακμής
Η αφετηρία είναι μια όχι ιδιαίτερα ενθαρρυντική εικόνα. Σύμφωνα με το Rhine Group, ανάμεσα στις πενήντα μεγαλύτερες τεχνολογικές εταιρείες στον κόσμο μόνο τέσσερις είναι ευρωπαϊκές. Και στους τομείς που θα καθορίσουν την ανάπτυξη των επόμενων δεκαετιών, από την τεχνητή νοημοσύνη και τις ψηφιακές πλατφόρμες μέχρι την επιστημονική έρευνα και τις αναδυόμενες τεχνολογίες, η Ευρώπη κινδυνεύει να ξεκινήσει με σοβαρό μειονέκτημα.
Για τον Draghi και τον Collison δεν πρόκειται μόνο για ένα βιομηχανικό ζήτημα. Στο επίκεντρο βρίσκεται το οικονομικό και στρατηγικό βάρος της Ευρώπης.
Ένας ήπειρος που αναπτύσσεται αργά διαθέτει λιγότερους πόρους για να χρηματοδοτήσει την άμυνα, την υγεία, τις συντάξεις, την εκπαίδευση, την κλιματική μετάβαση και την κοινωνική προστασία. Η οικονομική στασιμότητα κινδυνεύει έτσι να εξελιχθεί σε πολιτικό και, κυρίως, γεωπολιτικό πρόβλημα.
Η θέση του νέου ομίλου είναι σαφής: η ευρωπαϊκή παρακμή δεν είναι αναπόφευκτη, αλλά χωρίς επιτάχυνση των μεταρρυθμίσεων η ήπειρος κινδυνεύει να ακολουθήσει ακριβώς αυτόν τον δρόμο.
Από τη διάγνωση του Draghi στις μεταρρυθμίσεις
Το Rhine Group δημιουργήθηκε κυρίως για να καλύψει ένα κενό: ανάμεσα στην ανάλυση των προβλημάτων και στην ουσιαστική επίλυσή τους.
Η έκθεση για την ανταγωνιστικότητα που παρουσίασε ο Draghi στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή το 2024 εντόπισε τις βασικές αδυναμίες της ευρωπαϊκής οικονομίας και διατύπωσε πάνω από 170 προτάσεις, από την ενεργειακή πολιτική και τη βιομηχανία μέχρι τις ψηφιακές υποδομές, τις αγορές κεφαλαίου, την παραγωγικότητα και την άμυνα.
Το έγγραφο αυτό έχει εξελιχθεί σε ένα από τα βασικά σημεία αναφοράς της συζήτησης για την ευρωπαϊκή ανταγωνιστικότητα. Ωστόσο το ερώτημα παραμένει: πώς μπορούν αυτές οι προτάσεις να μετατραπούν σε αποφάσεις και μεταρρυθμίσεις που μπορούν πραγματικά να υλοποιηθούν;
Ακριβώς σε αυτό το πεδίο θέλει να παρέμβει το Rhine Group.
Δεν θα είναι ένας εναλλακτικός ευρωπαϊκός θεσμός απέναντι στην Επιτροπή ούτε όργανο που θα αντικαθιστά τις εθνικές κυβερνήσεις. Η ιδέα είναι να δημιουργηθεί ένας χώρος διαλόγου στον οποίο προσωπικότητες από διαφορετικούς τομείς μπορούν να εργαστούν μαζί πάνω στις μεταρρυθμίσεις που είναι απαραίτητες για την επανεκκίνηση της ευρωπαϊκής οικονομίας.
Από την Αμερική έως την Κίνα: ένας πιο δύσκολος κόσμος
Στη βάση της πρωτοβουλίας βρίσκεται και μια μεταμόρφωση του διεθνούς σκηνικού.
Για δεκαετίες η Ευρώπη επωφελήθηκε από ένα σχετικά σταθερό παγκόσμιο εμπορικό σύστημα, από την προστασία που παρείχαν οι Ηνωμένες Πολιτείες και από ένα δίκτυο οικονομικών αλληλεξαρτήσεων που έμοιαζαν διαχειρίσιμες.
Σήμερα η εικόνα είναι πολύ διαφορετική.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν γίνει περισσότερο προστατευτικές, η Κίνα είναι ολοένα και ισχυρότερος ανταγωνιστής και οι στρατηγικές εξαρτήσεις της Ευρώπης, από την ενέργεια και την τεχνολογία μέχρι τις βιομηχανικές αλυσίδες, έχουν γίνει πιο ευάλωτες.
Η Ευρώπη βρίσκεται έτσι αντιμέτωπη με μια διπλή πρόκληση: πρέπει να ενισχύσει την αυτονομία της ακριβώς τη στιγμή που το οικονομικό της μοντέλο δυσκολεύεται να παράγει ανάπτυξη και καινοτομία.
Από εδώ προκύπτει η έκκληση του Rhine Group να ξεπεραστεί μια καθαρά αμυντική αντίληψη για την ευρωπαϊκή οικονομία. Δεν αρκεί να προστατευθεί ό,τι υπάρχει: χρειάζεται να ξαναχτιστούν επιχειρήσεις, τεχνολογίες και βιομηχανικές δυνατότητες ικανές να ανταγωνίζονται σε παγκόσμιο επίπεδο.
Και όλα αυτά τη στιγμή που η Ευρώπη παραμένει η δεύτερη μεγαλύτερη αγορά στον κόσμο.
Η διεθνής ομάδα
Η σύνθεση του Rhine Group αντικατοπτρίζει αυτή τη φιλοδοξία. Στον όμιλο συμμετέχουν οικονομολόγοι, επιχειρηματίες και προσωπικότητες από ευρωπαϊκούς και διεθνείς θεσμούς.
Μεταξύ των ονομάτων περιλαμβάνονται ο νομπελίστας Οικονομίας Philippe Aghion, ο πρώην πρόεδρος της Εσθονίας Toomas Hendrik Ilves, η πρόεδρος του Centre for Economic Policy Research Beatrice Weder di Mauro και η διευθύντρια του Economist Zanny Minton Beddoes.
Παρόντες είναι επίσης πρωταγωνιστές της τεχνολογίας και της χρηματοοικονομικής όπως ο Tobi Lütke, ιδρυτής και διευθύνων σύμβουλος της Shopify, ο Niklas Zennström, ιδρυτής της Atomico, και ο Sebastian Siemiatkowski, συνιδρυτής και διευθύνων σύμβουλος της Klarna.
Μια ομάδα σχεδιασμένη ώστε να φέρει γύρω από το ίδιο τραπέζι όσους μελετούν την ευρωπαϊκή οικονομία και όσους έρχονται καθημερινά αντιμέτωποι με τις παγκόσμιες αγορές και την τεχνολογική καινοτομία.
Η ιταλική ομάδα
Και η Ιταλία έχει σημαντική παρουσία.
Στο Rhine Group συμμετέχει ο Andrea Pignataro, ιδρυτής και διευθύνων σύμβουλος του Ion Group. Μαζί του βρίσκονται η Lucrezia Reichlin, οικονομολόγος στο London Business School, ο Francesco Giavazzi, ομότιμος καθηγητής οικονομικών στο Bocconi, και ο Francesco Decarolis, καθηγητής οικονομικών επίσης στο Bocconi.
Την ιταλική παρουσία συμπληρώνει ο Vittorio Colao, πρώην διευθύνων σύμβουλος της Vodafone και σήμερα αντιπρόεδρος για την περιοχή EMEA της General Atlantic.
Η παρουσία Ιταλών οικονομολόγων, επιχειρηματιών και μάνατζερ υπογραμμίζει πόσο η πρόκληση της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας αφορά άμεσα και την Ιταλία, η οποία αντιμετωπίζει προβλήματα παραγωγικότητας, επενδύσεων, καινοτομίας και ανάπτυξης που συνδέονται στενά με εκείνα ολόκληρης της ηπείρου.
Ο στόχος είναι να αλλάξει ταχύτητα
Το μήνυμα του Rhine Group είναι επομένως πιο πολιτικό απ’ όσο φαίνεται με την πρώτη ματιά. Η Ευρώπη διαθέτει ακόμη μια τεράστια αγορά, πανεπιστήμια και ερευνητικά κέντρα πρώτης γραμμής, μεγάλες επιχειρήσεις και ισχυρές βιομηχανικές δεξιότητες. Ωστόσο κινδυνεύει να μην καταφέρει να μετατρέψει αυτά τα πλεονεκτήματα σε ανάπτυξη και τεχνολογική ηγεσία.
Για τον Draghi και τον Collison, το διακύβευμα είναι η ικανότητα να καινοτομήσει, να επενδύσει και να δημιουργήσει ευρωπαϊκές επιχειρήσεις που μπορούν να αναπτυχθούν σε παγκόσμια κλίμακα.
Το Rhine Group δημιουργήθηκε για να προσπαθήσει να μετατρέψει αυτή την ανάγκη σε συγκεκριμένο πρόγραμμα. Η πρόκληση, πλέον, είναι να πείσει κυβερνήσεις και ευρωπαϊκούς θεσμούς να περάσουν από την ανάλυση στις αποφάσεις.