Ο μονσινιόρ Πολ Ρίτσαρντ Γκάλαχερ βρίσκεται στη Μόσχα: στην ατζέντα Λαβρόφ, Ουσάκοφ και Πατριαρχείο, η Αγία Έδρα επαναφέρει τον διάλογο
Το Βατικανό επιστρέφει χτυπώντας ξανά την πόρτα του Κρεμλίνου. Και το κάνει εν μέσω του πολέμου στην Ουκρανία, σε μια ευαίσθητη φάση των διεθνών διαπραγματεύσεων, ενώ η Αγία Έδρα προσπαθεί να κρατήσει ανοιχτό έναν δίαυλο διαλόγου με τη Μόσχα.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Ο μονσινιόρ Πολ Ρίτσαρντ Γκάλαχερ, υπουργός Εξωτερικών του Βατικανού για τις Σχέσεις με τα Κράτη και τους Διεθνείς οργανισμούς, έφτασε σήμερα στη ρωσική πρωτεύουσα για μια αποστολή που θα διαρκέσει έως τις 28 Αυγούστου. Μια επίσκεψη που φέρνει ξανά τη διπλωματία της Αγίας Έδρας μέσα σε έναν από τους πιο περίπλοκους φακέλους της διεθνούς πολιτικής.
Η χρονική συγκυρία δεν είναι τυχαία. Μετά την αποστολή του Γκάλαχερ στην Ουκρανία τον Ιούλιο, όπου συνάντησε και τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι και επισκέφθηκε περιοχές που έχουν πληγεί από ρωσικές επιθέσεις, τώρα ο εκπρόσωπος του Πάπα Λέοντα ΙΔ΄ μετακινείται στην άλλη πλευρά του διπλωματικού μετώπου. Μια διπλή κίνηση που δείχνει τη βούληση του Βατικανού να μιλά με αμφότερες τις πλευρές και να μην αφήσει να κοπεί το νήμα του διαλόγου.
Στη Μόσχα το καθοριστικό ραντεβού είναι με τον Λαβρόφ
Η πιο σημαντική στιγμή της αποστολής θα είναι την Τρίτη 25 Αυγούστου, όταν ο Γκάλαχερ θα συναντήσει τον Ρώσο υπουργό Εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ.
Δεν θα είναι όμως ο μόνος πολιτικός συνομιλητής. Την επόμενη ημέρα, Τετάρτη 26 Αυγούστου, έχει προγραμματιστεί συνάντηση με τον Γιούρι Ουσάκοφ, σύμβουλο του Ρώσου προέδρου Βλαντίμιρ Πούτιν για την εξωτερική πολιτική. Πρόκειται για ένα ιδιαίτερα σημαντικό ραντεβού, καθώς φέρνει τη βεντικανή διπλωματία σε άμεσο διάλογο με έναν από τους βασικούς ανθρώπους του Κρεμλίνου για τα διεθνή ζητήματα.
Προς το παρόν, πάντως, δεν προβλέπεται συνάντηση με τον Πούτιν. Αυτό έχει επιβεβαιώσει και ο ειδικός Τύπος που παρακολουθεί τη διπλωματία της Αγίας Έδρας.
Το Βατικανό κρατά ανοιχτό τον δίαυλο με τη Μόσχα
Η αποστολή διαβάζεται κυρίως ως προσπάθεια να μην διακοπεί ο διάλογος με τη Ρωσία, ακόμη και όταν οι σχέσεις ανάμεσα στη Μόσχα και τη Δύση παραμένουν στο ναδίρ.
Η Αγία Έδρα δεν εμφανίζεται στη Μόσχα ως στρατιωτική ή πολιτική δύναμη, αλλά ως συνομιλητής που εξακολουθεί να μπορεί να μιλά με τις δύο πλευρές. Αυτό είναι η δύναμη, αλλά και το όριο, της βεντικανής διπλωματίας.
Από τη Μόσχα, πάντως, έχουν ήδη διατυπωθεί προσδοκίες για την επίσκεψη. Ο πρόεδρος της Επιτροπής Εξωτερικών Υποθέσεων του Συμβουλίου της Ομοσπονδίας της Ρωσίας, Γκριγκόρι Καράσιν, έκανε λόγο για την ελπίδα να λάβει από τον Γκάλαχερ «συγκεκριμένες και ενδιαφέρουσες προτάσεις» για τη διεθνή κατάσταση.
Αυτό δεν σημαίνει ότι βρίσκεται ήδη στο τραπέζι ένα βεντικανό σχέδιο ειρήνης. Η επίσημη ατζέντα δεν αναφέρεται σε κάποια τυπική μεσολάβηση, αλλά σε διπλωματικές επαφές και διάλογο. Και εδώ βρίσκεται η ουσία: να παραμείνει ανοιχτή μια πόρτα που, ανάμεσα σε Ρωσία, Ουκρανία και Δύση, εξακολουθεί να είναι δύσκολο να μείνει ορθάνοιχτη.
Όχι μόνο πολιτική: το νήμα με το Πατριαρχείο Μόσχας
Η αποστολή του Γκάλαχερ θα έχει και μια άλλη, εξίσου ευαίσθητη διάσταση: τη θρησκευτική.
Μετά τον Λαβρόφ, ο υπουργός Εξωτερικών του Βατικανού θα συναντήσει τον μητροπολίτη Αντόνιι του Βολοκολάμσκ, επικεφαλής του Τμήματος Εξωτερικών Εκκλησιαστικών Σχέσεων του Πατριαρχείου Μόσχας.
Είναι ένα σημαντικό βήμα, καθώς η σχέση ανάμεσα στην Καθολική Εκκλησία και τη Ρωσική Ορθόδοξη Εκκλησία αποτελεί έναν από τους διαύλους μέσω των οποίων η Αγία Έδρα επιχειρεί να διατηρήσει επαφή με τον ρωσικό κόσμο, ακόμη και στο πλαίσιο του πολέμου. Η διπλωματική και η εκκλησιαστική διάσταση, σε αυτή την αποστολή, κινούνται πρακτικά παράλληλα.
Η τελευταία επίσκεψη στη Μόσχα ήταν πριν από την εισβολή
Για τον Γκάλαχερ δεν είναι η πρώτη φορά στη ρωσική πρωτεύουσα. Η προηγούμενη επίσκεψη χρονολογείται από τον Νοέμβριο 2021, λίγους μήνες πριν από τη μεγάλης κλίμακας ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.
Τότε είχε συναντήσει ακριβώς τον Λαβρόφ, καθώς και τον τότε Ρώσο πρωθυπουργό Μιχαήλ Μισούστιν και τον μητροπολίτη Ιλαρίωνα, ο οποίος ήταν τότε επικεφαλής των εξωτερικών σχέσεων του Πατριαρχείου Μόσχας.
Σχεδόν πέντε χρόνια αργότερα, το πλαίσιο έχει αλλάξει πλήρως.
Και ακριβώς γι’ αυτό η επιστροφή του Γκάλαχερ στη Μόσχα αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα: η Αγία Έδρα επιχειρεί να επανέλθει φυσικά στον ρωσικό διπλωματικό κύκλο τη στιγμή που οι διεθνείς πολιτικοί δίαυλοι δυσκολεύονται να παράγουν αποτελέσματα.
Και μετά τον Γκάλαχερ μπορεί να κινηθεί ο Τσούπι
Η αποστολή του Γκάλαχερ ενδέχεται, επιπλέον, να μην είναι το μοναδικό βήμα της βεντικανής διπλωματίας προς τη Μόσχα.
Ο Ρώσος πρέσβης στην Αγία Έδρα, Ιβάν Σολτανόφσκι, δήλωσε τις τελευταίες ημέρες ότι η Μόσχα ετοιμάζει νέα πρόσκληση για τον καρδινάλιο Ματέο Μαρία Τσούπι, ο οποίος έχει ήδη επισκεφθεί τη ρωσική πρωτεύουσα το 2023 και το 2024. Σύμφωνα με τον πρέσβη, μια νέα επίσκεψη θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί τον Σεπτέμβριο.
Το σκηνικό που διαμορφώνεται είναι εκείνο μιας βεντικανής διπλωματίας που προσπαθεί να παίξει τον ρόλο της σε πολλαπλά επίπεδα: ο Γκάλαχερ μιλά με τη ρωσική κυβέρνηση, συναντά το Πατριαρχείο και διατηρεί επαφή με την καθολική κοινότητα· ο Τσούπι μπορεί να επιστρέψει στη Μόσχα· και στο βάθος παραμένει ο διακηρυγμένος στόχος της Αγίας Έδρας να ενισχύσει τον διάλογο και την ειρήνη.
Καμία αλλαγή πορείας δεν είναι δεδομένη. Αλλά σε μια φάση όπου πολλοί δίαυλοι φαίνεται να έχουν κλείσει, για το Βατικανό ακόμη και το να κρατά ανοιχτό έναν με τη Μόσχα αποτελεί ήδη μια μορφή διπλωματίας.