Η πιθανή επικράτηση του «Όχι» σημαίνει το οριστικό «πάγωμα» της ευρωπαϊκής προοπτικής της Ισλανδίας
Το στρατόπεδο του «Όχι» στην Ισλανδία φαινόταν να οδεύει προς μια οριακή νίκη την Κυριακή, σε ένα δημοψήφισμα για την επανέναρξη των διαπραγματεύσεων ένταξης της χώρας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, που είχαν ανασταλεί.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Καθώς η διαδικτυακή καταμέτρηση των ψηφοδελτίων πλησίαζε στο τέλος της, το στρατόπεδο του «Όχι» συγκέντρωνε το 51,8% των ψήφων και το στρατόπεδο του «Ναι» το 48,2%, με ελάχιστα μόνο ψηφοδέλτια να απομένουν προς καταμέτρηση σε δύο από τις έξι εκλογικές περιφέρειες της Ισλανδίας, αμφότερες εκ των οποίων έκλιναν ήδη προς το «Όχι».
Τι σημαίνει το «Όχι»
Το ερώτημα που τέθηκε στους ψηφοφόρους στο δημοψήφισμα της 29ης Αυγούστου 2026 ήταν : «Θα πρέπει η Ισλανδία να επανεκκινήσει τις ενταξιακές διαπραγματεύσεις με την Ευρωπαϊκή Ένωση;».
Δεν επρόκειτο για μια τελική απόφαση άμεσης ένταξης στην ΕΕ, αλλά για την έγκριση ή μη της επιστροφής στο τραπέζι των συζητήσεων με τις Βρυξέλλες. Η Ισλανδία είχε υποβάλει αρχικά αίτηση ένταξης το 2009 μετά τη σοβαρή τραπεζική της κατάρρευση, ωστόσο οι διαπραγματεύσεις πάγωσαν το 2013 από την τότε κεντροδεξιά κυβέρνηση και έκτοτε παρέμεναν σε εκκρεμότητα χωρίς να έχουν αποσυρθεί ποτέ επίσημα.
Η διεξαγωγή του δημοψηφίσματος τη δεδομένη χρονική στιγμή οφείλεται κυρίως στις δεσμεύσεις της νέας κεντροαριστερής κυβέρνησης συνεργασίας υπό την Πρωθυπουργό Κριστρούν Φροσταδότιρ.
Η κυβέρνηση αποφάσισε μάλιστα να επισπεύσει την ψηφοφορία (η οποία αρχικά σχεδιαζόταν να γίνει έως το 2027) εξαιτίας της ραγδαίας μεταβολής του παγκόσμιου σκηνικού. Η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, η αυξανόμενη στρατιωτική κινητικότητα στην Αρκτική, αλλά και η απρόβλεπτη πολιτική των ΗΠΑ, δημιούργησαν ένα αίσθημα γεωπολιτικής ανασφάλειας που ώθησε τη χώρα να αναζητήσει σταθερότητα.
Το μεγάλο διακύβευμα της αναμέτρησης κινήθηκε γύρω από την οικονομική ασφάλεια και την εθνική κυριαρχία.
Οι υποστηρικτές του «Ναι» υποστήριξαν ότι η επανέναρξη των συνομιλιών και η μελλοντική υιοθέτηση του ευρώ θα μπορούσαν να θωρακίσουν τη μικρή και ευάλωτη ισλανδική κορώνα, μειώνοντας τον πληθωρισμό και τα υψηλά επιτόκια που επιβαρύνουν τους πολίτες.
Στον αντίποδα, το βασικό επιχείρημα του «Όχι» ήταν ο κίνδυνος απώλειας του ελέγχου των εθνικών πόρων. Ιδιαίτερα στον κρίσιμο τομέα της αλιείας –που αποτελεί τον πυλώνα της ισλανδικής οικονομίας– υπήρχε έντονος φόβος ότι η Κοινή Αλιευτική Πολιτική της ΕΕ θα έπληττε τα κυριαρχικά δικαιώματα της χώρας στα πλούσια ύδατά της.
Η πιθανή επικράτηση του «Όχι» σημαίνει το οριστικό «πάγωμα» κάθε ευρωπαϊκής προοπτικής για το άμεσο μέλλον και τη διατήρηση του υφιστάμενου καθεστώτος.
Η Ισλανδία θα συνεχίσει να πορεύεται αυτόνομα οικονομικά, βασιζόμενη στο δικό της νόμισμα και διατηρώντας τη στενή αλλά εξωτερική σχέση της με το μπλοκ μέσω της συμφωνίας για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο (ΕΟΧ) και της ζώνης Σένγκεν.
Πολιτικά, το αποτέλεσμα αποτελεί πλήγμα για την κυβερνώσα παράταξη που επένδυσε στην ευρωπαϊκή στροφή, ενώ επιβεβαιώνει ότι η πλειοψηφία των Ισλανδών βάζει σε πρώτη προτεραιότητα την προστασία της εθνικής κυριαρχίας και των αυτόνομων αλιευτικών της ζωνών έναντι των όποιων οικονομικών διευκολύνσεων προσφέρει η ΕΕ.