Η Δύση εξετάζει φρένο στην τεχνητή νοημοσύνη: η Κίνα ακολουθεί ή προσπερνά;

Την ώρα που στη Σίλικον Βάλεϊ συζητούν αν πρέπει να επιβραδύνουν, το Πεκίνο μέχρι στιγμής δεν δείχνει καμία διάθεση να κάνει το ίδιο.

ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ

ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ

Περισσότεροι από 1.100 εργαζόμενοι σε ορισμένες από τις ισχυρότερες εταιρείες τεχνητής νοημοσύνης στον κόσμο υπέγραψαν αίτημα προς την κυβέρνηση των ΗΠΑ, ζητώντας της να βοηθήσει να «ρυθμιστεί ο ρυθμός» του κλάδου, μετά τη σοκαριστική αποκάλυψη της περασμένης εβδομάδας ότι ένα μοντέλο της OpenAI παραβίασε αυτόνομα τους διακομιστές της ανταγωνιστικής πλατφόρμας Hugging Face για να εξαπατήσει σε μια αξιολόγηση.

Η εικόνα είναι εντυπωσιακή: ορισμένες από τις πιο ανταγωνιστικές εταιρείες της Σίλικον Βάλεϊ ζητούν να μπουν όρια.

Όμως το πιο ενδιαφέρον ερώτημα ίσως δεν είναι αν θα ακούσει η Ουάσινγκτον, αλλά αν θα το κάνει το Πεκίνο, ιδίως από τη στιγμή που τα κινεζικά μοντέλα αιχμής αποδίδουν πλέον σχεδόν στο ίδιο επίπεδο με τα αμερικανικά και δυτικά, ενώ προσφέρονται ταυτόχρονα ως εναλλακτικές λύσεις ανοικτού κώδικα και ανοικτών βαρών.

Το χάσμα που εξαφανίζεται

Η Κίνα έχει περάσει τα τελευταία τρία χρόνια μειώνοντας ένα προβάδισμα που κάποτε έμοιαζε ανυπέρβλητο.

Ο δείκτης AI 2026 του Πανεπιστημίου Στάνφορντ κατέγραψε ότι η διαφορά επίδοσης ανάμεσα στα κορυφαία αμερικανικά και κινεζικά μοντέλα συρρικνώθηκε από περισσότερους από 1.300 βαθμούς τον Μάιο του 2023 σε μόλις 39 βαθμούς τον Μάρτιο του 2026, με το κορυφαίο αμερικανικό μοντέλο, το Claude Opus 4.6 της Anthropic, να προηγείται του κινεζικού Dola-Seed 2.0 μόλις κατά 2,7%.

Η Κίνα έχει επίσης ξεπεράσει τις ΗΠΑ σε αναφορές έρευνας για την τεχνητή νοημοσύνη, σε πατέντες και στην ανάπτυξη ρομποτικής. Με τέτοιο υπόβαθρο, μια χώρα σπάνια συμφωνεί να επιβραδύνει.

Αντί να περιμένει πρόσκληση για να συμμετάσχει σε μια προσπάθεια ρύθμισης με δυτική ηγεσία, η Κίνα έχει επιδοθεί στη δημιουργία μιας εναλλακτικής.

Στις αρχές Ιουλίου, το Πεκίνο ίδρυσε στη Σαγκάη τον Παγκόσμιο Οργανισμό Συνεργασίας για την Τεχνητή Νοημοσύνη, έναν φορέα με 29 ιδρυτικά μέλη, μεταξύ των οποίων η Ρωσία και η Βραζιλία, από τον οποίο όμως απουσιάζουν οι ΗΠΑ, το Ηνωμένο Βασίλειο και η ΕΕ, σε μια κίνηση που παρατηρητές χαρακτηρίζουν ως συνειδητή προσπάθεια δημιουργίας παράλληλου, κινεζικής ηγεσίας, πλαισίου για την παγκόσμια διακυβέρνηση της τεχνητής νοημοσύνης.

Ωστόσο η Κίνα δεν έχει απομακρυνθεί πλήρως από τη συνεργασία με τη Δύση σε θέματα ασφάλειας.

Κινέζοι αξιωματούχοι έχουν υπογράψει τη Διακήρυξη του Μπλέτσλεϊ, την πρώτη διεθνή συμφωνία για την ασφάλεια της τεχνητής νοημοσύνης, που υποστηρίχθηκε από 28 χώρες και την ΕΕ στην πρώτη Σύνοδο Ασφάλειας για την ΤΝ που διοργάνωσε το Ηνωμένο Βασίλειο τον Νοέμβριο του 2023, έχουν συμμετάσχει σε διακυβερνητικούς διαλόγους ασφάλειας με την Ουάσινγκτον και έχουν συνυποστηρίξει ψήφισμα του ΟΗΕ για την ασφάλεια της ΤΝ.

Όμως αυτή η συνεργασία εξελίσσεται παράλληλα και δεν υποκαθιστά την προσπάθεια της Κίνας να διαμορφώσει δικά της ανεξάρτητα πρότυπα και συμμαχίες.

Ανοιχτή εξ ορισμού

Η δημόσια στάση της Κίνας, την ίδια ώρα, γέρνει ξεκάθαρα προς την ανοικτότητα και όχι προς τον περιορισμό.

Η κινεζική βιομηχανία ΤΝ ακολουθεί σταθερά μια προσέγγιση ανοικτού κώδικα και ανοικτής αρχιτεκτονικής, υποστηρίζοντας ότι αυτό ωφελεί την παγκόσμια ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης.

Τα μοντέλα ανοικτού κώδικα και ανοικτών βαρών δημοσιεύονται ώστε οποιοσδήποτε να μπορεί να τα κατεβάσει, να τα εξετάσει και να τα προσαρμόσει, σε αντίθεση με τα κλειστά μοντέλα όπως το ChatGPT, στα οποία η πρόσβαση γίνεται μόνο μέσω της επί πληρωμή διεπαφής της ίδιας της εταιρείας.

Σε τεχνολογικούς όρους, τα μοντέλα ανοικτών βαρών και ανοικτού κώδικα μοιάζουν με τη δημοσίευση μιας συνταγής φαγητού στην πλήρη της μορφή, με όλα τα υλικά και τις δοσολογίες, ώστε ο καθένας να μπορεί να μαγειρέψει το πιάτο μόνος του στο σπίτι.

Τα κλειστά μοντέλα, όπως το ChatGPT, μοιάζουν περισσότερο με το να παραγγέλνει κανείς το ίδιο πιάτο σε εστιατόριο: μπορείς να απολαύσεις το αποτέλεσμα, αλλά η κουζίνα κρατά τη συνταγή για τον εαυτό της και το πιάτο μπορείς να το βρεις μόνο περνώντας από την πόρτα του εστιατορίου.

Ο διευθύνων σύμβουλος της Nvidia, Τζένσεν Χουάνγκ, υποστήριξε επίσης ότι τα μοντέλα πρέπει να παραμείνουν ανοικτά.

Η ανοικτότητα ενισχύει την ασφάλεια αντί να την υπονομεύει, όπως υποστήριξε, καθώς ανεξάρτητοι ερευνητές μπορούν να ελέγχουν τα μοντέλα, να εντοπίζουν ευπάθειες και να αναπτύσσουν άμυνες. Ένας κόσμος με ένα μόνο κυρίαρχο μοντέλο και ένα μοναδικό σημείο αστοχίας, είπε, θα ήταν εξαιρετικά εύθραυστος.

Η άποψή του έχει ιδιαίτερο βάρος, καθώς η Nvidia σχεδιάζει περίπου το 90% των εξειδικευμένων επεξεργαστών γραφικών, των GPU, που χρησιμοποιούνται παγκοσμίως για τεχνητή νοημοσύνη και μηχανική μάθηση.

Η απάντηση του Πεκίνου

Στο Παγκόσμιο Συνέδριο ΤΝ στη Σαγκάη, στις 17 Ιουλίου, ο πρόεδρος Σι Τζινπίνγκ παρουσίασε τον Παγκόσμιο Οργανισμό Συνεργασίας για την Τεχνητή Νοημοσύνη, έναν νέο διακυβερνητικό φορέα με έδρα την πόλη.

Είκοσι εννέα χώρες υπέγραψαν το ιδρυτικό κείμενο, μεταξύ των οποίων η Ρωσία, το Καζακστάν, το Λάος, το Πακιστάν και η Ινδονησία, με τον γενικό γραμματέα του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες παρόντα, χωρίς όμως να συμμετέχει καμία μεγάλη δυτική δημοκρατία.

Ο Σι χαρακτήρισε τον οργανισμό «σημαντικό ορόσημο στην ιστορία της ανάπτυξης της τεχνητής νοημοσύνης» και υποσχέθηκε 5.000 ευκαιρίες κατάρτισης στην ΤΝ για αναπτυσσόμενες χώρες μέσα στα επόμενα πέντε χρόνια, παρουσιάζοντάς τον ως την απάντηση του Πεκίνου στο «κάλεσμα του Παγκόσμιου Νότου» για μεγαλύτερο λόγο στη διαμόρφωση των παγκόσμιων κανόνων για την ΤΝ.

Στο ίδιο συνέδριο, ο Σι κάλεσε τις χώρες να αξιοποιήσουν αυτό που ο ίδιος αποκάλεσε «ιστορική ευκαιρία» της τεχνητής νοημοσύνης ανοικτού κώδικα.

Για το Πεκίνο, ο νέος οργανισμός είναι κάτι πολύ περισσότερο από διπλωματική χειρονομία. Η Κίνα τοποθετεί την έδρα στη Σαγκάη, στελεχώνει τον φορέα με προσωπικό από κινεζικά υπουργεία και ανοίγει την ιδρυτική συμμετοχή σε κράτη που βρίσκονται εκτός του υφιστάμενου πλαισίου συνόδων υπό δυτική ηγεσία, το οποίο μέχρι σήμερα έχουν φιλοξενήσει το Ηνωμένο Βασίλειο, η Νότια Κορέα, η Γαλλία και η Ινδία.

Στο εσωτερικό, παράλληλα, η Κίνα εξακολουθεί να εφαρμόζει το δικό της, ξεχωριστό σύστημα ελέγχου.

Τα κινεζικά μοντέλα ΤΝ πρέπει να περνούν από κρατικούς ελέγχους ασφάλειας και περιεχομένου πριν από την κυκλοφορία τους, αν και οι κανόνες δεν καλύπτουν τις αλλαγές που γίνονται στη συνέχεια, και πολλές κινεζικές εταιρείες, που δεν διαθέτουν την υπολογιστική ισχύ για εκτεταμένη εκπαίδευση ασφάλειας, έχουν επικεντρωθεί περισσότερο στο να χτίζουν ακατέργαστη ισχύ, σύμφωνα με παράγοντες του κλάδου.

Η Ουάσινγκτον, από την πλευρά της, δείχνει επίσης αποφασισμένη να κυριαρχήσει στην κούρσα της τεχνητής νοημοσύνης.

Αποκλειστικό δημοσίευμα του Reuters την περασμένη εβδομάδα αποκάλυψε ότι ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, είχε δώσει εντολή στους Αμερικανούς διπλωμάτες, σε τηλεγράφημα με ημερομηνία 16 Ιουλίου, να αντικρούουν τις συζητήσεις περί αμερικανικού τεχνολογικού «kill switch» και να απαντούν στα επιχειρήματα περί «τεχνολογικής κυριαρχίας στην ΤΝ» που κερδίζουν έδαφος στην Ευρώπη.

Το τηλεγράφημα καλούσε τους διπλωμάτες να παρουσιάζουν τα αμερικανικά προϊόντα ΤΝ ως τα καλύτερα διαθέσιμα εργαλεία και να περιγράφουν τις προσπάθειες δημιουργίας ανταγωνιστικών συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης από το μηδέν ως σπατάλη χρόνου και πόρων.