Το βλέμμα μετράει: Ο φωτογράφος της Getty Άλεξ Πάντλινγκ που απαθανατίζει αστέρες του ποδοσφαίρου

Τι χρειάζεται για να φωτογραφίσεις τους κορυφαίους ποδοσφαιριστές του πλανήτη, εν δράσει, στη μεγαλύτερη σκηνή του κόσμου;

ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ

ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ

Ο φωτογράφος του πρακτορείου Getty, Alex Pantling, έχει περάσει περισσότερο από δέκα χρόνια απαθανατίζοντας τις μεγαλύτερες στιγμές του αθλητισμού, από τα Παγκόσμια Κύπελλα FIFA και τις βραδιές του Champions League μέχρι τη Formula 1 και τους Ολυμπιακούς Αγώνες. Στην πορεία έχει φωτογραφίσει μερικούς από τους πιο αναγνωρίσιμους αθλητές του κόσμου, ανάμεσά τους τον οδηγό της F1 Max Verstappen, τους ποδοσφαιριστές Lionel Messi, Cristiano Ronaldo, Harry Kane και τον 19χρονο σούπερ σταρ Lamine Yamal.

Το φετινό Μουντιάλ τού χάρισε μερικές από τις πιο εντυπωσιακές ποδοσφαιρικές εικόνες του μέχρι σήμερα. Όπως είπε στο Euronews Culture, το να αποτυπώσεις αυτές τις στιγμές δεν είναι τόσο θέμα τύχης, όσο προετοιμασίας που συναντά το ένστικτο: «Μπορείς να κάνεις σχέδια, να έχεις ιδέες στο μυαλό σου, αλλά πρέπει να αντιδράς όταν αυτές οι ιδέες αλλάζουν τη στιγμή που συμβαίνει κάτι».

Μετά το αξέχαστο Μουντιάλ του καλοκαιριού, συναντήσαμε τον Pantling για να μιλήσουμε για τη διαδρομή του στη φωτογραφία, τις προκλήσεις της δουλειάς στο κορυφαίο επίπεδο του αθλητισμού και τις ιστορίες πίσω από μερικές από τις αγαπημένες του εικόνες από το τουρνουά του 2026.

Θα μπορούσες να μου πεις συνοπτικά πώς ξεκίνησες τη φωτογραφία και ποια διαδρομή σε οδήγησε στη φωτογράφιση σπορ;

Alex Panning: Πάντα ήξερα ότι ήθελα να ασχοληθώ με τον αθλητισμό. Αρχικά ήταν κάπως τυχαίο, για να είμαι ειλικρινής. Στο σχολείο ήθελα στην πραγματικότητα να σπουδάσω αρχιτεκτονική, αλλά ο τρόπος που ομαδοποιούνταν τα μαθήματα σήμαινε ότι δεν μπορούσα να πάρω μαζί αρχιτεκτονική και το μάθημα σχετικό με τον αθλητισμό που ήθελα. Έμαθα επίσης ότι η αρχιτεκτονική είναι επταετής σπουδή στο πανεπιστήμιο, κάτι που με απέτρεψε λίγο.

Κάποιος μού πρότεινε τη φωτογραφία, κι έτσι σκέφτηκα «ας το δοκιμάσω» – ξέρω ότι δεν είναι η ρομαντική ιστορία που θα ήθελες να ακούσεις. Αλλά το δοκίμασα και μου άρεσε τρομερά. Τότε κατάλαβα ότι υπήρχε μια δουλειά που συνδύαζε τα δύο μου πάθη: τον αθλητισμό και τη φωτογραφία.

Έτσι το πήγα παραπέρα και γράφτηκα στο Nottingham Trent. Στην αρχή του προγράμματος δεν φωτογράφιζα πραγματικά σπορ – ήταν κυρίως ένα καλλιτεχνικό φωτογραφικό πρόγραμμα, οπότε έκανα still life, φωτογραφία δρόμου, πορτρέτα, τέτοια πράγματα.

Στο δεύτερο έτος είχα μια καθηγήτρια από την Ιταλία, η οποία είχε φοιτήσει στο Nottingham Trent την ίδια χρονιά με έναν σημερινό μου συνάδελφο, τον Julian Finney. Εκείνη με έφερε σε επαφή με τον Julian, κάτι που οδήγησε σε πρακτική στο Getty με έναν άλλον φωτογράφο, τον Michael Regan – έναν από τους καλύτερους ποδοσφαιρικούς φωτογράφους μας. Από εκεί προέκυψε και η δουλειά μου στο Getty.

Πόσο από τη δουλειά σου είναι προσεκτικός σχεδιασμός και πόσο είναι αντίδραση στη στιγμή;

Σχεδιάζεις τα πάντα, αλλά η ικανότητα να αντιδράς είναι πιο σημαντική, γιατί αυτό που σχεδιάζεις στην πράξη δεν συμβαίνει ποτέ – ας είμαστε ειλικρινείς. Μπορεί να πας σε έναν αγώνα σκεπτόμενος ότι θέλεις να καθίσεις σε ένα συγκεκριμένο σημείο λόγω του φωτός ή επειδή θέλεις να φωτογραφίσεις μια συγκεκριμένη ομάδα να επιτίθεται προς τη μεριά σου στο πρώτο ημίχρονο. Μετά όμως οι αρχηγοί κάνουν τη στρίψη του νομίσματος, αλλάζουν πλευρές ή πιάνει βροχή – υπάρχουν τόσες πολλές μεταβλητές που αλλάζουν στο ποδόσφαιρο.

Νομίζω γι’ αυτό το αγαπώ. Ως ποδοσφαιρικός φωτογράφος δεν κάνεις ποτέ την ίδια μέρα δουλειάς δύο φορές, γιατί κανένας αγώνας δεν είναι ίδιος. Μπορεί φέτος να ξαναφωτογραφίσω την Τσέλσι με την Τότεναμ, αλλά ο αγώνας δεν θα είναι ο ίδιος με πέρσι ή πρόπερσι. Μπορείς να σχεδιάζεις, να έχεις ιδέες στο μυαλό σου, αλλά πρέπει να αντιδράς όταν αυτές οι ιδέες αλλάζουν εκείνη τη στιγμή.

Τι αλλάζει όταν φωτογραφίζεις έναν αγώνα Μουντιάλ σε σχέση με ένα κανονικό ματς της Premier League;

Η αίσθηση είναι πολύ διαφορετική. Η Premier League είναι φανταστική – ίσως είμαι λίγο προκατειλημμένος ως Άγγλος, αλλά πιστεύω ότι είναι το καλύτερο ποδοσφαιρικό πρωτάθλημα στον κόσμο και είναι απίστευτο ότι έχουμε πρόσβαση σε αυτό κάθε εβδομάδα δουλεύοντας στο Ηνωμένο Βασίλειο. Όταν όμως φτάνεις σε διοργάνωση της FIFA, είναι κάτι πραγματικά ξεχωριστό.

Δεν είναι μόνο οι Αργεντίνες, οι Αγγλίες, οι Γαλλίες – είχα την τύχη να καλύψω και την Κουρασάο, μικρότερες χώρες σαν κι αυτή, κάτι που ήταν σχεδόν το ίδιο απολαυστικό εξαιτίας του πόσα σήμαινε γι’ αυτούς το ότι βρίσκονταν εκεί, και για τους φιλάθλους τους. Κι αυτό το κομμάτι το αγαπώ. Οπότε, ως προς το τι αλλάζει: κάνεις την ίδια δουλειά, αλλά το συναίσθημα και το βάρος που κουβαλούν οι εικόνες και οι αγώνες είναι εντελώς διαφορετικά.

Νιώθεις ακόμη άγχος πριν από αυτά τα μεγάλα παιχνίδια; Είσαι εκεί για να αποτυπώσεις τεράστιες στιγμές και μεγάλους παίκτες – υπάρχει αίσθηση πίεσης;

Ναι, 100%. Πάρε για παράδειγμα τον Μέσι – είμαι σίγουρος ότι θα φτάσουμε και σε αυτό. Ξέρεις ότι θα είναι, κατά πάσα πιθανότητα, ένας από τους μεγαλύτερους ποδοσφαιριστές που έζησαν ποτέ και ότι σε δέκα, είκοσι, τριάντα, σαράντα χρόνια ο κόσμος θα κοιτάζει τις φωτογραφίες του όταν έπαιζε. Έχεις την ευκαιρία να βγάλεις τις εικόνες που θα κοιτάζουν οι άνθρωποι. Αυτό το βρίσκω τρομερά συναρπαστικό.

Όσο για το άγχος – ναι, είναι πάντα εκεί. Να βγάλεις τη φάση του γκολ, τον πανηγυρισμό, να είσαι στο σωστό σημείο. Απλώς με τον χρόνο γίνεται πιο εύκολο. Είχα την τύχη να φωτογραφίσω τον τελικό του Μουντιάλ στο Κατάρ, πιθανόν έναν από τους καλύτερους ποδοσφαιρικούς αγώνες όλων των εποχών. Ήμουν ψηλά στην εξέδρα και θυμάμαι το πρώτο γκολ του Μέσι – το πέναλτι – στην πλευρά του γηπέδου όπου βρισκόμουν, και τα χέρια μου κυριολεκτικά έτρεμαν, ήμουν τόσο αγχωμένος μήπως χάσω τη φάση. Νομίζω ότι αυτό οφειλόταν στο ότι ήταν το πρώτο μου Μουντιάλ και υπήρχε μεγάλη πίεση να τα πάω καλά ώστε, ελπίζω, να καλύψω κι άλλα. Τώρα δεν έχω το ίδιο νευρικό τρέμουλο, αν και κάποια στοιχεία του παραμένουν.

Ας ρίξουμε λοιπόν μια πιο προσεκτική ματιά σε μερικές από τις εικόνες σου από το φετινό Μουντιάλ. Το πορτρέτο σου με τον David Alaba της Αυστρίας στον διάδρομο είναι μια πολύ κινηματογραφική εικόνα – το μεγαλύτερο μέρος του κάδρου είναι στην πραγματικότητα βυθισμένο στο σκοτάδι. Ποια ήταν η πρόθεσή σου;

Έχουμε τόσο καλή πρόσβαση από τη FIFA σε αυτές τις διοργανώσεις. Μας επιτρέπουν να βρισκόμαστε στον διάδρομο πριν από τον αγώνα, την ώρα που οι παίκτες βγαίνουν στο γήπεδο, και αυτό πάντα δίνει εμβληματικές φωτογραφίες – οι δύο ομάδες στη σειρά, οι διαιτητές, τα ball kids, οι παίκτες συγκεντρωμένοι, με τα tracksuits τους. Αυτές οι εικόνες είναι λίγο πιο «φορτωμένες», συμβαίνουν πολλά, και αυτό είναι καλό με τον δικό του τρόπο για να καταγράφεις τη στιγμή.

Αυτό που προσπαθώ όμως να κάνω – και νομίζω και πολλοί συνάδελφοί μου – είναι να χρησιμοποιώ τον διάδρομο στο ημίχρονο ως ευκαιρία, όχι μόνο λίγο πριν από τον αγώνα. Αυτό το γήπεδο, το Kansas City Stadium, ήταν μάλλον το αγαπημένο μου για δουλειά. Ο διάδρομος από τον οποίο έβγαιναν οι παίκτες ήταν μακρύς και στενός και στο τέλος, αντί να ανεβαίνει κατευθείαν τις σκάλες, χωριζόταν: η γηπεδούχος ομάδα πήγαινε από τη μία, η φιλοξενούμενη από την άλλη, με έναν τοίχο μπροστά. Στους βραδινούς αγώνες, οι προβολείς έριχναν μια δέσμη φωτός κατευθείαν στα πρόσωπα των παικτών.

Πρέπει να έχεις υπομονή – υπήρξαν πολλοί αγώνες στους οποίους δοκίμασα αυτό το καρέ και δεν βγήκε όπως ήθελα. Σε αυτή την περίπτωση, ο David Alaba περίμενε κάποιους συμπαίκτες του που είχαν γυρίσει στα αποδυτήρια και πήρε μια ανάσα, κοιτάζοντας προς το φως. Βγήκε μια πολύ ωραία φωτογραφία. Νομίζω ότι λειτούργησαν πολύ καλά και τα χρώματα – το μπλε του branding πάνω στο κόκκινο της φανέλας.

Πες μας λίγα λόγια για τη φωτογραφία σου με τον Lionel Messi να εκτελεί κόρνερ.

Βεβαίως. Όταν μπήκα για πρώτη φορά στο γήπεδο, η αρχιτεκτονική του μου κίνησε το ενδιαφέρον – πολλά αμερικανικά γήπεδα είναι έτσι, γιατί είναι τόσο διαφορετικά από όσα έχουμε στο Ηνωμένο Βασίλειο, κυρίως λόγω του μεγέθους τους. Αυτό που μου άρεσε συγκεκριμένα στο στάδιο του Κάνσας Σίτι ήταν ότι δεν είχε στέγη, οπότε έμπαινε πολύ περισσότερο φως στη διάρκεια της ημέρας και οι προβολείς ξεχώριζαν περισσότερο. Ήξερα ότι τα πιο γενικά πλάνα θα λειτουργούσαν πολύ καλά λόγω της ομορφιάς του γηπέδου.

Όταν δουλεύουμε για τη FIFA, έχουμε αποκλειστική πρόσβαση για να φωτογραφίζουμε πίσω από τον πάγκο, ακριβώς στο επίπεδο του χορταριού, χωρίς φωτεινή πινακίδα LED μπροστά μας – σε αντίθεση με τους φωτογράφους που κάθονται αλλού και δεν μπορούν να πάρουν τόσο χαμηλή γωνία. Πηγαίνοντας σε αυτό το παιχνίδι, ήξερα ότι αυτό ήταν το καρέ που ήθελα. Ένα κόρνερ δεν είναι το πιο αθλητικό πράγμα που κάνει ένας ποδοσφαιριστής, αλλά ως εικόνα σου επιτρέπει να πλησιάσεις τον παίκτη με ευρυγώνιο φακό. Τη στιγμή που φέρνει το πόδι του πίσω, είναι ίσως σε μία από τις πιο αθλητικές στάσεις που μπορεί να βρεθεί. Τράβηξα γύρω στα 20 καρέ, αλλά το καλύτερο είναι αυτό όπου το πόδι του είναι πλήρως τεντωμένο – ένα πολύ ωραίο σχήμα σώματος, με τα φώτα ακριβώς πάνω από το κεφάλι του.

Η χαμηλή γωνία τον κάνει να φαίνεται σχεδόν ηρωικός στο κάδρο – σαν την τεχνική που χρησιμοποιούν οι σκηνοθέτες στον κινηματογράφο, όταν τραβούν από κάτω για να δώσουν σε κάποιον αίσθηση κύρους. Επιδίωκες αυτό το εφέ;

Ακριβώς. Η χαμηλή γωνία κάνει τεράστια διαφορά. Η αλήθεια είναι ότι ήταν και λίγο αστείο – εκεί κάτω δεν έχεις πολύ χώρο να δουλέψεις. Έχεις τον επόπτη γραμμών, τον παίκτη που εκτελεί το κόρνερ. Γύρω στα 20 λεπτά νωρίτερα, η Αργεντινή κέρδισε ένα κόρνερ και, καθώς ο Μέσι πήγαινε να το εκτελέσει, σκέφτηκα «αυτή είναι η στιγμή». Αλλά πήγε κοντά του και άλλος παίκτης και το εκτέλεσαν κοντά, οπότε δεν πήρα τη στάση σώματος που ήθελα. Ευτυχώς, τη δεύτερη φορά έστειλε ο ίδιος τη μπάλα στην περιοχή. Και ναι – η χαμηλή γωνία κάνει πραγματικά τη διαφορά. Αν ήμουν όρθιος, δεν θα είχε τον ίδιο αντίκτυπο.

Έχεις επίσης αυτή την εντυπωσιακή εικόνα του Ρονάλντο να οδηγεί την Πορτογαλία στον αγωνιστικό χώρο. Τι είδες σε αυτή τη σκηνή που σε έκανε να θελήσεις να τη φωτογραφίσεις διαφορετικά;

Ναι – και πάλι, είμαι ευγνώμων στη FIFA για την πρόσβαση. Όπως και με τη φωτογραφία του Μέσι, μας επιτρέπεται να βρισκόμαστε στον διάδρομο πριν από τους αγώνες. Μπήκα σε αυτόν τον διάδρομο δέκα με δεκαπέντε λεπτά πριν βγουν οι ομάδες για ζέσταμα, γνωρίζοντας ότι ο Ρονάλντο, ως αρχηγός, θα ηγείτο της εξόδου – αυτή ήταν η εικόνα που ήθελα.

Αλλά το φως σε αυτόν τον διάδρομο δεν ήταν τόσο καλό όσο σε άλλους και υπήρχαν πολλοί σεκιούριτι τριγύρω, κάτι που έκανε τις φωτογραφίες πιο «μπερδεμένες». Οπότε βγήκα έξω και σκέφτηκα τι άλλο θα μπορούσα να κάνω. Μου άρεσαν τα γράμματα πάνω από τον διάδρομο και πολύ κοντά υπήρχε μια θάλασσα από οπαδούς της Πορτογαλίας, που ήταν προφανές ότι θα είχαν όλοι τα τηλέφωνα στο χέρι για να φωτογραφίσουν τον Ρονάλντο – γιατί γι’ αυτό ήταν όλοι εκεί. Παρατήρησα επίσης ότι οι φωτογράφοι είχαν τις LED πινακίδες τραβηγμένες προς τα πίσω, οπότε έπρεπε να μείνουν πίσω από μια συγκεκριμένη γραμμή. Σκέφτηκα ότι αν φωτογράφιζα πίσω από αυτή τη γραμμή, «πλαισιώνοντας» τους φωτογράφους με τις κάμερές τους και τους φιλάθλους με τα κινητά τους, θα φαινόταν καθαρά ότι όλη η προσοχή ήταν στραμμένη πάνω του.

Υπάρχει μια ιδιαίτερη συγκινητική νότα στη φωτογραφία σου με τον Lamine Yamal να περπατά μόνος του στον αγωνιστικό χώρο

Ναι – νομίζω ότι ήταν στο Los Angeles Stadium. Υπάρχει κάτι σε αυτό το γήπεδο – δεν νομίζω ότι είχα ξαναβρεθεί κάπου παρόμοια. Η αρχιτεκτονική του είναι καταπληκτική για δουλειά και η στέγη είναι ημιδιαφανής, οπότε δεν έχεις πλήρη ήλιο, αλλά δέσμες πιο απαλού φωτός, που μπορούν να δώσουν πολύ ωραίες εικόνες.

Επίσης, κάτι ενδιαφέρον σε αυτή τη φωτογραφία: νομίζω ότι ήταν ματς φάσης των «16» ή προημιτελικό και η FIFA μόλις είχε αρχίσει να χρησιμοποιεί πυροτεχνήματα πριν από τη σέντρα. Μετά τους εθνικούς ύμνους, έπεσαν καπνογόνα ή πυροτεχνήματα μέσα από το στάδιο, δημιουργώντας ένα είδος ομιχλώδους ατμόσφαιρας στον αέρα – μπορείς να δεις αυτή τη θολούρα στη φωτογραφία και νομίζω ότι προσθέτει πολλά.

Αυτό ήταν αμέσως μετά τους ύμνους – οι παίκτες είχαν πάει στην άκρη για ένα ποτό ή ηλεκτρολύτες, ό,τι παίρνουν πριν τον αγώνα – και ο Yamal πήρε μια στιγμή για τον εαυτό του. Βγήκε καλά το ότι κανένας άλλος παίκτης δεν ήταν μέσα στο κάδρο· σχεδόν μοιάζει σαν όλοι να είναι εκεί μόνο και μόνο για να τον δουν.

Η Ισπανία πανηγυρίζει με το τρόπαιο στα αποδυτήρια. Πώς ήταν να βρίσκεσαι στο κέντρο αυτού του χαμού, και πώς βρήκες το σωστό καρέ;

Δεν θα το ξεχάσω ποτέ. Ήμουν στον αγωνιστικό χώρο πριν επιστρέψουν οι παίκτες στα αποδυτήρια και δουλειά μου ήταν να βρεθώ εκεί μέσα. Ελπίζαμε ότι η Ισπανία θα μας άφηνε να μπούμε και, ευτυχώς, το έκανε. Προσπάθησα να το χρονίσω ώστε να μη χάσω πολλά από όσα συνέβαιναν στο γήπεδο – τους παίκτες με τις οικογένειές τους και ούτω καθεξής – και ταυτόχρονα να προλάβω να επιστρέψω εγκαίρως.

Περίμενα έξω δέκα με δεκαπέντε λεπτά μέχρι να πάρουμε το ΟΚ από τη FIFA για να μπούμε. Και ήταν απλά εκπληκτικό – ο David Raya και πολλοί άλλοι έριχναν σαμπάνια παντού πάνω στους παίκτες, και πάνω μου για να είμαι ειλικρινής, η κατάσταση της κάμερας όταν γύρισα δεν ήταν η καλύτερη, αλλά άξιζε. Υπήρχαν φωτογραφίες παντού – παίκτες που πανηγύριζαν μόνοι τους, μετά όλοι μαζί. Κάποια στιγμή ο Nico Williams με τράβηξε γιατί ήθελε να αναπαραστήσει τη διάσημη φωτογραφία του Michael Jordan στο ντους με το τρόπαιο, οπότε πήγαμε και το κάναμε. Γινόταν χαμός. Ήταν σχεδόν δύσκολο να ξέρεις τι να φωτογραφίσεις, γιατί κάθε φορά που τραβούσες μία εικόνα, ένιωθες ότι χάνεις μια άλλη που συνέβαινε κάπου αλλού – κάτι αρκετά σπάνιο για έναν φωτογράφο, για να είμαι ειλικρινής.