Το euronews δεν είναι διαθέσιμο στον Internet Explorer. Ο συγκεκριμένος browser δεν είναι ενημερωμένος από την Microsoft και δεν ακολουθεί τις τεχνολογικές εξελίξεις. Χρησιμοποιήστε κάποιον άλλο φυλλομετρητή, όπως Edge, Safari, Google Chrome ή Mozilla Firefox.
Έκτακτη είδηση

Απειλείται η Δημοκρατία στην Πολωνία;

Απειλείται η Δημοκρατία στην Πολωνία;
Euronews logo
Μέγεθος Κειμένου Aa Aa

Ο Άρτουρ και οι φίλοι του δεν είναι αισιόδοξοι για το μέλλον τους. Φοβούνται ότι η δημοκρατία στην Πολωνία απειλείται.

Από το τέλος της περσινής χρονιάς, η χώρα κυβερνάται από μια λαϊκή δεξιά κυβέρνηση που προσπαθεί να αποκτήσει τον πολιτικό έλεγχο του Συνταγματικού Δικαστηρίου και των δημόσιων μέσων ενημέρωσης.

Ο Άρτουρ προειδοποιεί ότι αυτό εμποδίζει το κράτος δικαίου και θέτει σε κίνδυνο την διάκριση των εξουσιών.

Η μετατόπιση της δεξιάς διχάζει την Πολωνία. Το 42% των πολιτών στηρίζει την απόφαση του κυβερνώντος κόμματος «Νόμος και Δικαιοσύνη», ενώ το 46% συμφωνεί με το κίνημα για τα πολιτικά και κοινωνικά δικαιώματα «Επιτροπή για την Υπεράσπιση της Δημοκρατίας». Επικεφαλής της νεολαίας του είναι ο Άρτουρ.

«Λαμβάνουμε φωτογραφίες μπροστά από ιστορικά μνημεία επειδή θέλουμε να δείξουμε ότι αυτή η εθνική κληρονομιά δεν ανήκει αποκλειστικά σε ένα πολιτικό κόμμα, αλλά ανήκει σε όλους μας, σε όλους τους Πολωνούς», λέει στην κάμερα του Reporter.

Δεκάδες χιλιάδες Πολωνοί βρίσκονται στους δρόμους, ακολουθώντας τον Άρτουρ και τους φίλους του. Η «Επιτροπή για την Υπεράσπιση της Δημοκρατίας» ξεκίνησε το Νοέμβριο, όταν η νέα κυβερνητική πλειοψηφία προσπάθησε να αντικαταστήσει αρκετούς δικαστές του Συνταγματικού Δικαστηρίου από ανθρώπους που υποστηρίζουν τις υπερσυντηρητικές απόψεις του κυβερνώντος κόμματος.

Ο Άρτουρ και οι φίλοι του θεώρησαν σκάνδαλο αυτήν την προσπάθεια του κυβερνώντος κόμματος να καταλάβει, όπως υποστηρίζουν, το Συνταγματικό Δικαστήριο. Ο ίδιος αναφέρει: «Η κατάσταση στην Πολωνία σήμερα με ανησυχεί βαθιά. Είμαι ένας νέος ιστορικός και κατά συνέπεια γνωρίζω για τις πιθανές συνέπειες μιας τέτοιας κατάστασης. Είμαι ανήσυχος».

Ο Άνταμ Λεβάνσκι αναφέρει: «Αυτό που με ανησυχεί περισσότερο, είναι το γεγονός ότι η κυβέρνηση βάζει την Πολωνία σε μια πορεία σύγκρουσης με την Ευρωπαϊκή Ένωση. Η ένταξη μας στην ΕΕ είναι η μεγαλύτερη επιτυχία της Πολωνίας τα τελευταία 25 χρόνια».

Ο νόμος για τα δημόσια μέσα ενημέρωσης είναι μια αμφιλεγόμενη απόφαση της νέας κυβέρνησης. Κορυφαίοι επαγγελματίες αντικαταστάθηκαν από πολιτικούς. Συναντήσαμε έναν από τους απολυμένους δημοσιογράφους στο σπίτι του.

Οι ευρωπαϊκές δημοσιογραφικές ενώσεις διαμαρτυρήθηκαν έντονα για τις υποκινούμενες από πολιτικά κριτήρια απολύσεις. Ο Μακιέι Τσαϊκόφσκι αναφέρει: «Είμαστε άνεργοι τώρα. Στην αρχή απολύθηκαν μόνο δύο από εμάς, ο επικεφαλής του κεντρικού δελτίου ειδήσεων και εγώ. Αμέσως μετά είχαμε ένα τσουνάμι. Η χώρα που θέλει να αναγνωριστεί σαν μια δημοκρατική χώρα, πρέπει να παρέχει την δυνατότητα ανεξαρτησίας στα μέσα ενημέρωσης, ιδίως τα δημόσια. Αν έχουμε άμεση παρέμβαση των πολιτικών στη δημιουργία του προγράμματος, δε νομίζω ότι μπορούμε να ονομάζουμε άλλο αυτήν την χώρα δημοκρατική… Η πολωνική δημόσια ραδιοφωνία και τηλεόραση θα γίνει ένα άλλο υπουργείο, ένα υπουργείο προπαγάνδας».

Συναντήσαμε σε ένα κεντρικό καφέ της Βαρσοβίας άλλον έναν κορυφαίο δημοσιογράφο που έχει απολυθεί, τον Γιάροσλαβ Κουλτσίσκι.Μέχρι πρόσφατα ήταν ένα από τα πιο γνωστά πρόσωπα της μικρής οθόνης. Εργαζόταν στο TVPINFO, ένα δημοφιλές δημόσιο ειδησεογραφικό κανάλι της Πολωνίας.

«Απειλείται η ελευθερία του λόγου στα πολωνικά μέσα ενημέρωσης. Έχουν δείξει εδώ και αρκετό καιρό μια σαφή πολιτική προκατάληψη. Το κυβερνών κόμμα αλλάζει τους κανόνες του παιχνιδιού. Ανατρέπουν τα δεδομένα. Εφαρμόζει τους δικούς του κανόνες, χωρίς να έχει προηγηθεί καμία συζήτηση. Είμαστε στη μέση μιας σοβαρής εκτροπής», αναφέρει ο απολυθείς δημοσιογράφος.

Με τα λόγια του δεν συμφωνούν όλοι οι πελάτες της καφετέριας. Την κάμερα του euronews πλησίασε μια γυναίκα που παρουσιάστηκε ως συνταξιούχος δικαστικός που υποστηρίζει το κυβερνών κόμμα. Η ίδια αναφέρει: «Πριν την αλλαγή της κυβέρνησης, τα δημόσια μέσα ήταν ξεκάθαρα μεροληπτικά, παρουσιάζοντας τις αριστερές φιλελεύθερες απόψεις που αντιστοιχούσαν στις απόψεις της προηγούμενης φιλελεύθερης κυβέρνησης. Αυτό δεν ήταν δίκαιο. Έτσι, σταμάτησα να παρακολουθώ τηλεόραση. Εδώ και περίπου τρία χρόνια ζω χωρίς συσκευή στο σπίτι μου. Για να ενημερώνομαι, στράφηκα στο ίντερνετ. Εκεί μπορώ να επιλέξω η ίδια τι θα διαβάσω, τι θα δω».

Επιστρέφουμε στον Άρτουρ που μαζί με την Εύα, οπαδό του κυβερνώντος κόμματος «Νόμος και Δικαιοσύνη». Η πολωνική κοινωνία έχει διχαστεί. Συνήθως οι υπέρ και οι κατά του κυβερνώντος κόμματος αποφεύγουν να μιλούν ο ένας στον άλλον. Το euronews προσκάλεσε τον Άρτουρ και την Εύα, που είναι και οι δύο ακόμα φοιτητές, για μια σύντομη ανταλλαγή απόψεων.

«Με μεγάλωσαν έτσι ώστε να είμαι πατριώτισσα. Όνειρό μου είναι μια ισχυρή, ανεξάρτητη, κυρίαρχη Πολωνία, που θα είναι μέρος των δομών της ΕΕ, αλλά θα υπερασπίζεται εκεί τις δικές της ισχυρές θέσεις και απόψεις. εμπιστεύομαι το κυβερνών κόμμα “Νόμος και Δικαιοσύνη” γιατί τα εγγυάται όλα αυτά», λέει η Εύα.

Ο Άρτουρ απαντά: «Όμως αυτή η κυβέρνηση παραβιάζει το Σύνταγμα της Πολωνίας! Η προηγούμενη φιλελεύθερη κυβερνητική πλειοψηφία διόρισε τρεις δικαστές στο Συνταγματικό Δικαστήριο, σύμφωνα με τους νόμους. Όμως ο σημερινός πρόεδρος αρνείται να υπογράψει τον διορισμό τους, παραβιάζοντας το δημοκρατικό του καθήκον».

Η Εύα σχολιάζει: «Το προηγούμενο φιλελεύθερο Κοινοβούλιο επέλεξε αυτούς τους συνταγματικούς δικαστές κατά κάποιον τρόπο την τελευταία στιγμή, λίγο πριν εγκαταλείψει την εξουσία. Αυτό δεν είναι δείγμα καλής πίστης. Της σημερινής κυβέρνησης ηγείται το πατριωτικό κόμμα “Νόμος και Δικαιοσύνη. Απλώς εφαρμόζουν το πρόγραμμά τους, το οποίο ήταν γνωστό πριν τις εκλογές. Ο κόσμος ψήφισε αυτό το πρόγραμμα. Η νέα κυβέρνηση έχει κάθε δικαίωμα να αλλάξει το νόμο. Δεν παραβιάζει το Σύνταγμα».

Ο Άρτουρ απαντά: «Κανείς δεν αμφισβητεί το αποτέλεσμα των εκλογών. Όμως το γεγονός ότι το συντηρητικό κόμμα “Νόμος και Δικαιοσύνη” εξασφάλισε την πλειοψηφία και στα δύο σώματα, δεν του δίνει την εξουσιοδότηση να παραβιάζει το νόμο και να περιορίζει τις κοινωνικές ελευθερίες. Όμως το κάνουν. Παραβίασαν την ελευθερία στα δημόσια μέσα ενημέρωσης, τα μετέτρεψαν σε εθνικά μέσα ενημέρωσης, που έχουν ως επικεφαλής έναν πολιτικό που έχει σχέση με το κυβερνών κόμμα».

Μετά από αυτόν τον έντονο διάλογο, συναντήσαμε έναν από τους κορυφαίους συνταγματολόγους της Πολωνίας. Ο Μάρεκ Τσμάι μόλις ολοκλήρωσε την έκθεσή του για το Συμβούλιο της Ευρώπης. Υπάρχει μια εν εξελίξει έρευνα εάν η πολωνική δεξιά, συμπεριλαμβανομένου και του προέδρου Ντούντα, παραβιάζει τις βασικές ευρωπαϊκές αρχές.

Ο ίδιος αναφέρει: «Η θέση του προέδρου Ντούντα δεν είναι και πολύ φυσιολογική, διότι σε δημοκρατικά κράτη πρέπει να υπάρχει διαχωρισμός μεταξύ της δικαστικής εξουσίας από τη μία πλευρά και της εκτελεστικής και της νομοθετικής εξουσίας από την άλλη. Τώρα, σε σχέση με τον διαχωρισμό των εξουσιών, έχουμε ένα πολύ μεγάλο πρόβλημα! Και αυτό συνιστά συνταγματική κρίση. Ξέρετε, η Δημοκρατία είναι ένα παιχνίδι, όπως το ποδόσφαιρο, αλλά… χωρίς κανόνες, ένα παιχνίδι δεν έχει νόημα…».

Ο Άρτουρ μας προσκάλεσε στο πατρικό του σπίτι. Βρίσκεται σε ένα μικρό χωριό 500 κατοίκων, μία ώρα μακριά από την πρωτεύουσα Βαρσοβία. Εκεί μένει με τους γονείς του. Ο 22χρονος ασχολείται και με τον τόπο του. Είναι μέλος μιας ταξιαρχίας εθελοντών πυροσβεστών και έχει μάλιστα κερδίσει μετάλλιο από τον Ερυθρό Σταυρό ως διασώστης. Πώς όμως θα μπορέσει να διασώσει την Πολωνία;

«Η κίνησή μας για τα κοινωνικά δικαιώματα δεν πρέπει να μετατραπεί σε πολιτικό κόμμα. Πρέπει να παραμείνει ένας φύλακας του Συντάγματος και της Πολωνικής Δημοκρατίας», λέει ο Άρτουρ Σιεράβσκι.

Η μητέρα του αναφέρει: «Ο σύζυγός μου και εγώ ψηφίσαμε το κόμμα “Νόμος και Δικαιοσύνη”. Όμως αποδείχθηκε ότι κάναμε λάθος. Οι πολιτικές μας πεποιθήσεις είναι εντελώς διαφορετικές τώρα». Ο πατέρας προσθέτει: «Ανησυχούμε μήπως συμβεί κάτι στον γιο μας, εξαιτίας των δράσεών του για την προστασία των πολιτικών και κοινωνικών δικαιωμάτων. Ωστόσο πιστεύουμε ότι το κυβερνών κόμμα εξακολουθεί να είναι δημοκρατικό και δεν θα συμβεί κάτι σοβαρό στον Άρτουρ. Παρόλα αυτά, αγωνιούμε κάθε φορά αν θα επιστρέψει ασφαλής στο σπίτι».

Ο Άρτουρ είναι από τους ανθρώπους που αναλαμβάνουν τις δύσκολες αποστολές. Στον ελεύθερο χρόνο του τρέχει ή κάνει πεντάλ. Πρόσφατα αναδείχθηκε τρίτος σε έναν 24ωρο ποδηλατικό μαραθώνιο. Όμως η σύγχρονη εποχή είναι δύσκολη. Δεν υπάρχει χρόνος για χάσιμο. Ο ίδιος επιθυμεί να κάνει ένα μαραθώνιο ταξίδι με το τρένο, διασχίζοντας όλη την Πολωνία. Επιθυμεί να υπηρετήσει τη δημοκρατία της χώρας του και το κάνει δημιουργώντας δομές για να ακούγεται παντού το κίνημα πολιτικών και κοινωνικών δικαιωμάτων, στο οποίο συμμετέχει.

«Ταξιδεύω στην Πολωνία από πόλη σε πόλη για να συναντήσω όλους αυτούς τους νέους για να υποστηρίξουμε την “Επιτροπή για την Υπεράσπιση της Δημοκρατίας”. Θέλω να ανταλλάξω ιδέες μαζί τους. Και φυσικά χρειάζεται να προετοιμάσουμε τις επόμενες ενέργειες μας», αναφέρει ο Άρτουρ.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επίσης ξεκίνησε μια έρευνα για να ελέγξει αν η δημοκρατία στην Πολωνία είναι σε κίνδυνο, εξετάζοντας και τα στοιχεία που εστάλησαν από το Συμβούλιο της Ευρώπης. Τα αποτελέσματα αυτής της έρευνας για γίνουν γνωστά τον Μάρτιο.

Μάρεκ Τσμάι: «Η Πολωνία βρίσκεται σε συνταγματική κρίση»

Ο Μάρεκ Τσμάι είναι ένας από τους κορυφαίους συνταγματολόγους της Πολωνίας. Μόλις ολοκλήρωσε την έκθεσή του για το Συμβούλιο της Ευρώπης. Υπάρχει μια εν εξελίξει έρευνα εάν η πολωνική δεξιά, συμπεριλαμβανομένου και του προέδρου Ντούντα, παραβιάζει τις βασικές ευρωπαϊκές αρχές. Η συνέντευξη είναι στην αγγλική γλώσσα.

Μακιέι Τσαϊκόφσκι: «Τα πολωνικά δημόσια ΜΜΕ μετατρέπονται σε υπουργείο προπαγάνδας»

Ο Μακιέι Τσαϊκόφσκι είναι ένας από τους πρώτους γνωστούς δημοσιογράφους που απολύθηκαν από την κρατική τηλεόραση, μετά την πρόσφατη δεξιά στροφή της Πολωνίας. Απειλείται η ελευθερία του Τύπου σήμερα στα πολωνικά δημόσια μέσα ενημέρωσης; Το euronews μίλησε με τον πρώην αρχισυντάκτη της δημόσιας τηλεόρασης στο σπίτι του, στην Βαρσοβία. Η συνέντευξη είναι στην αγγλική γλώσσα.

Γιάροσλαβ Κουλτσίτσκι: «Απειλείται η ελευθερία του λόγου στα πολωνικά δημόσια μέσα ενημέρωσης»

Κορυφαίοι δημοσιογράφοι της Πολωνίας προειδοποιούν για παραβιάσεις της ανεξαρτησίας και της ελευθερίας του λόγου στα δημόσια μέα ενημέρωσης. Συναντήσαμε σε ένα κεντρικό καφέ της Βαρσοβίας άλλον έναν κορυφαίο δημοσιογράφο που έχει απολυθεί, τον Γιάροσλαβ Κουλτσίσκι.Μέχρι πρόσφατα ήταν ένα από τα πιο γνωστά πρόσωπα της μικρής οθόνης. Εργαζόταν στο TVPINFO, ένα δημοφιλές δημόσιο ειδησεογραφικό κανάλι της Πολωνίας. Απολύθηκε μετά την κυβερνητική αλλαγή, όπως και αρκετοί ακόμα συνάδελφοί του. Η συνέντευξη είναι στα αγγλικά.

Reporter - Poland & democracy