Το euronews δεν είναι διαθέσιμο στον Internet Explorer. Ο συγκεκριμένος browser δεν είναι ενημερωμένος από την Microsoft και δεν ακολουθεί τις τεχνολογικές εξελίξεις. Χρησιμοποιήστε κάποιον άλλο φυλλομετρητή, όπως Edge, Safari, Google Chrome ή Mozilla Firefox.
Έκτακτη είδηση

Οι πέντε μέρες που συγκλόνισαν την Ισπανία

Οι πέντε μέρες που συγκλόνισαν την Ισπανία
Euronews logo
Μέγεθος Κειμένου Aa Aa

Το εγχείρημα των Καταλανών να ανεξαρτητοποιηθούν έγινε πρωτοσέλιδο παντού και ταρακούνησε Ισπανία και Ευρώπη. Η εκπομπή Insiders παρουσιάζει τι έγινε τις πέντε κρίσιμες μέρες που άλλαξαν την Καταλονία

Αλλά πριν, ας κάνουμε μια γρήγορη ανασκόπηση. Υπό την επίβλεψη του προέδρου της Καταλονίας Κάρλας Πουτζντεμόν, περίπου το 43% των Καταλανών συμμετείχαν στο δημοψήφισμα για την ανεξαρτησία, με το 90% των συμμετεχόντων να ψηφίζουν υπέρ της απόσχισης από την Ισπανία.

Και αυτό έγινε παρά τις προειδοποιήσεις της κεντρικής κυβέρνησης της Ισπανίας ότι το αποτέλεσμα δεν είναι δεσμευτικό και είναι ενάντια στο σύνταγμα. Η αστυνομία προσπάθησε να σταματήσει την εκλογική διαδικασία, χρησιμοποιώντας μερικές φορές υπερβολική βία ενάντια σε μεγάλα πλήθη που κινούνταν ειρηνικά.

Ο ρεπόρτερ Χανς Φον ντερ Μπρελί κατέγραψε την ιστορική στιγμή, περνώντας μια εβδομάδα με ακτιβιστές που είναι υπέρ αλλά και κατά της ανεξαρτησίας αλλά και σημαντικά πολιτικά πρόσωπα και από τις δύο πλευρές. Ποιοι είναι αυτοί και τι επιδιώκουν;

Ημέρα 1η- Μια μέρα πριν το δημοψήφισμα

Day 1 - The day before

Είμαστε στη Βαρκελώνη, την πρωτεύουσα της αυτόνομης περιφέρειας της Καταλονίας. Η τελευταία μέρα του Σεπτεμβρίου δεν είναι όπως οι άλλες. Είναι η παραμονή του δημοψηφίσματος για την ανεξαρτησία της Καταλονίας.

Σύμφωνα με το Συνταγματικό Δικαστήριο της Ισπανίας, το δημοψήφισμα είναι παράνομο. Αλλά τα κόμματα που ήταν υπέρ της ανεξαρτησίας της συγκεκριμένης περιφέρειας συνέχισαν την εκλογική διαδικασία.

Οι οπαδοί της ανεξαρτησίας έστησαν εκλογικά κέντρα σε σχολεία και κάλεσαν οικογένειες να κοιμηθούν μέσα, ώστε να προστατέψουν τις κάλπες και την εκλογική διαδικασία της επόμενης μέρας.

Η Τάις, μητέρα δύο παιδιών είδε όλη τη δράση σαν ένα σχολικό πάρτι υποδοχής:

«Είμαστε εδώ, γιατί θέλουμε να εξασκήσουμε το δικαίωμα που έχουμε να ψηφίσουμε. Πιστεύουμε ότι αυτό το σχολείο πρέπει να είναι ανοικτό αύριο. Γι’ αυτό θέλω να διασφαλίσουμε ότι όλες οι δραστηριότητες που οργανώνουμε εδώ, αυτό το μέρος θα είναι ανοικτό αύριο στους ψηφοφόρους για να ψηφίσουν».

Πριν μερικά χρόνια μόνο λίγοι Καταλανοί ήθελαν την ανεξαρτησία από την Ισπανία. Σήμερα όμως η κατάσταση έχει αλλάξει. Εκατοντάδες χιλιάδες κάτοικοι της συγκεκριμένης περιοχής είναι υπέρ της ανεξαρτησίας.

Χανς φον ντερ Μπρελί, Euronews:

«Γιατί αποφασίσατε να συμμετέχετε σ’ αυτό τον αγώνα υπέρ της ανεξαρτησίας»;

Τάις:

«Υπάρχουν πολλοί λόγοι. Η πιο αποφασιστική στιγμή ήταν το 2010, όχι μόνο για μένα προσωπικά, αλλά και για πολλούς άλλους, όταν το καθεστώς αυτονομίας της Καταλονίας καταργήθηκε από το Συνταγματικό Δικαστήριο της Ισπανίας. Πολλοί εκνευρίστηκαν και κουράστηκαν από αυτή την απόφαση. Το ίδιο κι εγώ και πολλοί φίλοι μου. Πιστεύουμε ότι έχει έρθει η ώρα της πραγματικής αλλαγής».

Η καταλανική κοινωνία είναι διαιρεμένη. Αυτοί που είναι υπέρ της παραμονής στην Ισπανία θεωρούνται ότι είναι η σιωπηλή πλειοψηφία. Μία μέρα πριν από το δημοψήφισμα, η πλειοψηφία αυτή αποφάσισε να μην μείνει πια σιωπηλή.

Ο Λίμπερτ Σεντέρος ίδρυσε πριν από δύο χρόνια τους «Grassroots Spaniards», που σημαίνει Ισπανοί από τη ρίζα. Είναι ενάντια στην απόσχιση της Καταλονίας. Τους συναντήσαμε σε ένα μπαρ της Βαρκελώνης, όπου προετοιμάζονται για την αυριανή πορεία υπέρ της ενότητας.

Χανς φον ντερ Μπρελί, Euronews:

Βλέπω ότι έχετε τη σημαία της Ευρωπαϊκής Ένωσης εδώ. Γιατί τη χρησιμοποιείτε στη διαδήλωσή σας;

Λίμπερτ Σεντέρος:

«Είμαστε σίγουροι ότι η Καταλονία δεν θα παραμείνει στην Ε.Ε. Θα αποσχιστεί από την Ισπανία. Ίσως γίνει μέλος της μετά από αρκετά χρόνια. Θα είναι όμως δύσκολα χρόνια για την Καταλονία».

Μέχρι σήμερα οι Καταλανοί παραμένουν ενωμένοι, παρά τις διαφορετικές τους απόψεις για την ανεξαρτησία από την Ισπανία. Αυτή η ειρηνική όμως συνύπαρξη θα συνεχιστεί μετά το δημοψήφισμα ή θα αρχίσουν οι συγκρούσεις;

Χανς φον ντερ Μπρελί, Euronews:

«Μία ακόμη ερώτηση. Φοβάστε τη βία»;

Λίμπερτ Σεντέρος:

«Μπορούν να συμβούν κάποια βίαια γεγονότα. Είναι δύσκολο να εκφράσουμε ελεύθερα τις ιδέες μας, εξαιτίας της δύναμης και της πίεσης που ασκεί η μάζα. Μας λένε ότι δεν είμαστε δημοκράτες. Αυτό είναι το πρόβλημα. Θέλουμε να εκφραστούμε και έχουμε διαφορετικές απόψεις από αυτούς».

Όταν πέφτει το σκοτάδι, επιστρέφουμε στο σχολείο της Τάις. Πού είναι οι κάλπες; Είναι μυστικό.

Η Τάις είναι ανήσυχη, καθώς υπάρχουν πληροφορίες ότι η αστυνομία μπήκε σε ένα κοντινό κέντρο νεότητας.

Δεν είναι λίγοι οι Καταλανοί που δεν δέχονται πλέον το ισπανικό Σύνταγμα και βάζουν τους νόμους της περιφέρειας πιο πάνω από την εθνική νομοθεσία.

Χανς φον ντερ Μπρελί, Euronews:

Πολλοί λένε ότι αυτό το δημοψήφισμα είναι παράνομο. Ποια είναι η άποψή σας;

Τάις:

Δεν είναι παράνομο. Δεν είναι γιατί ένας νόμος που εγκρίθηκε από το Κοινοβούλιο της Καταλονίας, μας έδωσε τη δυνατότητα να κάνουμε αυτό το δημοψήφισμα. Άρα μπορούμε να ψηφίσουμε. Έχει αποφασιστεί από το Κοινοβούλιο της Καταλονίας και αυτό είναι το κοινοβούλιο που εκπροσωπεί τους πολίτες εδώ.

Ημέρα 2η – Η ημέρα του δημοψηφίσματος

Day 2: Referendum day

Κυριακή 1η Οκτωβρίου είναι η μέρα του δημοψηφίσματος. Ξεκινούμε πριν την ανατολή και ήδη στο σχολείο υπάρχουν εκατοντάδες άτομα έτοιμα να ψηφίσουν.

Χανς φον ντερ Μπρελί, Euronews:

«Από τι ώρα είστε εδώ και γιατί»;

Άννα:

«Ήρθαμε στις πέντε το πρωί για να προστατεύσουμε τις κάλπες. Ο κόσμος θεωρεί ότι εδώ έχουμε δημοκρατία, μετά τον Φράνκο. Αλλά είναι μια κίβδηλη δημοκρατία».

Χανς φον ντερ Μπρελί, Euronews:

«Γιατί την αποκαλείτε κίβδηλη»;

Άννα:

«Θεωρείτε φυσιολογικό ότι κλείνουν ιστοσελίδες, ότι δεν μπορούμε να κάνουμε συγκεντρώσεις και να ψηφίσουμε; Είναι αυτό δημοκρατία»;

Το γραφείο του γενικού εισαγγελία της Καταλονίας διέταξε την απαγόρευση της παράνομης ψηφοφορίας. Στις 7.40 το πρωί έφτασαν δύο αστυνομικοί της περιφέρειας για να σταματήσουν την εκλογική διαδικασία.

Στη λεωφόρο, οχήματα της ισπανικής αστυνομίας περνούν με ταχύτητα. Υπάρχουν πληροφορίες ότι η πρόεδρος του Καταλανικού Κοινοβουλίου, Κάρμε Φορτσαντέλ θα ψηφίσει στην πόλη Σαμπαντέλ, βόρεια της Βαρκελώνης. Θα επέμβει η αστυνομία;

Η ισπανική αστυνομία έρχεται για να αντικαταστήσει τις αστυνομικές δυνάμεις της περιφέρειας.

Η αστυνομία εισέβαλε σ’ αυτό το σχολείο, που είναι και εκλογικό κέντρο για το δημοψήφισμα ανεξαρτησίας. Μπήκαν με τη βία, άρχισαν να βγάζουν βίαια τον κόσμο έξω. Δεν μπορεί να συνεχιστεί η ψηφοφορία.

Ενώ η αστυνομία αποσύρεται μετά την εισβολή, η πρόεδρος του Καταλανικού Κοινοβουλίου για να μπορέσει να ψηφίσει, πηγαίνει σε ένα άλλο σχολείο-εκλογικό κέντρο.

Οι μονάδες της αστυνομίας θα προσπαθήσουν να μπουν, μέσα από αυτό το πλήθος, κινδυνεύοντας να προκαλέσουν μεγαλύτερη ένταση και ανεξέλεγκτες καταστάσεις.

Η πρόεδρος του Καταλανικού Κοινοβουλίου Κάρμε Φορτσαντέλ είναι μέλος του αριστερού αποσχιστικού κόμματος Esquerra Republicana. Αυτό το δημοψήφισμα ήταν το μεγάλο της όνειρο:

«Άσκησα το δικαίωμά μου. Είμαι περήφανη για τους πολίτες αυτής της χώρας. Έδειξαν πόσο πολιτειακά υπεύθυνοι είναι σε όλο τον κόσμο, την αγάπη τους για την ειρήνη και τη δημοκρατία».

Η Κάρμε Φορτσαντέλ είναι μία από τις ηγετικές μορφές του κινήματος της καταλανικής ανεξαρτησίας.

Δύο είναι ακόμη οι σημαντικοί πυλώνες του κινήματος. Ο Οριόλ Γιουνκουέρας, νούμερο δύο της καταλανικής κυβέρνησης και ο Ζορντί Σάντσεθ, που ηγείται της Εθνικής Καταλανικής Συνέλευσης, τον οργανισμό που συγκεντρώνει εκατοντάδες οργανώσεις υπέρ της ανεξαρτησίας.

Δίπλα στην Εθνική Καταλανική Συνέλευση υπάρχει ο οργανισμός «Omnium», που έχει να κάνει με την προστασία της καταλανικής γλώσσας και κουλτούρας. Επικεφαλής είναι ο Ζορντί Κουισάρτ.

Οι δύο Ζορντί είναι το πρόσωπο και η φωνή δεκάδων ομάδων που υποστηρίζουν την ανεξαρτησία.

«Είναι μια μεγάλη μέρα. Είναι μια γιορτή της δημοκρατίας εκ μέρους των καταλανών πολιτών που έδειξαν ένα εντυπωσιακό σθένος. Η αυταρχικότητα του ισπανικού κράτους ήταν τεράστια. Η ισπανική κυβέρνηση είναι η ντροπή της Ευρώπης. Η Καταλονία κέρδισε το δικαίωμά της να αναγνωριστεί ανεξάρτητο κράτος του κόσμου» τόνισε ο Ζορντί Σάντσεθ ι Πικανιόλ, ενώ ο Ζορντί Κουισάρτ συμπλήρωσε:

«Όλοι ξέρουν ότι η αντιπαράθεση αυτή απαιτεί πολιτική λύση και όχι βία. Σύμφωνα μάλιστα με το άρθρο 7 του ευρωπαϊκού συντάγματος, αν ένα κράτος-μέλος χρησιμοποιήσει βία ενάντια σε ευρωπαίους πολίτες, τότε αυτό το κράτος πρέπει να βρεθεί εκτός Ε.Ε. Και αυτό ακριβώς έκανε η Ισπανία σήμερα με τον πληθυσμό της Καταλονίας. Περιμένουμε μια μεγάλη συγνώμη από τον πρωθυπουργό Ραχόι».

Χανς φον ντερ Μπρελί, Euronews:

Πώς αισθάνεστε μετά τα σημερινά; Είστε χαρούμενος ή θυμωμένος;

Ζορντί Σάντσεθ ι Πικανιόλ:

«Είναι μια στιγμή μεγάλης χαράς και τεράστιας ευθύνης. Ανήκουμε σε μια χώρα που είναι τόσο αυταρχική απέναντι σε ανθρώπους που θέλουν να κάνουν χρήση του δημοκρατικού τους δικαιώματος. Αυτό πρέπει να αναγνωριστεί από όλους τους ευρωπαϊκούς λαούς».

Ημέρα 3η – Η επόμενη μέρα του δημοψηφίσματος

Day 3 - The day after

Την επόμενη μέρα συναντούμε ξανά τον Ζορντί Σάντσεθ μπροστά στο κτίριο της καταλανικής κυβέρνησης.

Μόλις το 43% των ψηφοφόρων συμμετείχε στο δημοψήφισμα. Οι πολίτες που ήταν υπέρ της διατήρησης της σημερινής σχέσης με την Ισπανία, έμειναν στο σπίτι τους, υπακούοντας στην απόφαση του Συνταγματικού Δικαστηρίου, ότι αυτό το δημοψήφισμα είναι παράνομο.

Η ερώτηση που θέσαμε στον Σάντσεθ σαφής: Πώς μπορείς να θεωρείς έγκυρο ένα δημοψήφισμα, όπου συμμετείχε μόνο το 43%;

«Δεν υπάρχει τέτοιο ζήτημα γιατί τώρα έχουμε ένα μίνιμουμ επίπεδο συμμετοχής. Δεν έχει ξαναγίνει σε δημοψήφισμα στην Ισπανία. Αυτό το μίνιμουμ επίπεδο συμμετοχής έχει εδραιωθεί. Μην ξεχνάτε ότι το ευρωπαϊκό σύνταγμα υιοθετήθηκε στην Ισπανία με ποσοστό μικρότερο του 50%» απαντά ο Ζορντί Σάντσεθ.

Την ίδια μέρα συναντούμε τον ακτιβιστή Λίμπερτ, που είναι υπέρ της συνέχισης της σημερινής σχέσης με την Ισπανία.

Κατά τη διάρκεια των σπουδών του έμεινε στο Σικάγο. Ο συγκάτοικός του συμμετείχε στην προεκλογική εκστρατεία του Ομπάμα.

Ο Λίμπερτ γνωρίζει πολύ καλά λοιπόν τη δύναμη των social media και των κινημάτων βάσης και αποφάσισε να δημιουργήσει ένα κίνημα που θα έχει ως στόχο τη διατήρηση της ενότητας. Ποια είναι όμως η ταυτότητα που θεωρεί ότι έχει;

«Είμαι από την Βαρκελώνη, από την Καταλονία και από την Ισπανία. Είμαι Ευρωπαίος πολίτης. Η μία ταυτότητα δεν έρχεται σε σύγκρουση με την άλλη. Εδώ στην Καταλονία ο κόσμος λέει: Εάν είσαι Καταλανός, δεν μπορείς να είσαι Ισπανός. Η γνώμη μου είναι ότι η Ισπανία είναι ένας συνδυασμός ανθρώπων από την Καστίλη, την Καταλονία. Αυτή είναι η ιδανική Ισπανία».

Ημέρα 4η – Γενική απεργία

Day 4 - General strike

Την τέταρτη μέρα συναντάμε ξανά την Κάρμε Φορτσαντέλ και τον άνδρα της στην πόλη που μένουν, το Σαμπαντέλ. Οι ομάδες υπέρ της ανεξαρτησίας έχουν καλέσει τον κόσμο σε γενική απεργία. Ακολουθούμε την πρόεδρο του Κοινοβουλίου της Καταλονίας.

Η ίδια ήταν καθηγήτρια, πριν μπλεχτεί με την πολιτική και γίνει ακτιβίστρια. Αφού μπήκε στην Εθνική Καταλανική Συνέλευση, εκλέχθηκε επικεφαλής της, πριν παραδώσει τα ηνία στον Ζορντί Σάντσεθ.

Η Φορτσαντέλ έχει την ικανότητα να εμπνέει τον κόσμο και έχει αποφασιστικό ρόλο στο που έχει φτάσει το ζήτημα της καταλανικής ανεξαρτησίας:

«Είναι ένα γλυκόπικρο αίσθημα. Είμαι πολύ λυπημένη για όλα αυτά που συνέβησαν χθες και είμαι πολύ χαρούμενη για τις αντιδράσεις των πολιτών αυτής της χώρας.

Σέβομαι κυρίως τα ανθρώπινα δικαιώματα, το δικαίωμα του αυτοκαθορισμού και το δικαίωμα των ανθρώπων να αποφασίζουν οι ίδιοι το μέλλον τους. Είναι στοιχειώδη δικαιώματα και μαζί με τη δημοκρατική ελευθερία είναι πάνω από κάθε σύνταγμα και κάθε διεθνή νόμο».

Χανς φον ντερ Μπρελί, Euronews:

«Όλος αυτός ο κόσμος εδώ είναι ενωμένος. Υπάρχουν όμως πολίτες που αισθάνονται στη γωνία. Κι είναι πολλοί. Δεν φοβάστε το διχασμό της κοινωνίας»;

Κάρμε Φορτσαντέλ:

«Δεν υπάρχει κανένας τέτοιος κίνδυνος. Η Καταλονία είναι ένα πλουραλιστικό κράτος και είμαι πολύ περήφανη γι’ αυτό. Υπάρχουν πολλοί που περιμένουν την ανεξαρτησία και υπάρχουν και πολλοί άλλοι που νόμιμα δεν την θέλουν. Το σέβομαι και αυτό. Δεν έχει να κάνει με το να είσαι ή να μην είσαι Καταλανός. Υπάρχουν πολλοί που δεν είναι Καταλανοί, αισθάνονται Ισπανοί και μιλούν Ισπανικά. Είναι εντάξει. Μερικοί από αυτούς θέλουν την ανεξαρτησία της Καταλονίας. Έχει να κάνει με την καταγωγή των ανθρώπων».

Ημέρα 5η – Στο Κοινοβούλιο της Καταλονίας

Day 5 - In parliament

Στο Κοινοβούλιο, εμφανίστηκαν οι πρώτες ρωγμές στη συμμαχία ανάμεσα στα τρία κόμματα που είναι υπέρ της ανεξαρτησίας.

Το ακανθώδες ζήτημα που πρέπει να αντιμετωπίσει η πρόεδρος και το σώμα είναι αν πρέπει να γίνει άμεση ανακήρυξη της ανεξαρτησίας.

Άλλοι είναι υπέρ άλλοι κατά. Δεν είναι λίγοι εκείνοι που φοβούνται ότι αν υποστηρίξουν την απόσχιση, τότε θα τους ασκηθεί δίωξη, καθώς θεωρείται κακούργημα οποιαδήποτε δράση ενάντια στην ενότητα της Ισπανίας.

Ένας από τους πιο θερμούς υποστηρικτές της ενότητας είναι ο Χαβιέ Γκαρσία Αλμπιόλ, πρόεδρος του καταλανικού συντηρητικού κόμματος:

«Οι δημοκρατικοί θεσμοί της Ισπανίας δεν πρόκειται να ανεχθούν αυτό το πραξικόπημα που προσπαθεί να κάνει η περιφερειακή κυβέρνηση της Καταλονίας. Δεν θα το πετύχουν. Θα χρησιμοποιήσουμε όλα τα μέσα και τα εργαλεία που δίνει το ισπανικό Σύνταγμα στη δημοκρατική κυβέρνηση της Ισπανίας. Θα είναι το επόμενο βήμα μας».

Υπάρχει έξοδος από αυτή την κρίση; Θα υπάρξει μια ειρηνική διευθέτηση του ζητήματος ή η κατάσταση θα οδηγηθεί στα άκρα ανάμεσα στην καταλανική κυβέρνηση και την κεντρική κυβέρνηση της χώρας; Ο χρόνος θα δείξει αλλά και οι κινήσεις των δύο πλευρών.