Ουκρανία: «Ντόμινο» αποπομπών και παραιτήσεων λόγω διαφθοράς

Access to the comments Σχόλια
Από Πάνος Κιτσικόπουλος  with Associated Press, ΑΠΕ-ΜΠΕ
Ο Πρόεδρος της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι
Ο Πρόεδρος της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι   -   Πνευματικά Δικαιώματα  Efrem Lukatsky/Copyright 2023 The AP. All rights reserved.

Μεγάλος αριθμός Ουκρανών αξιωματούχων τέθηκε εκτός διοίκησης την Τρίτη έπειτα από ευρεία αναδιοργάνωση σε υψηλά διοικητικά κλιμάκια λόγω εμπλοκής σε υποθέσεις διαφθοράς, την οποία ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι επιδιώκει να αντιμετωπίσει εν μέσω της ρωσικής εισβολής στη χώρα του - κι ενώ μία υπόθεση αφορά δαπάνες που έχουν να κάνουν με τον πόλεμο.

Οι σαρωτικές αλλαγές έρχονται την ώρα που η Βαρσοβία - επισήμως πλέον - αιτείται τη συγκατάθεση του Βερολίνου για να προμηθεύσει την Ουκρανία με άρματα μάχης Leopard. Η συναίνεση της κατασκευάστριας Γερμανίας είναι απαραίτητη για την αποστολή του υλικού, αφού η Ουκρανία δεν είναι μέλος του ΝΑΤΟ.

Ο αναπληρωτής επικεφαλής του προεδρικού γραφείου υπέβαλε την παραίτησή του, χωρίς να δημοσιοποιούνται οι λόγοι της παραίτησης ούτε από εκείνον ούτε από τον ίδιο τον Ζελένσκι. Ο Κιρίλο Τιμοσένκο, πάντως, ανήρτησε το ιδιόχειρο έγγραφο στους λογαριασμούς του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, με το χαρτί να φέρει εμφανώς τόσο τη δική του υπογραφή όσο και εκείνη του προέδρου.

Ο Τιμοσένο υπήρξε παλιός συνεργάτης του Ουκρανού προέδρου. Εντάχθηκε στο δυναμικό του προεδρικού γραφείου το 2019, έχοντας εργαστεί νωρίτερα στο κομμάτι της επικοινωνιακής στρατηγικής του Βολοντίμιρ Ζελένσκι κατά την προεκλογική του εκστρατεία. Πέρυσι μπήκε στο μικροσκόπιο των ερευνών λόγω της χρήσης πολυτελών αυτοκινήτων για προσωπικούς λόγους. Συγκεκριμένα, κατηγορήθηκε κυρίως ότι χρησιμοποιούσε όχημα παντός εδάφους που δόθηκε στην Ουκρανία από την General Motors για ανθρωπιστικούς σκοπούς. Μετά τις αποκαλύψεις αυτές, ο Τιμοσένκο ανακοίνωσε ότι μετέφερε το όχημα σε περιοχή κοντά στην γραμμή του μετώπου.

Ουκρανικά ΜΜΕ έχουν επικρίνει τον Τιμοσένκο, αναφέροντας ότι, εν μέσω πολέμου, οδηγούσε πολυτελή αυτοκίνητα. Ο Τιμοσένκο, πάντως, αντιτείνει ότι τα οχήματα ήταν ενοικιασμένα.

Επιπλέον, τον περασμένο Σεπτέμβριο ήταν μεταξύ αξιωματούχων, τους οποίους ερευνητές της Εθνικής Υπηρεσίας κατά της Διαφθοράς συνέδεσαν με κατάχρηση ανθρωπιστικής βοήθειας αξίας επτά εκατομμυρίων δολαρίων, η οποία προοριζόταν για την περιφέρεια της Ζαπορίζια. Ο Τιμοσένκο αρνήθηκε όλες τις κατηγορίες.

Συνολικά και σύμφωνα με τον γραμματέα της κυβέρνησης, εκτός διοίκησης τέθηκαν τέσσερις υφυπουργοί και πέντε περιφερειάρχες. Οι περιφερειάρχες που απομακρύνονται είναι οι κυβερνήτες των περιφερειών του Ντνιπροπετρόφσκ (κεντρική Ουκρανία) Βαλεντίν Ρεζνιτσένκο, του Κιέβου Ολέξι Κουλέμπα, του Σούμι (βόρεια Ουκρανία) Βίκτορ Ζιβίτσκι, της Ζαπορίζια και της Χερσώνας (νότια Ουκρανία) Ολεξάντρ Στάρουχ και Γιάροσλαβ Γιανουσέβιτς.

Ο Βαλεντίν Ρεζνιτσένκο κατηγορήθηκε από ουκρανικά μέσα ενημέρωσης τον Νοέμβριο για ανάθεση έργων επισκευής δρόμων ύψους δεκάδων εκατομμυρίων ευρώ σε εταιρεία στην οποία συμμετέχει η σύντροφός του που εργάζεται ως γυμνάστρια. Ο ίδιος και οι συνάδελφοί του τού Σούμι, της Χερσώνας και της Ζαπορίζια αποτελούν αντικείμενο δικαστικών ερευνών.

Ειδικά η απομάκρυνση του Ολέξι Κουλέμπα συνδέεται με τον προσεχή διορισμό του σε θέση της προεδρικής διοίκησης.

Την παραίτησή του υπέβαλε επίσης ο υφυπουργός Άμυνας Βιάτσεσλαβ Σαποβάλοφ, με τοπικά ΜΜΕ να αναφέρουν πως η κίνησή του αυτή συνδέεται με σκάνδαλο που αφορά την προμήθεια τροφίμων για τις ουκρανικές ένοπλες δυνάμεις. 

«Μολονότι οι κατηγορίες αυτές είναι αβάσιμες», η αποχώρηση του Σαποβάλοφ «θα επιτρέψει να διατηρηθεί η εμπιστοσύνη της κοινωνίας και των διεθνών εταίρων, όπως και να διασφαλιστεί η αντικειμενικότητα» των προσπαθειών να διαλευκανθεί η υπόθεση αυτή, βεβαιώνει το υπουργείο Άμυνας σε ανακοίνωσή του.

Αποπέμφθηκαν επίσης ο υφυπουργός Κοινωνικής Πολιτικής Βιτάλι Μουζιτσένκο και οι υφυπουργοί Περιφερειακής Ανάπτυξης Ιβάν Λουκέρια και Βιατσεσλάβ Νέγκοντα.

Οι Ανατόλιι Ιβάνκεβιτς και Βίκτορ Βισνιόφ, υποδιευθυντές της ουκρανικής υπηρεσίας θαλάσσιων και ποτάμιων μεταφορών, απομακρύνθηκαν επίσης από τα καθήκοντά τους.

Ταυτόχρονα, η γενική εισαγγελία ανακοίνωσε την απομάκρυνση από την θέση του αναπληρωτή γενικού εισαγγελέα Ολέξι Σιμονένκο. Ο Σιμονένκο κατηγορήθηκε από το ουκρανικό μέσο ενημέρωσης Ukraïnska Pravda ότι έφυγε πρόσφατα για οικογενειακής διακοπές σε ισπανικό θέρετρο, την ώρα που τα ταξίδια στο εξωτερικό, με εξαίρεση για επαγγελματικούς σκοπούς, απαγορεύονται συνήθως για τους άνδρες που είναι σε ηλικία μάχης. Σύμφωνα με το μέσο ενημέρωσης, ο Σιμονένκο πήγε διακοπές με αυτοκίνητο που ανήκε σε Ουκρανό επιχειρηματία και συνοδεία σωματοφύλακα του τελευταίου. Ο Σιμονένκο δεν έχει προβεί σε κάποια  δημόσια δήλωση ως προς τις κατηγορίες που του αποδίδονται.

Την Κυριακή αποπέμφθηκε ο υφυπουργός Υποδομών Βασίλ Λοζίνσκι, ο οποίος φέρεται να είναι ενταγμένος σε δίκτυο κατάχρησης κονδυλίων του κρατικού προϋπολογισμού.

Ο μέχρι πρότινος προϊστάμενός του υπουργός Υποδομών Ολεξάντρ Κουμπράκοφ δήλωσε πως ο Λοζίνσκι απηλλάγη των καθηκόντων του, αφού η αρμόδια ουκρανική υπηρεσία κατά της διαφθοράς τον συνέλαβε επ' αυτοφώρω καθώς εισέπραττε μίζες ύψους 400.000 δολαρίων για συμβόλαια που σχετίζονται με την ανοικοδόμηση υποδομών, οι οποίες επλήγησαν από ρωσικές πυραυλικές επιθέσεις. Ο Λοζίνσκι κατηγορείται ότι δωροδοκήθηκε συγκεκριμένα για να «διευκολύνει» την αγορά γεννητριών σε φουσκωμένες τιμές, την ώρα που η χώρα αντιμετωπίζει εκτεταμένες διακοπές ρεύματος μετά τα ρωσικά πλήγματα στις ενεργειακές υποδομές.

Οι αποχωρήσεις και αποπομπές έρχονται λίγες ημέρες μετά την απώλεια της ηγεσίας του υπουργείου Εσωτερικών, αφού ο υπουργός, ο αναπληρωτής υπουργός και κορυφαία στελέχη του υπουργείου σκοτώθηκαν, όταν συνετρίβη το ελικόπτερο που τους μετέφερε.

Παρατηρητές χαρακτηρίζουν την ουκρανική διαφθορά ως ενδημικό φαινόμενο, την ώρα που οι δυτικοί σύμμαχοι της χώρας διοχετεύουν δισεκατομμύρια δολάρια, συνδράμοντας το Κίεβο κατά της ρωσικής εισβολής. Ο Ζελένσκι, ο οποίος εξελέγη το 2019 με κεντρικό του σύνθημα την αντιμετώπιση του φαινομένου, πασχίζει να υλοποιήσει τις προεκλογικές του δεσμεύσεις ειδικά σε αυτό το ζήτημα, αφού η καταπολέμηση της διαφθοράς, εκτός του ότι εκθέτει τον ίδιο, αποτελεί προαπαιτούμενο για την επιδιωκόμενη ένταξη της χώρας του στην Ευρωπαϊκή Ένωση και το ΝΑΤΟ.

Στο καθιερωμένο νυχτερινό του διάγγελμα την Κυριακή, ο Ζελένσκι ξεκαθάρισε ότι η μάχη που δίνει η Ουκρανία κατά της ρωσικής εισβολής δεν θα σταματήσει τη μάχη που δίνει η κυβέρνησή του κατά της διαφθοράς. «Θέλω να είμαι σαφής: Δεν θα υπάρξει επιστροφή στις συνήθειες του παρελθόντος», τόνισε.

Η Ουκρανία χαρακτηρίστηκε υποψήφια προς ένταξη στην ΕΕ χώρα τον περασμένο Ιούνιο. Όμως για να γίνει μέλος μια χώρα οφείλει να πληροί συγκεκριμένες οικονομικές και πολιτικές προϋποθέσεις, μεταξύ των οποίων η αφοσίωση στο κράτος δικαίου και άλλες δημοκρατικές αρχές.

Μιλώντας στη διάρκεια συνεδρίασης του υπουργικού συμβουλίου, ο πρωθυπουργός Ντένις Σμίγκαλ δήλωσε πως η χώρα σημειώνει πρόοδο στην εκστρατεία της κατά της διαφθοράς. «Πρόκειται για συστηματική και συνεχή δουλειά, η οποία είναι πολύ απαραίτητη για την Ουκρανία και αποτελεί ζωτικό κομμάτι της ενσωμάτωσής μας στην Ευρωπαϊκή Ένωση», είπε χαρακτηριστικά.

Επί μακρόν η Ουκρανία διατηρούσε φιλοδοξίες να ενταχθεί και στο ΝΑΤΟ. Όμως η Βορειοατλαντική Συμμαχία δεν αναμένεται να προσκαλέσει τη χώρα στους κόλπους της για έναν αριθμό λόγων. Μεταξύ αυτών είναι το συνοριακό πρόβλημα με τις αυτόκλητες «Λαϊκές Δημοκρατίες» στην περιοχή του Ντονμπάς και εν γένει τις παρανόμως προσαρτηθείσες από τη Ρωσία περιοχές, οι αμυντικές της ελλείψεις και η διαφθορά.