Δακρυγόνα και υδροφόρες στη σκιά της συνόδου κορυφής – Γαλλία και Ιταλία μπλοκάρουν τη συμφωνία
Η αστυνομία έκανε χρήση δακρυγόνων και υδροφόρων οχημάτων εναντίον χιλιάδων αγροτών που συγκεντρώθηκαν την Πέμπτη στις Βρυξέλλες, αποκλείοντας δρόμους με τρακτέρ και πετώντας πατάτες και αυγά, την ώρα που οι Ευρωπαίοι ηγέτες συζητούσαν μια αμφιλεγόμενη εμπορική συμφωνία με τη Νότια Αμερική.
Διαδηλωτές με τρακτέρ που αντιτίθενται στη συμφωνία ΕΕ–Mercosur συγκεντρώθηκαν κοντά στο κτίριο Europa, όπου οι ηγέτες των 27 κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης συνεδρίαζαν για το αν θα τροποποιήσουν ή θα αναβάλουν τη συμφωνία. Παράλληλα, δεύτερη συγκέντρωση πραγματοποιήθηκε στην Πλατεία Λουξεμβούργου, λίγα μόλις βήματα από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.
Η συμφωνία, η οποία προβλέπει την κατάργηση των δασμών σχεδόν σε όλα τα προϊόντα που διακινούνται μεταξύ της ΕΕ και πέντε χωρών της Mercosur — Βραζιλία, Αργεντινή, Ουρουγουάη, Παραγουάη και Βολιβία — σε βάθος 15 ετών, αντιμετωπίζει ολοένα και μεγαλύτερες αντιδράσεις.
Η Ιταλία έστειλε την Τετάρτη σήμα ότι προσχωρεί στην γαλλική ηγεσία της αντίθεσης στη διατλαντική συμφωνία ελεύθερου εμπορίου, αφού η πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι δήλωσε στο κοινοβούλιο ότι η υπογραφή της συμφωνίας «θα ήταν πρόωρη» και τόνισε πως η χώρα της ζητά «επαρκείς αμοιβαίες εγγυήσεις για τον αγροτικό μας τομέα» πριν δώσει έγκριση.
Ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν προσήλθε στη σύνοδο διατηρώντας την αντίθεσή του και ζητώντας περαιτέρω διαπραγματεύσεις τον Ιανουάριο. «Δεν είμαστε έτοιμοι. Δεν βγαίνουν τα νούμερα», είπε. «Αυτή η συμφωνία δεν μπορεί να υπογραφεί».
Ο Μακρόν ανέφερε ότι έχει συζητήσει την αναβολή της συμφωνίας με τους ομολόγους του από την Ιταλία, την Πολωνία, το Βέλγιο, την Αυστρία και την Ιρλανδία. Η κυβέρνησή του ζητά δικλίδες ασφαλείας έναντι οικονομικών αναταράξεων, αυστηρότερες ρυθμίσεις για τις χώρες της Mercosur — συμπεριλαμβανομένων περιορισμών στα φυτοφάρμακα — καθώς και ενισχυμένους ελέγχους στα λιμάνια της ΕΕ.
Η στάση της Ιταλίας δίνει στη Γαλλία επαρκή αριθμό ψήφων για να μπλοκάρει τα σχέδια της προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν να υπογράψει τη συμφωνία το Σάββατο, καθώς απαιτείται η στήριξη τουλάχιστον των δύο τρίτων των κρατών-μελών.
«Αυτό δεν σημαίνει ότι η Ιταλία σκοπεύει να μπλοκάρει ή να αντιταχθεί στη συμφωνία, αλλά ότι προτίθεται να την εγκρίνει μόνο εφόσον περιλαμβάνει επαρκείς αμοιβαίες εγγυήσεις», δήλωσε η Μελόνι.
Θα μεταβεί τελικά η φον ντερ Λάιεν στη Βραζιλία;
Οι διαπραγματεύσεις για τη συμφωνία διαρκούν 25 χρόνια. Εφόσον επικυρωθεί, θα καλύπτει μια αγορά 780 εκατομμυρίων ανθρώπων και περίπου το ένα τέταρτο του παγκόσμιου ΑΕΠ.
Οι υποστηρικτές υποστηρίζουν ότι η συμφωνία θα αποτελέσει εναλλακτική στις κινεζικές εξαγωγικές πολιτικές και στους δασμούς των Ηνωμένων Πολιτειών. Οι επικριτές προειδοποιούν ότι θα αποδυναμώσει τους περιβαλλοντικούς κανονισμούς και θα πλήξει τον αγροτικό τομέα της ΕΕ.
Ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς δήλωσε πριν από τη σύνοδο ότι η καθυστέρηση ή η εγκατάλειψη της συμφωνίας θα έβλαπτε τη διεθνή αξιοπιστία της Ευρωπαϊκής Ένωσης. «Αν η Ευρωπαϊκή Ένωση θέλει να παραμείνει αξιόπιστη στην παγκόσμια εμπορική πολιτική, τότε οι αποφάσεις πρέπει να ληφθούν τώρα», τόνισε.
Η συμφωνία αποτελεί επίσης πεδίο στρατηγικού ανταγωνισμού μεταξύ της Δύσης και της Κίνας για τη Λατινική Αμερική, σύμφωνα με την Αγκάτ Ντεμαρέ, ανώτερη ερευνήτρια στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Εξωτερικών Σχέσεων. «Η αποτυχία υπογραφής της συμφωνίας ΕΕ–Mercosur κινδυνεύει να ωθήσει τις οικονομίες της Λατινικής Αμερικής πιο κοντά στη σφαίρα επιρροής του Πεκίνου», δήλωσε.
Παρά το ενδεχόμενο αναβολής, η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα παραμένουν προγραμματισμένοι να υπογράψουν τη συμφωνία στη Βραζιλία αυτό το Σαββατοκύριακο.
«Πρέπει να απαλλαγούμε από τις υπερβολικές εξαρτήσεις μας και αυτό είναι δυνατό μόνο μέσω ενός δικτύου συμφωνιών ελεύθερου εμπορίου», δήλωσε η φον ντερ Λάιεν. «Είναι τεράστιας σημασίας να πάρουμε το πράσινο φως για τη Mercosur».
Μιλέι εναντίον Λούλα
Οι πολιτικές εντάσεις εντός της Mercosur τα τελευταία χρόνια — ιδιαίτερα μεταξύ του φιλελεύθερου προέδρου της Αργεντινής Χαβιέρ Μιλέι και του κεντροαριστερού προέδρου της Βραζιλίας Λουίς Ινάσιου Λούλα ντα Σίλβα — δεν έχουν μειώσει τη δέσμευση των νοτιοαμερικανικών κυβερνήσεων να κλείσουν τη συμφωνία με την Ευρώπη.
«Παραμένουμε αισιόδοξοι ότι το επόμενο Σάββατο θα έχουμε την έγκριση της Ευρωπαϊκής Ένωσης και, κατά συνέπεια, ότι θα προχωρήσουμε στην υπογραφή της συνθήκης», δήλωσε ο Γκαμπριέλ Οντόνε, υπουργός Οικονομίας και Οικονομικών της Ουρουγουάης.
Ο Λούλα έχει υπερασπιστεί με θέρμη τη συμφωνία από τη μεγαλύτερη οικονομία της Νότιας Αμερικής. Ως οικοδεσπότης της επικείμενης συνόδου, ο Βραζιλιάνος πρόεδρος επενδύει το διπλωματικό του κύρος στην ολοκλήρωση της συμφωνίας ενόψει των γενικών εκλογών του επόμενου έτους, στις οποίες θα διεκδικήσει επανεκλογή.
Σε συνεδρίαση του υπουργικού συμβουλίου την Τετάρτη, ο Λούλα εξέφρασε δυσαρέσκεια για την ιταλική και γαλλική αντίθεση, λέγοντας ότι το Σάββατο θα κρίνει τη μοίρα της συμφωνίας. «Αν δεν το κάνουμε τώρα, η Βραζιλία δεν θα κάνει άλλες συμφωνίες όσο είμαι πρόεδρος», δήλωσε, προσθέτοντας ότι το σύμφωνο θα «υπερασπιστεί την πολυμερή συνεργασία», τη στιγμή που ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ ακολουθεί πολιτική μονομερών κινήσεων.
Ο Μιλέι, στενός ιδεολογικός σύμμαχος του Τραμπ, επίσης στηρίζει τη συμφωνία. «Πρέπει να σταματήσουμε να βλέπουμε τη Mercosur ως ασπίδα που μας προστατεύει από τον κόσμο και να αρχίσουμε να τη βλέπουμε ως δόρυ που μας επιτρέπει να διεισδύσουμε αποτελεσματικά στις παγκόσμιες αγορές», δήλωσε.