Το Περιφερειακό Δικαστήριο της Μόσχας διέταξε τη σύλληψη του πρώην παγκόσμιου πρωταθλητή σκακιού και μάλιστα ερήμην του - Το παρασκήνιο αυτής της ενέργειας
Στη Ρωσία, ο άλλοτε παγκόσμιος πρωταθλητής στο σκάκι Γκάρι Κασπάροφ έχει μετατραπεί από εθνικός ήρωας σε... εγκληματίας. Οι αρχές τον κατηγόρησαν για "δικαιολόγηση της τρομοκρατίας" και θα είχε συλληφθεί, αν ο θρύλος του σκακιού δεν ζουσε εδώ και χρόνια στην εξορία.
Τώρα η Μόσχα προσπαθεί να τον «πλησιάσει» με ένα άλλο εργαλείο του ποινικού δικαίου, καθώς ρωσικό δικαστήριο διέταξε την έκδοση εντάλματος σύλληψης. Ακόμα ωστόσο και αν αυτό πάρει διεθνή διάσταση, είναι αμφίβολο αν θα βρεθεί χώρα να τον παραδώσει στην Μόσχα.
Ο Κασπάροφ υπήρξε ιδιαίτερα ενεργή προσωπικότητα της αντιπολίτευσης από την έναρξη του πολέμου στην Ουκρανία, ηγούμενος του Φόρουμ «Ελεύθερη Ρωσία» και άλλων κινήσεων. Είναι σφοδρός επικριτής του «καθεστώτος», όπως λέει, του Βλαντίμιρ Πούτιν και των πολιτικών της Μόσχας.
Η τελευταία εξέλιξη επισημοποιήθηκε στις 22 Δεκεμβρίου 2025, όταν, σύμφωνα με διάφορες αναφορές, το περιφερειακό δικαστήριο της Μόσχας Zamoskvorecky διέταξε τη σύλληψή του, αφού οι ανακριτικές αρχές είχαν ήδη απαγγείλει κατηγορίες κατά του Κασπάροφ.
Το δικαστήριο αυτό είναι αυτό που εκδίδει τακτικά αποφάσεις κατά ατόμων και ομάδων που κατηγορούνται για τρομοκρατικές ή εχθρικές ενέργειες, συμπεριφορές ή διαφωνίες - και επιβάλλει κυρώσεις για αναγκαστικά μέτρα (κράτηση, σύλληψη, έρευνα) που ζητούνται από τις ανακριτικές αρχές.
Η πιθανότητα διεθνούς έκδοσης είναι συνήθως χαμηλή, αλλά μετά από μια τέτοια εξέλιξη τα περιθώρια μετακίνησης του προσώπου σε βάρος του οποίου εκδίδεται το ένταλμα (ταξίδια, διαμετακόμιση, συμμετοχή σε διεθνείς εκδηλώσεις) μπορεί να είναι σημαντικά περιορισμένα ή εν τέλει και επικίνδυνα. «Σκοπός της δημοσιοποίησης τέτοιων δικαστικών αποφάσεων, αν και δεν αφορούν κάτι τελεσίδικο, είναι να στιγματίσει τα πρόσωπα σε βάρος των οποίων εκδίδονται και να τα αποτρέψει από πιθανές ενέργειές τους, επιπλέον να ασκήσει πίεση στα δίκτυα μετανάστευσης, δηλαδή να διευρύνει το αίσθημα φόβου», λένε αντιπολιτευόμενοι κύκλοι.
Είναι σημαντικό να σημειωθεί εδώ ότι ο Κασπάροφ, ο οποίος είναι εθνοτικά αλλά και εθνικά αρμενοεβραίος, κατέκτησε τους παγκόσμιους τίτλους του κυρίως με τα χρώματα της Σοβιετικής Ένωσης. Μεταγενέστερες υπερασπίσεις των τίτλων του έγιναν μετά τη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης με την ρωσική υπηκοότητα, την οποία έχει διατηρήσει ενεργή μέχρι σήμερα.
Η κατηγορία είναι "δικαιολόγηση τρομοκρατίας"
Επικριτής του Κρεμλίνου και ακτιβιστής της αντιπολίτευσης, ο πρώην πολλαπλός παγκόσμιος πρωταθλητής σκακιού Κασπάροφ αποτελεί εδώ και καιρό στόχο των ρωσικών αρχών. Στο παρελθόν έχει χαρακτηριστεί ως ξένος πράκτορας και τρομοκράτης/εξτρεμιστής σε διάφορους ρωσικούς καταλόγους και νομικές πράξεις.
Σύμφωνα με δημοσιευμένες δικαστικές και δημοσιογραφικές αναφορές, ο Κασπάροφ έχει συνδεθεί με αδικήματα βάσει της παραγράφου 205.2 (2) του ρωσικού ποινικού κώδικα, η οποία διατυπώνεται ως δημόσια αιτιολόγηση/προπαγάνδα/τρομοκρατία.
Η ερήμην έκδοση δικαστικού εντάλματος σύλληψης αποτελεί "προληπτικό μέτρο", το οποίο θα τεθεί σε ισχύ επί της ουσίας εάν ο Κασπάροφ βρεθεί με κάποιον τρόπο στη ρωσική δικαιοδοσία (δηλαδή αν εισέλθει στη χώρα ή αν εκδοθεί από τρίτη χώρα).
Εχθρός του Πούτιν αλλά και του Τραμπ
Ο Κασπάροφ είναι εδώ και καιρό ένας από τους πιο γνωστούς επικριτές του Κρεμλίνου στην εξορία. Ο πολιτικός του ακτιβισμός αυξήθηκε σταδιακά μετά την καριέρα του στο σκάκι και στη συνέχεια συνεχίστηκε όλο και περισσότερο στο εξωτερικό, καθώς ο εγχώριος πολιτικός χώρος της Ρωσίας στενεύει.
Σύμφωνα με διάφορες αναφορές, το υπουργείο Δικαιοσύνης της Ρωσίας τον είχε κατατάξει στο παρελθόν ως "ξένο πράκτορα". Τα τελευταία χρόνια, η ετικέτα αυτή αποτέλεσε συχνά προάγγελο περαιτέρω διοικητικών και ποινικών ενεργειών κατά άλλων αντιφρονούντων που βρίσκονται στο εξωτερικό.
Ο πρώην παγκόσμιος πρωταθλητής σκακιού έχει επανειλημμένα ασκήσει άμεση και προσωπική κριτική στον Ρώσο πρόεδρο, ο οποίος δεν τον έχει αναφέρει ποτέ ονομαστικά, αλλά έχει χρησιμοποιήσει φράσεις όπως «πολιτικές προσωπικότητες που υποστηρίζονται από τη Δύση», «έχουν χάσει την επαφή τους με τη Ρωσία», «είναι δυνατοί στα μέσα ενημέρωσης αλλά στερούνται κοινωνικής υποστήριξης».
Αντίθετα, ο Κασπάροφ κατηγορεί ευθέως τον Ρώσο πρόεδρο, χαρακτηρίζοντάς τον συστημική αποτυχία και δηλώνοντας ότι «η Ρωσία δεν θα είναι ποτέ ελεύθερη όσο ο Πούτιν είναι στην εξουσία». Θεωρεί μάλιστα ότι «ο φόβος είναι η μόνη συνεκτική δύναμη για τη ρωσική σταθερότητα».
Η υπόθεση τώρα τον Δεκέμβριο αποτελεί ένα νέο επίπεδο, διότι συνοδεύεται από παραπομπή σε δίκη βάσει συγκεκριμένου άρθρου του Ποινικού Κώδικα και από αναγκαστικό μέτρο από δικαστήριο της Μόσχας.
Ωστόσο ο Κασπάροφ υπήρξε τακτικός και ειλικρινής επικριτής όχι μόνο της ρωσικής αλλά και της δυτικής πολιτικής έναντι της Ουκρανίας. Όπως μετέδωσε το Euronews 2023, ο πρωταθλητής σκακιού δήλωνε τότε ότι υπάρχει κίνδυνος οι ΗΠΑ να εγκαταλείψουν τελικά το Κίεβο, με την Ουάσινγκτον να επιδιώκει συμφωνίες "στο παρασκήνιο", ενώ τα περιθώρια ελιγμών της Ουκρανίας περιορίζονται από τα όρια των όπλων και της ανάπτυξης. Η πρόβλεψη αυτή έχει εν μέρει επαληθευτεί (ή απειλείται να επαληθευτεί) καθώς ο Τραμπ από τότε που ανέλαβε την εξουσία απέσυρε την άνευ όρων στήριξη στην Ουκρανία και αντιθέτως συχνά επικρίνει την ηγεσία της.
Από την πλευρά του Κρεμλίνου, αυτού του είδους ο ομιλητής υψηλού προφίλ που μάλιστα ζει στο εξωτερικό, όπως ο Κασπάροφ, φέρνει την ρωστική ηγεσία σε δύσκολη θέση για δύο λόγους: είναι ένα εμβληματικό όνομα και δραστηριοποιείται στην πλαισίωση του πολέμου και του ρόλου της Δύσης. «Αυτό δεν σημαίνει ότι οι κατηγορίες σε βάρος του είναι ή δεν είναι βάσιμες, αλλά εξηγεί σε μεγάλο βαθμό γιατί μπορεί να έχει πολιτικό νόημα η κινητοποίηση της εργαλειοθήκης του ποινικού δικαίου», λένε στο Euronews αναλυτές.