Το κίνημα διαμαρτυρίας κατά της ηγεσίας στο Ιράν ξεκίνησε στα τέλη του Δεκεμβρίου με αφορμή την υποτίμηση ρεκόρ του νομίσματος
Πλήθος διαδηλωτών κατέκλυσε την Πέμπτη μεγάλη οδική αρτηρία της βορειοδυτικής Τεχεράνης, κατά τη δωδέκατη ημέρα των κινητοποιήσεων διαμαρτυρίας και αμφισβήτησης της εξουσίας στο Ιράν, σύμφωνα με βίντεο που δημοσιεύτηκαν στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Στις εικόνες διακρίνονται πολλοί διαδηλωτές πεζοί και άλλοι που κορνάρουν μέσα από αυτοκίνητα να έχουν καταλάβει μέρος της λεωφόρου Αγιατολάχ Κασανί.
Ιρανικά τηλεοπτικά δίκτυα, με έδρα στο εξωτερικό, και μέσα κοινωνικής δικτύωσης μετέδωσαν επίσης εικόνες από μεγάλες διαδηλώσεις σε άλλες πόλεις, όπως η Ταμπρίζ, στον βορρά, και η ιερή πόλη Μασχάντ, στα ανατολικά.
Η πρόσβαση στο διαδίκτυο και οι τηλεφωνικές επικοινωνίες διακόπηκαν αμέσως μετά την έναρξη των διαδηλώσεων. Η CloudFlare, πάροχος συνδέσεων διαδικτύου, και η ανεξάρτητη μη κυβερνητική οργάνωση, NetBlocks, αποδίδουν την διακοπή σε παρέμβαση της ιρανικής κυβέρνησης.
Την ίδια ώρα, ο πρόεδρος του Ιράν Μασούντ Πεζεσκιάν απηύθυνε έκκληση να επιδειχθεί «η μεγαλύτερη αυτοσυγκράτηση» απέναντι στις διαδηλώσεις.
«Κάθε βίαιη συμπεριφορά πρέπει να αποφευχθεί», δήλωσε σε δελτίο Τύπου που δημοσιεύτηκε στον ιστότοπό του, απευθύνοντας έκκληση να επιδειχθεί «η μεγαλύτερη αυτοσυγκράτηση», να υπάρξει «διάλογος» και οι αρχές «να ακούσουν τις διεκδικήσεις του λαού».
Στις διαδηλώσεις, τις οποίες κάλεσε και στηρίζει ο εξόριστος σάχης Μοχαμάντ Ρεζά Παχλαβί ακούγονται συνθήματα όπως "Θάνατος στον δικτάτορα!" και "Θάνατος στην Ισλαμική Δημοκρατία!". Άλλοι εξυμνούν τον σάχη, φωνάζοντας: "Αυτή είναι η τελευταία μάχη! Ο Παχλαβί θα επιστρέψει!" Χιλιάδες άνθρωποι έκαναν την εμφάνισή τους στους δρόμους.
"Μεγάλο έθνος του Ιράν, τα μάτια του κόσμου είναι στραμμένα πάνω σας. Βγείτε στους δρόμους και, ως ενιαίο μέτωπο, φωνάξτε τα αιτήματά σας", ανέφερε ο Παχλαβί σε δήλωσή του.
"Προειδοποιώ την Ισλαμική Δημοκρατία, τον ηγέτη της και τους (Φρουρούς της Επανάστασης) ότι ο κόσμος και (ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ) σας παρακολουθούν στενά. Η καταπίεση του λαού δεν θα μείνει αναπάντητη".
Συνθήματα υποστήριξης προς τον Σάχη επισύρουν τη θανατική ποινή στο Ιράν.
Την Πέμπτη συνεχίστηκαν οι διαδηλώσεις με την αγορά να κλείνει σε πολλές μεγάλες και μικρότερες πόλεις της χώρας σε ένδειξη υποστήριξης στους διαδηλωτές.
Μέχρι στιγμής, στα βίαια επεισόδια έχουν σκοτωθεί τουλάχιστον 39 άνθρωποι, ενώ περισσότεροι από 2.260 έχουν συλληφθεί, ανέφερε το πρακτορείο ειδήσεων Human Rights Activists News Agency με έδρα τις ΗΠΑ.
Οι διαδηλώσεις αυξάνουν την πίεση στην κυβέρνηση του Ιράν και τον ανώτατο ηγέτη του Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ.
Είναι όμως σε μεγάλο βαθμό αυθόρμητες χωρίς ηγεσία.
"Η έλλειψη μιας βιώσιμης εναλλακτικής λύσης έχει υπονομεύσει τις προηγούμενες διαδηλώσεις στο Ιράν", έγραψε ο Νέιτ Σουάνσον του Ατλαντικού Συμβουλίου με έδρα την Ουάσινγκτον, ο οποίος μελετά το Ιράν.
"Μπορεί να υπάρχουν χίλιοι Ιρανοί αντιφρονούντες ακτιβιστές που, αν τους δοθεί μια ευκαιρία, θα μπορούσαν να αναδειχθούν σε σεβαστούς πολιτικούς, όπως έκανε ο ηγέτης των εργατών Λεχ Βαλέσα στην Πολωνία στο τέλος του Ψυχρού Πολέμου. Αλλά μέχρι στιγμής, ο ιρανικός μηχανισμός ασφαλείας έχει συλλάβει, διώξει και εξορίσει όλους τους εν δυνάμει μετασχηματιστές ηγέτες της χώρας".
Οι Ιρανοί αξιωματούχοι φάνηκε να λαμβάνουν σοβαρά υπόψη τους τις προγραμματισμένες διαδηλώσεις. Η σκληροπυρηνική εφημερίδα Kayhan δημοσίευσε ένα βίντεο στο διαδίκτυο, υποστηρίζοντας ότι οι δυνάμεις ασφαλείας θα χρησιμοποιούσαν μη επανδρωμένα αεροσκάφη για τον εντοπισμό όσων θα έπαιρναν μέρος. Οι αρχές επιχειρούν πάντως να υποτιμήσουν το μέγεθος των κινητοποιήσεων.
Το Ιράν ζυγίζει την απειλή του Τραμπ
Παραμένει ασαφές γιατί οι Ιρανοί αξιωματούχοι δεν έχουν ακόμη χρησιμοποιήσει σκληρότερα κατασταλτικά μέτρα απέναντι στους διαδηλωτές.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ προειδοποίησε την περασμένη εβδομάδα ότι αν η Τεχεράνη "σκοτώσει βίαια ειρηνικούς διαδηλωτές", η Αμερική "θα έρθει να τους σώσει".
Τα σχόλια του Τραμπ προκάλεσαν οργισμένη ανακοίνωση από το υπουργείο Εξωτερικών του Ιράν.
"Υπενθυμίζοντας τη μακρά ιστορία των εγκληματικών παρεμβάσεων των διαδοχικών αμερικανικών κυβερνήσεων στις εσωτερικές υποθέσεις του Ιράν, το υπουργείο Εξωτερικών θεωρεί ότι οι ισχυρισμοί περί ενδιαφέροντος για το μεγάλο ιρανικό έθνος είναι υποκριτικοί, με στόχο την εξαπάτηση της κοινής γνώμης και τη συγκάλυψη των πολυάριθμων εγκλημάτων που διαπράχθηκαν σε βάρος των Ιρανών", ανέφερε.
Αλλά τα σχόλια αυτά δεν εμπόδισαν το υπουργείο Εξωτερικών των ΗΠΑ στην κοινωνική πλατφόρμα X να προβάλλει διαδικτυακό υλικό που υποτίθεται ότι δείχνει διαδηλωτές να τοποθετούν αυτοκόλλητα που ονομάζουν δρόμους με το όνομα του Τραμπ ή να πετούν το ρύζι που επιδοτείται από την κυβέρνηση.
"Όταν οι τιμές καθορίζονται τόσο ψηλά που ούτε οι καταναλωτές μπορούν να αγοράσουν ούτε οι αγρότες μπορούν να πουλήσουν, όλοι χάνουν", ανέφερε το Στέιτ Ντιπάρτμεντ σε ένα μήνυμα. "Δεν έχει καμία σημασία αν αυτό το ρύζι πετιέται".
Εν τω μεταξύ, η πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου Ρομπέρτα Μέτσολα, σε βίντεο που αναρτήθηκε στον λογαριασμό της στο X, δήλωσε: "Ο κόσμος βλέπει για άλλη μια φορά τον γενναίο λαό του Ιράν να ορθώνει το ανάστημά του".
"Η κραυγή τους για ελευθερία, για αξιοπρέπεια, για την επιλογή να ζουν και να κυβερνώνται όπως επιλέγουν, έχει ακουστεί σε όλο τον κόσμο", είπε.
"Οι λαοί της Ευρώπης βλέπουν τι συμβαίνει στους δρόμους και στις καρδιές και τα μυαλά των ανθρώπων του Ιράν. Γνωρίζουμε την αλλαγή που βρίσκεται σε εξέλιξη... Ο λαός του Ιράν δεν διαμαρτύρεται, φωνάζει. Η Ευρώπη τους ακούει, ο κόσμος τους ακούει".