Η Γκάμπια κατέθεσε την υπόθεση στο Διεθνές Δικαστήριο το 2019, υποστηρίζοντας ότι μια αποκαλούμενη «επιχείρηση εκκαθάρισης» από τον στρατό της Μιανμάρ το 2017 παραβίασε τη Σύμβαση Γενοκτονίας του 1948
Το Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης άνοιξε επίσημα τις δημόσιες ακροάσεις για μια ιστορική υπόθεση γενοκτονίας κατά της Μιανμάρ, που έχει καταθέσει η Γκάμπια, αναφορικά με τη μεταχείριση της μουσουλμανικής μειονότητας των Ροχίνγκια. Πρόκειται για τη φάση εξέτασης της ουσίας της υπόθεσης, μετά από χρόνια προκαταρκτικών νομικών διαδικασιών.
Κατά τις επόμενες τρεις εβδομάδες, οι δικαστές θα ακούσουν τα επιχειρήματα των δύο πλευρών, καθώς και μαρτυρίες εμπειρογνωμόνων και μαρτύρων, προκειμένου να κρίνουν αν η Μιανμάρ παραβίασε τη Σύμβαση του ΟΗΕ για την Πρόληψη και Τιμωρία του Εγκλήματος της Γενοκτονίας. Η υπόθεση αφορά κυρίως τις στρατιωτικές επιχειρήσεις του 2017 στην πολιτεία Ραχίν, οι οποίες προκάλεσαν τη μαζική φυγή άνω των 700.000 Ροχίνγκια στο Μπανγκλαντές.
Ο ΟΗΕ έχει κάνει λόγο για εκτεταμένες δολοφονίες, σεξουαλική βία και καταστροφή χωριών, ενώ σχεδόν ένα εκατομμύριο Ροχίνγκια εξακολουθούν να ζουν ως πρόσφυγες.
Η Μιανμάρ ξεκίνησε την εκστρατεία στην πολιτεία Ραχίν το 2017 μετά από επίθεση μιας ομάδας ανταρτών Ροχίνγκια.
Οι δυνάμεις ασφαλείας κατηγορήθηκαν για μαζικούς βιασμούς, δολοφονίες και πυρπόληση χιλιάδων σπιτιών, καθώς περισσότεροι από 700.000 Ροχίνγκια κατέφυγαν στο γειτονικό Μπαγκλαντές.
Περίπου 1 εκατομμύριο Ροχίνγκια ζουν σήμερα ως πρόσφυγες χωρίς κράτος σε τεράστιους και χαοτικούς προσφυγικούς καταυλισμούς στο Μπανγκλαντές σε συνθήκες μεγάλης φτώχειας, με περιορισμένα δικαιώματα, περιορισμένη πρόσβαση σε βασικές υπηρεσίες και χωρίς ξεκάθαρη προοπτική για μόνιμη και ασφαλή λύση.
Η Μιανμάρ, η οποία έκτοτε έχει καταληφθεί από τον στρατό, αρνείται τις κατηγορίες, ωστόσο, η αντιπολίτευση που ιδρύθηκε μετά το πραξικόπημα του 2021 έχει αναγνωρίσει πλέον τη δικαιοδοσία του Διεθνούς Δικαστηρίου και έχει αποσύρει τις προηγούμενες ενστάσεις που είχε υποβάλει για την υπόθεση.
Επιπτώσεις των περικοπών της βοήθειας
Οι ξαφνικές και σοβαρές περικοπές της εξωτερικής βοήθειας που επιβλήθηκαν πέρυσι από τον πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ έκλεισαν χιλιάδες σχολεία των καταυλισμών και προκάλεσαν την πείνα ορισμένων παιδιών.
«Δεν έχουμε τίποτα που θα έπρεπε να έχουν τα ανθρώπινα όντα», δήλωσε στο πρακτορείο ειδήσεων Associated Press πριν από τις ακροάσεις ο Γιουσούφ Άλι, ο οποίος ταξίδεψε από έναν καταυλισμό προσφύγων στο Μπαγκλαντές στην Ολλανδία για τις διαδικασίες.
Η Μιανμάρ εκπροσωπήθηκε αρχικά στο δικαστήριο από τη βραβευμένη με Νόμπελ Ειρήνης Αούνγκ Σαν Σου Κι, η οποία αρνήθηκε ότι οι ένοπλες δυνάμεις της χώρας της είχαν διαπράξει γενοκτονία, λέγοντας στο Διεθνές Δικαστήριο το 2019 ότι η μαζική έξοδος των Ροχίνγκια από τη χώρα της οποίας ηγείται ήταν το ατυχές αποτέλεσμα μιας μάχης με αντάρτες.
Το σύμβολο της φιλοδημοκρατίας βρίσκεται τώρα στη φυλακή, αφού καταδικάστηκε για κατηγορίες που οι υποστηρικτές της αποκαλούν κατασκευασμένες μετά από στρατιωτικό πραξικόπημα το 2021.
Η Μιανμάρ αμφισβήτησε τη δικαιοδοσία του δικαστηρίου, λέγοντας ότι η Γκάμπια δεν εμπλέκεται άμεσα στη σύγκρουση και επομένως δεν μπορεί να κινήσει υπόθεση.
Και οι δύο χώρες έχουν υπογράψει τη σύμβαση για τη γενοκτονία, που υπογράφηκε μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, και το 2022 οι δικαστές απέρριψαν το επιχείρημα, επιτρέποντας στην υπόθεση να προχωρήσει.
Η υπόθεση της Νότιας Αφρικής κατά του Ισραήλ
Η απόφαση άνοιξε την πόρτα για τη Νότια Αφρική να κινήσει υπόθεση κατηγορώντας το Ισραήλ για γενοκτονία κατά των Παλαιστινίων στη Γάζα.
Το Ισραήλ αρνήθηκε σθεναρά αυτόν τον ισχυρισμό και κατηγόρησε την Πρετόρια ότι παρέχει πολιτική κάλυψη στη μαχητική οργάνωση Χαμάς.
Ό,τι κι αν αποφασίσει τελικά το δικαστήριο στην υπόθεση της Μιανμάρ θα επηρεάσει την υπόθεση της Νότιας Αφρικής, δήλωσε στο Associated Press η Juliette McIntyre, ειδικός σε θέματα διεθνούς δικαίου στο Πανεπιστήμιο της Νότιας Αυστραλίας.
«Το νομικό κριτήριο για τη γενοκτονία είναι πολύ αυστηρό, αλλά είναι πιθανό οι δικαστές να διευρύνουν τον ορισμό», είπε.
Η διαπίστωση της γενοκτονίας θα ενίσχυε τη συνεχιζόμενη έρευνα σε ένα άλλο δικαστήριο που εδρεύει στη Χάγη, το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο.
Το 2024, ο επικεφαλής εισαγγελέας του δικαστηρίου ζήτησε από τους δικαστές να εκδώσουν ένταλμα σύλληψης για τον επικεφαλής του στρατιωτικού καθεστώτος της Μιανμάρ Ανώτερο Στρατηγό Min Aung Hlaing για εγκλήματα κατά των Ροχίνγκια, αίτημα που εκκρεμεί ακόμη.