Το χάσμα ανάμεσα στην επίσημη ιδεολογία της Ισλαμικής Δημοκρατίας και τον τρόπο ζωής της άρχουσας τάξης
Μια καμπάνια ανθρωπίνων δικαιωμάτων, που ξεκίνησε κυρίως από Ιρανούς της διασποράς, ακτιβιστές και χρήστες των κοινωνικών δικτύων που ζουν στη Δύση, έχει αναδείξει —πέρα από την ταυτοποίηση συγκεκριμένων προσώπων— μια «δομική σύγκρουση ανάμεσα στην επίσημη ιδεολογία της Ισλαμικής Δημοκρατίας και την πραγματικότητα της ζωής της άρχουσας τάξης».
Η καμπάνια τονίζει ότι, ενώ οι γονείς αυτών των προσώπων στο Ιράν αποτελούν μέρος του μηχανισμού εξουσίας, της κυβέρνησης ή του κατασταλτικού μηχανισμού και εμπλέκονται αμείλικτα με το αίμα και την καταστολή των διαδηλωτών, τα παιδιά τους ζουν μια «ονειρική ζωή» μακριά από τις ασφυκτικές συνθήκες που επικρατούν στο Ιράν.
Ο πληθυσμός αυτής της ομάδας των «απογόνων» είναι σημαντικός. Δύο χρόνια νωρίτερα, ο Μορτεζά Μιριάν, επικεφαλής της διεύθυνσης χερσαίων επιχειρήσεων των Φρουρών της Επανάστασης, είχε δηλώσει σε τηλεοπτική εκπομπή ότι 4.000 παιδιά αξιωματούχων της Ισλαμικής Δημοκρατίας ζουν στο εξωτερικό.
Η προφανής αντίθεση ανάμεσα στο σύνθημα και την πράξη
Ο βασικός μοχλός της καμπάνιας είναι μια αντίθεση που για χρόνια ήταν ξεκάθαρη σε πολλούς Ιρανούς, αλλά πλέον προβάλλεται και διεθνώς: ενώ οι Ιρανοί αξιωματούχοι στο εσωτερικό της χώρας και από επίσημα βήματα μιλούν διαρκώς για «εχθρότητα προς τη Δύση και ειδικά προς τις Ηνωμένες Πολιτείες» και καταγγέλλουν τη «ηθική διαφθορά των δυτικών κοινωνιών», τα παιδιά τους σπουδάζουν και ζουν ακριβώς σε αυτές τις ίδιες δυτικές χώρες, που στον επίσημο κυβερνητικό λόγο παρουσιάζονται ως «διεφθαρμένες και εχθρικές».
Αυτή η αντίφαση γίνεται ακόμη πιο ευαίσθητη όταν πολυάριθμες δημοσιογραφικές αναφορές υποστηρίζουν ότι πολλές από αυτές τις ευημερούσες ζωές δεν θα ήταν ποτέ εφικτές χωρίς πρόσβαση στα πολιτικά, οικονομικά και ασφαλείας προνόμια του καθεστώτος και ότι οι «απόγονοι» αυτοί επωφελούνται από πλούτο του οποίου η προέλευση συνδέεται άμεσα με τη δομή εξουσίας στο Ιράν.
Η αποκάλυψη των γεγονότων στο εσωτερικό του Ιράν
Ο δεύτερος βασικός στόχος της καμπάνιας είναι να σταλεί ένα σαφές μήνυμα προς την κοινωνία στο εσωτερικό του Ιράν και ειδικά προς εκείνο το τμήμα των πολιτών που εξακολουθεί να αποδέχεται την επίσημη κυβερνητική αφήγηση και είτε δεν βλέπει είτε αρνείται τις δομικές αντιφάσεις του συστήματος.
Το μήνυμα είναι απλό αλλά σοκαριστικό: ενώ στο Ιράν επιβάλλονται στον πληθυσμό αυστηροί κοινωνικοί περιορισμοί, πολιτική καταστολή και οικονομική κρίση, οι περιορισμοί αυτοί δεν αφορούν τα παιδιά των αξιωματούχων, τα οποία εκτός Ιράν απολαμβάνουν ελευθερία έκφρασης, επιλογής τρόπου ζωής και ευρύ φάσμα ατομικών και κοινωνικοοικονομικών ελευθεριών.
Η καμπάνια επιχειρεί να δείξει ότι η επίσημη ιδεολογία της Ισλαμικής Δημοκρατίας λειτουργεί περισσότερο ως εργαλείο ελέγχου της κοινωνίας παρά ως ειλικρινής πεποίθηση — ένα εργαλείο στο οποίο η ίδια η άρχουσα τάξη δεν συμμορφώνεται.
Παραδείγματα αποκαλύψεων για τα παιδιά της ιρανικής εξουσίας
Τα παρακάτω παραδείγματα προέρχονται από περιεχόμενο που δημοσιεύθηκε από τις ίδιες τις καμπάνιες στα κοινωνικά δίκτυα. Σε πολλές περιπτώσεις, οι πληροφορίες για τον τόπο κατοικίας ή σπουδών αυτών των «παιδιών» δεν έχουν επιβεβαιωθεί ούτε διαψευστεί από τις επίσημες αρχές των χωρών υποδοχής.
1. Παιδιά διοικητών των Φρουρών της Επανάστασης σε δυτικές χώρες
Ο Μοχάμαντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ, ένας από τους κορυφαίους διοικητές των Φρουρών της Επανάστασης και πρώην δήμαρχος Τεχεράνης, είναι σήμερα πρόεδρος του Ισλαμικού Κοινοβουλίου. Το όνομά του έχει συνδεθεί με μεγάλα σκάνδαλα οικονομικής διαφθοράς, ιδίως κατά τη θητεία του στον δήμο Τεχεράνης, καθώς και με την καταστολή φοιτητικών κινημάτων, ιδιαίτερα μετά τις αναταραχές των δεκαετιών του 1970 και 1980 στο ιρανικό ημερολόγιο. Τα παιδιά του, ωστόσο, ζουν εκτός Ιράν.
Ο Ελίας Γκαλιμπάφ, ο πρωτότοκος γιος του, ο οποίος είχε απασχολήσει τα ιρανικά μέσα ενημέρωσης για υποθέσεις οικονομικής διαφθοράς —συμπεριλαμβανομένης υπεξαίρεσης ύψους 8.000 δισεκατομμυρίων στον δήμο Τεχεράνης— είναι κάτοικος Αυστραλίας. Ήδη έχει ξεκινήσει διαδικτυακή καμπάνια με αίτημα την απέλασή του από τη χώρα.
«Η απέλαση αυτή δεν σημαίνει απλώς την απομάκρυνση ενός ατόμου, αλλά την αποστολή ενός ισχυρού και ξεκάθαρου μηνύματος προς την Ισλαμική Δημοκρατία και τους συνδεδεμένους με αυτήν ότι η υποκρισία και η αδικία δεν θα γίνουν ανεκτές», αναφέρεται στο κείμενο της αίτησης συλλογής υπογραφών.
Ο Ισαάκ Γκαλιμπάφ, ο δεύτερος γιος του, σπούδασε επίσης στο Πανεπιστήμιο της Μελβούρνης στην Αυστραλία και, όταν η υπόθεσή του έγινε αντικείμενο δημοσιότητας, φέρεται να επιδίωξε την απόκτηση μόνιμης άδειας παραμονής στον Καναδά, με την καναδική κυβέρνηση να φέρεται να αντιτάχθηκε.
Η Μαριάμ Ροζέμ-Χοσεϊνί, κόρη του Αλιρεζά Ροζέμ-Χοσεϊνί —διοικητή του Σώματος της Κερμάν, πρώην υπουργού Βιομηχανίας και Μεταλλείων και στενού φίλου του Κασέμ Σολεϊμανί— ζει στον Καναδά και σπουδάζει στο Πανεπιστήμιο Σάιμον Φρέιζερ.
Πολλές αναφορές για την παρουσία παιδιών αξιωματούχων των μηχανισμών ασφαλείας και της Δικαιοσύνης της Ισλαμικής Δημοκρατίας στον Καναδά έχουν καταστήσει τη χώρα ένα από τα πιο αμφιλεγόμενα σημεία αυτών των καμπανιών.
Οι ακτιβιστές δεν ζητούν μόνο πίεση προς τις δυτικές κυβερνήσεις, αλλά προβάλλουν και μια σαφή ηθική απαίτηση: εάν τα παιδιά Ιρανών αξιωματούχων διαφωνούν με τις πολιτικές των γονέων τους, οφείλουν να δηλώσουν ρητά και δημόσια τη διαφωνία τους, να καταστήσουν σαφές ότι δεν έχουν επωφεληθεί από πολιτικά ή οικονομικά προνόμια και να οριοθετήσουν ξεκάθαρα τη σχέση τους με τη δομή εξουσίας στο Ιράν.
Διαφορετικά, η απόλαυση των ελευθεριών της Δύσης χωρίς το αντίστοιχο ηθικό κόστος θεωρείται συνέχιση της ίδιας ταξικής προνομιακής μεταχείρισης.
2. Η ήσυχη ζωή των παιδιών των «καταληψιών της αμερικανικής πρεσβείας» και «υποστηρικτών της τρομοκρατίας» στις Ηνωμένες Πολιτείες
Τα παιδιά τουλάχιστον τεσσάρων προσώπων που συμμετείχαν στην κατάληψη της αμερικανικής πρεσβείας στην Τεχεράνη το 1979 φέρονται να διαμένουν στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Πρόκειται για τους: Ίσα Χασεμί, γιο της Μασουμέ Εμπτεκάρ, Ζεϊνάμπ Χοτζαριάν, γιο του Σαΐντ Χατζαριάν, ενός από τους αρχιτέκτονες του Υπουργείου Πληροφοριών του Ιράν, Μεχντί Μιρνταμαντί Νατζαφαμπαντί, γιο του Μοχσέν Μιρνταμαντί, πρώην επικεφαλής της Επιτροπής Εθνικής Ασφάλειας και πρώην αναπληρωτή επικεφαλής των διεθνών σχέσεων των Φρουρών της Επανάστασης, και Χαμιντέ Μπαϊμαρέ, γιο του Χαμπίμπ Αλλάχ Μπαϊμάρ, ανώτατου στελέχους των Φρουρών και πρώην υπουργού.
Ο Ίσα Χασεμί είναι γιος της Μασουμέ Εμπτεκάρ, η οποία υπήρξε μεταφράστρια και εκπρόσωπος της ομάδας των καταληψιών της αμερικανικής πρεσβείας και συμμετείχε στην επίθεση του 1979 και στην ομηρία 66 Αμερικανών διπλωματών. Στη συνέχεια ανέβηκε στην ιεραρχία της Ισλαμικής Δημοκρατίας, φτάνοντας στη θέση της αντιπροέδρου, και φέρεται να είχε στηρίξει τις «ποινές του Τιρ» κατά τις διαδηλώσεις του 1998.
Ο 43χρονος γιος της ζει στο Λος Άντζελες, όπου σπούδασε και εργάστηκε ως επισκέπτης καθηγητής στη Σχολή του Σικάγο.
Το τελευταίο διάστημα, δημοσιότητα έλαβε και η υπόθεση απέλασης της Φατεμέ Αρντεσίρ Λαριτζανί, κόρης του Αλί Λαριτζανί, μέλους των Φρουρών της Επανάστασης και νυν γραμματέα του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας του Ιράν. Κατά τη φοίτησή της στο Πανεπιστήμιο Έμορι στις Ηνωμένες Πολιτείες, τελικά αποβλήθηκε έπειτα από εκτεταμένες αντιδράσεις Ιρανών κατοίκων και τη στήριξη Αμερικανών πολιτικών, μεταξύ των οποίων και ο γερουσιαστής της Τζόρτζια, Έαρλ Κάρτερ.
Σε επιστολή του προς το πανεπιστήμιο, ο γερουσιαστής κατηγόρησε το ίδρυμα για συνεργασία με την κόρη του «μεγαλύτερου κρατικού χορηγού της τρομοκρατίας».
Αξίζει να σημειωθεί ότι το 1401 στο ιρανικό ημερολόγιο, η καναδική κυβέρνηση συμπεριέλαβε τον Αλί Λαριτζανί σε λίστα 17 κυβερνητικών αξιωματούχων που εμπλέκονταν σε σοβαρές παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων —συμπεριλαμβανομένων αυτών κατά Ιρανών γυναικών— και στη διάδοση ψευδών πληροφοριών για τη δικαιολόγηση της καταστολής, επιβάλλοντάς του κυρώσεις.
Η καμπάνια συνεχίζει τις προσπάθειες απέλασης και άλλων προσώπων που συνδέονται με την ιρανική εξουσία, μεταξύ των οποίων:
- η Λεϊλά Χαταμί, κόρη του πρώην προέδρου Μοχάμαντ Χαταμί, που εργάζεται στο Κολέγιο Γιούνιον στη Νέα Υόρκη,
- οι Αζαντέχ και Τανάς Ρουχανί, ξαδέλφες του πρώην προέδρου Χασάν Ρουχανί, που ζουν στις Ηνωμένες Πολιτείες και την Αυστρία,
- τα παιδιά του Μορτεζά Σακιγιάννετζαντ, πρώην δημάρχου της Κομ, που ζουν στις Ηνωμένες Πολιτείες,
- ο Σίνα Αρντεσίρ Λαριτζανί, γιος του Φαζέλ Λαριτζανί, που ζει στο Βανκούβερ του Καναδά,
- η Χανιέχ Σαντάτ Ραχίμ Σαφαβί, κόρη του υποστράτηγου Ραχίμ Σαφαβί,
- τα παιδιά του Μπιτζάν Ζανγκανέχ, πρώην υπουργού Πετρελαίου του Ιράν,
- η Μαριάμ Ζακανί, κόρη του δημάρχου Τεχεράνης Αλιρεζά Ζακανί, που ζει στην Ελβετία,
- η Μονιρέχ Αλαβί, κόρη του Μαχμούντ Αλαβί, υπουργού Πληροφοριών στην κυβέρνηση Ρουχανί, που ζει επίσης στην Ελβετία,
- και η Ναϊμέχ Ασραγκί, εγγονή του Ρουχολάχ Χομεϊνί, ηγέτη της Ισλαμικής Επανάστασης, που σπουδάζει στον Καναδά.
Ο μεγάλος πλούτος των Ακαζαντέ εκτός Ιράν
Δεν υπάρχουν ακριβή στοιχεία για το συνολικό ύψος του πλούτου που έχουν μεταφέρει στο εξωτερικό οι απόγονοι της ιρανικής εξουσίας. Ωστόσο, το 2018, ο πρώην διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας του Ιράν, Μαχμούντ Μπαχμανί, είχε δηλώσει ότι «οι λογαριασμοί των αγκαζαντέ μας σε ξένες τράπεζες υπερβαίνουν τα συναλλαγματικά αποθέματα της χώρας».
Κατά τη θητεία του στη δεύτερη προεδρική περίοδο του Μαχμούντ Αχμαντινετζάντ, είχε αναφέρει ότι 148 δισεκατομμύρια δολάρια αποτελούν το υπόλοιπο των λογαριασμών των αγκαζαντέ στο εξωτερικό, προσθέτοντας ότι 5.000 άτομα ζουν εκτός Ιράν, εκ των οποίων «300 φέρονται να σπουδάζουν».
Η δημοσίευση αποσπασματικών αναφορών για αγορές πολυτελών ακινήτων και ίδρυση εταιρειών από αγκαζαντέ, από την Κωνσταντινούπολη και το Ντουμπάι μέχρι τον Καναδά και νησιά που θεωρούνται φορολογικοί παράδεισοι, φαίνεται να επιβεβαιώνει τους ισχυρισμούς αυτούς.
Υποστηρικτές των πρόσφατων διαδικτυακών καμπανιών θέτουν και ένα κρίσιμο ερώτημα: εάν οι αξιωματούχοι της Ισλαμικής Δημοκρατίας πιστεύουν πραγματικά στην «οικονομία της αντίστασης» και στο «μέλλον του Ιράν», γιατί τα παιδιά τους μεταφέρουν τον τεράστιο πλούτο της χώρας στο εξωτερικό;
Για τη δυτική κοινή γνώμη, η καμπάνια εγείρει ερωτήματα σχετικά με τη νομική και ηθική ευθύνη των χωρών υποδοχής. Για την ιρανική κοινωνία, λειτουργεί ως καθρέφτης που αποκαλύπτει την πραγματικότητα πίσω από τα ιδεολογικά συνθήματα.