Οι συλλήψεις συνδέονται με κάλεσμα μεταρρυθμιστών για αποχώρηση του Αγιατολάχ Χαμενεΐ και έρχονται ενώ η Τεχεράνη επανεκκινεί συνομιλίες με τις ΗΠΑ. Αναλυτές βλέπουν προσπάθεια εξάλειψης ακόμη και της «θεσμικής» αντιπολίτευσης πριν παγιωθεί νέα κοινωνική δυναμική.
Οι ιρανικές αρχές προχώρησαν στη σύλληψη κορυφαίων στελεχών του μεταρρυθμιστικού πολιτικού κινήματος της χώρας, διευρύνοντας την εκστρατεία καταστολής που ξεκίνησε με τη βίαιη καταστολή των διαδηλώσεων, στις οποίες σκοτώθηκαν χιλιάδες άνθρωποι.
Σύμφωνα με αξιωματούχους του μεταρρυθμιστικού χώρου που επικαλούνται μέσα ενημέρωσης, οι δυνάμεις ασφαλείας συνέλαβαν τουλάχιστον τέσσερις προβεβλημένους μεταρρυθμιστές. Οι συλλήψεις σηματοδοτούν μετατόπιση της κρατικής στρατηγικής από τη στοχοποίηση διαδηλωτών του δρόμου στη δίωξη καθιερωμένων πολιτικών προσώπων που λειτουργούσαν εντός του πολιτικού συστήματος του Ιράν.
Μεταξύ των συλληφθέντων είναι η Αζάρ Μανσούρι, επικεφαλής του Μεταρρυθμιστικού Μετώπου που εκπροσωπεί σειρά μεταρρυθμιστικών πολιτικών ομάδων, καθώς και ο Μοχσέν Αμινζαντέχ, διπλωμάτης που είχε υπηρετήσει στην κυβέρνηση του μεταρρυθμιστή προέδρου Μοχαμάντ Χαταμί.
Οι αρχές συνέλαβαν επίσης τον Εμπραχίμ Ασγκαρζαντέχ, ο οποίος το 1979 ηγήθηκε της φοιτητικής κατάληψης της πρεσβείας των ΗΠΑ στην Τεχεράνη, γεγονός που οδήγησε στην ομηρία διάρκειας 444 ημερών.
Οι συλλήψεις φαίνεται να συνδέονται με ανακοίνωση του Ιανουαρίου, στην οποία μεταρρυθμιστές ηγέτες ζητούσαν από τον ανώτατο ηγέτη Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, ηλικίας 86 ετών, να αποχωρήσει από την εξουσία και να επιτρέψει τη διακυβέρνηση της χώρας από μεταβατικό συμβούλιο.
Οι εισαγγελικές αρχές της Τεχεράνης ανακοίνωσαν τη σύλληψη τεσσάρων ατόμων και ανέφεραν ότι και άλλοι έχουν κληθεί για ανάκριση, σύμφωνα με το κρατικό πρακτορείο ειδήσεων IRNA. Οι εισαγγελείς κατηγόρησαν τους συλληφθέντες ότι επιχείρησαν να αποσταθεροποιήσουν τη χώρα, την ώρα που το Ιράν αντιμετωπίζει στρατιωτικές απειλές από τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ.
Η φυλακισμένη βραβευμένη με Νόμπελ Ειρήνης Ναργκές Μοχαμαντί έλαβε επιπλέον ποινή φυλάκισης άνω των επτά ετών, γεγονός που υπογραμμίζει την αποφασιστικότητα των αρχών να φιμώσουν τους επικριτές της καταστολής των διαδηλώσεων.
Ο Αλί Βαέζ, αναλυτής του International Crisis Group, χαρακτήρισε τις συλλήψεις προσπάθεια της κυβέρνησης να εξαλείψει ακόμη και τη μετριοπαθή αντιπολίτευση, μετά τη συντριβή των κινητοποιήσεων στους δρόμους.
«Αφού τσάκισε τους δρόμους στη σιωπή με υποδειγματική αγριότητα, το καθεστώς στρέφει πλέον το βλέμμα του προς τα μέσα, εστιάζοντας στη λεγόμενη πιστή αντιπολίτευση», έγραψε. «Οι μεταρρυθμιστές, αντιλαμβανόμενοι ότι το έδαφος μετακινείται κάτω από τα πόδια τους, άρχισαν να απομακρύνονται — και η εξουσία, πάντοτε παρανοϊκή, είναι πλέον αποφασισμένη να καυτηριάσει κάθε διαφωνία πριν αυτή σταθεί στα πόδια της».
Αβέβαιη η λαϊκή στήριξη
Το κατά πόσο οι μεταρρυθμιστές διατηρούν ουσιαστική λαϊκή στήριξη παραμένει ασαφές. Κατά τη διάρκεια των διαδηλώσεων, διαδηλωτές που φώναζαν «Θάνατος στον Χαμενεΐ» και εξέφραζαν στήριξη στον εξόριστο διάδοχο του θρόνου του Ιράν φάνηκαν να απορρίπτουν το σύνολο των πολιτικών που δρουν εντός του πλαισίου της Ισλαμικής Δημοκρατίας, συμπεριλαμβανομένων και των μεταρρυθμιστών.
Η κυβερνητική καταστολή ακολούθησε διαδηλώσεις που ξέσπασαν στις αρχές Ιανουαρίου. Οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων και πηγές εντός του Ιράν αναφέρουν ότι πάνω από 30.000 άνθρωποι εκτιμάται ότι σκοτώθηκαν κατά την καταστολή, αν και ο ακριβής αριθμός των θυμάτων παραμένει αντικείμενο αμφισβήτησης. Δεκάδες χιλιάδες συνελήφθησαν.
Οι συλλήψεις συμπίπτουν με την επανεκκίνηση της διπλωματικής εμπλοκής μεταξύ Τεχεράνης και Ουάσινγκτον. Την περασμένη εβδομάδα, οι δύο χώρες πραγματοποίησαν πυρηνικές συνομιλίες στο Ομάν, τις πρώτες από τότε που αμερικανικά πλήγματα έπληξαν ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις τον Ιούνιο, στη διάρκεια 12ήμερης σύγκρουσης μεταξύ Ιράν και Ισραήλ.
Μιλώντας την Κυριακή σε διπλωματική εκδήλωση στην Τεχεράνη, ο υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί δήλωσε ότι το Ιράν θα διατηρήσει τη θέση του υπέρ του δικαιώματος εμπλουτισμού ουρανίου, βασικό σημείο διαφωνίας με τον Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος έχει απειλήσει με στρατιωτική δράση σε περίπτωση αποτυχίας των διαπραγματεύσεων.
Ο πρωθυπουργός του Ισραήλ Μπέντζαμιν Νετανιάχου αναμένεται να επισκεφθεί την Ουάσινγκτον εντός της εβδομάδας, με τις συνομιλίες να επικεντρώνονται κυρίως στο Ιράν, σύμφωνα με το γραφείο του.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν αναπτύξει το αεροπλανοφόρο USS Abraham Lincoln και συνοδευτικές ναυτικές και αεροπορικές δυνάμεις στη Μέση Ανατολή, τόσο για να ασκήσουν πίεση στην Τεχεράνη όσο και για να διατηρήσουν δυνατότητα πλήγματος σε περίπτωση που ο Τραμπ διατάξει στρατιωτική επέμβαση.
Τέλος, οι ιρανικές αρχές προειδοποίησαν πιλότους για προγραμματισμένες «εκτοξεύσεις πυραύλων» από τη Δευτέρα έως την Τρίτη πάνω από την επαρχία Σεμνάν, όπου βρίσκεται το διαστημικό κέντρο Ιμάμ Χομεϊνί. Το Ιράν πραγματοποιεί παραδοσιακά τέτοιες εκτοξεύσεις γύρω από την επέτειο της Ισλαμικής Επανάστασης του 1979.