Τα προηγμένα γεωθερμικά συστήματα θα μπορούσαν να βοηθήσουν την ΕΕ να απεξαρτηθεί από τα ορυκτά καύσιμα, ακόμη και σε χώρες χωρίς ηφαιστειακή δραστηριότητα.
Νέες τεχνολογίες «ξεκλειδώνουν» την παραγωγή γεωθερμικής ηλεκτρικής ενέργειας σε πολύ ευρύτερες περιοχές της Ευρώπης και θα μπορούσαν να συμβάλουν στη μείωση της εξάρτησης της ΕΕ από ρυπογόνα ορυκτά καύσιμα.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Μια νέα έκθεση της δεξαμενής σκέψης για την ενέργεια Ember διαπιστώνει ότι 43 GW ενισχυμένης γεωθερμικής ισχύος στην ΕΕ θα μπορούσαν να αναπτυχθούν με κόστος κάτω από 100 €/MWh, αντίστοιχο με αυτό της ηλεκτροπαραγωγής από άνθρακα και φυσικό αέριο.
Αν και αυτό αντιστοιχεί μόνο σε ένα κλάσμα του συνολικού γεωθερμικού δυναμικού της Ευρώπης, οι ερευνητές υπολόγισαν ότι η αξιοποίησή του σε επίπεδο ΕΕ θα μπορούσε να αποδίδει περίπου 301 TWh ηλεκτρικής ενέργειας τον χρόνο. Αυτό ισοδυναμεί με σχεδόν το μισό (42%) της ηλεκτροπαραγωγής από μονάδες άνθρακα και φυσικού αερίου στην ΕΕ το 2025.
Η έκθεση αναφέρει ότι, σε παγκόσμιο επίπεδο, η γεωθερμία θα μπορούσε να καλύψει έως και το 15% της αύξησης της ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας έως το 2050, προειδοποιεί όμως ότι η ΕΕ κινδυνεύει να χάσει τον ηγετικό της ρόλο σε αυτή την ανανεώσιμη πηγή ενέργειας αν η ανάπτυξη παραμείνει «αργή και άνιση».
Ποιες χώρες της ΕΕ διαθέτουν το μεγαλύτερο γεωθερμικό δυναμικό;
Οι ερευνητές αναφέρουν ότι οι πρόοδοι στη γεώτρηση και στη μηχανική ταμιευτήρων ανοίγουν τον δρόμο ώστε τα συστήματα ενισχυμένης γεωθερμίας (EGS) να προσφέρουν κλιμακούμενη και καθαρή ηλεκτρική ενέργεια σε μεγάλο μέρος της ηπείρου.
Σε αντίθεση με τους συμβατικούς γεωθερμικούς σταθμούς, που περιορίζονται σε ηφαιστειακές περιοχές και ζώνες επαφής τεκτονικών πλακών (όπως η Ισλανδία), τα EGS βασίζονται σε γεωτρήσεις βάθους έως και οκτώ χιλιομέτρων σε θερμό, συμπαγές πέτρωμα, στην έγχυση ρευστού στις ρωγμές και στην άντληση του θερμαινόμενου ρευστού στην επιφάνεια για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας.
Η σύγχρονη αυτή τεχνολογία επιτρέπει την παραγωγή γεωθερμικής ηλεκτρικής ενέργειας με ανταγωνιστικό κόστος, ακόμη και εκτός των παραδοσιακών ζωνών υψηλής θερμοκρασίας.
Η Ember εκτιμά ότι το «τεχνοοικονομικό δυναμικό» της γεωθερμικής ηλεκτροπαραγωγής στην ηπειρωτική Ευρώπη θα μπορούσε να φτάσει τα 50 GW, ισχύς ικανή να τροφοδοτεί περίπου 30 εκατομμύρια νοικοκυριά.
Με βάση αυτό το όριο, η Ουγγαρία κατέχει το μεγαλύτερο μερίδιο, με περίπου 28 GW ανεκμετάλλευτης γεωθερμικής ενέργειας. Ακολουθεί η Τουρκία (6 GW), ενώ η Πολωνία, η Γερμανία και η Γαλλία διαθέτουν από περίπου 4 GW η καθεμία.
«Η γεωθερμική ισχύς δεν μπορεί μόνο να αναπτυχθεί με χαμηλές τιμές, αλλά, ως τεχνολογία χωρίς δαπάνες καυσίμου, προσφέρει και το πρόσθετο πλεονέκτημα ότι είναι θωρακισμένη απέναντι στη μεταβλητότητα των τιμών καυσίμων και στην έκθεση σε αυξανόμενο κόστος άνθρακα, ενισχύοντας έτσι τον ρόλο της ως σταθερής πηγής αξιόπιστης, χαμηλών εκπομπών ηλεκτρικής ενέργειας με την πάροδο του χρόνου», αναφέρει η έκθεση.
«Νέα βάθη» για την ενεργειακή μετάβαση της Ευρώπης
Η Τατιάνα Μιντέκοβα, σύμβουλος πολιτικής στην Ember (πηγή στα Αγγλικά), υποστηρίζει ότι η σύγχρονη γεωθερμία «οδηγεί την ενεργειακή μετάβαση σε νέα βάθη», ανοίγοντας πρόσβαση σε καθαρές ενεργειακές πηγές που για χρόνια θεωρούνταν «απρόσιτες και υπερβολικά δαπανηρές».
«Σήμερα, όμως, η γεωθερμική ηλεκτρική ενέργεια μπορεί να είναι φθηνότερη από το φυσικό αέριο», σημειώνει. «Είναι επίσης καθαρότερη και μειώνει την εξάρτηση της Ευρώπης από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα.»
Η Μιντέκοβα προσθέτει ότι η πρόκληση για την Ευρώπη δεν είναι πλέον αν υπάρχουν οι πόροι για γεωθερμική ενέργεια, αλλά αν «η τεχνική πρόοδος συνοδεύεται από πολιτικές που επιτρέπουν την ανάπτυξη κλίμακας και μειώνουν τον κίνδυνο στα αρχικά στάδια».
Μένει η ΕΕ πίσω στην αξιοποίηση της γεωθερμικής ενέργειας;
Παρότι έργα EGS ξεκίνησαν ήδη από τη δεκαετία του 2000 σε χώρες όπως η Γαλλία, η Γερμανία και η Ελβετία, οι ειδικοί προειδοποιούν ότι οι χρονοβόρες διαδικασίες αδειοδότησης και η «ασυνεπής εθνική στήριξη» έχουν επιβραδύνει την εμπορική ανάπτυξη.
Αντίθετα, στις Ηνωμένες Πολιτείες και τον Καναδά τα έργα επεκτείνονται, αξιοποιώντας σε μεγαλύτερη κλίμακα πολλές από τις μεθόδους που δοκιμάστηκαν πρώτα στην Ευρώπη. Πλέον, το χαρτοφυλάκιο προγραμματισμένων γεωθερμικών έργων στη Βόρεια Αμερική αναμένεται να ξεπεράσει το ευρωπαϊκό.
«Η καθυστέρηση στην ανάπτυξη ενέχει επίσης τον κίνδυνο να μεταφέρει σε άλλες περιοχές τα οφέλη της καμπύλης μάθησης, της ανάπτυξης αλυσίδων εφοδιασμού και της μείωσης του κόστους, αυξάνοντας το μελλοντικό κόστος για τα ευρωπαϊκά έργα ακόμη και εκεί όπου οι πόροι είναι διαθέσιμοι», αναφέρει η έκθεση.
«Χωρίς ισχυρότερη έμφαση στη χρηματοδότηση σε κλίμακα αγοράς, η Ευρώπη κινδυνεύει να χάσει τα οικονομικά και βιομηχανικά οφέλη τεχνολογιών στις οποίες η ίδια υπήρξε πρωτοπόρος.»