Το Euronews Business εξετάζει τα επιδόματα στέγασης στο πλαίσιο των ευρύτερων δαπανών κοινωνικής προστασίας στην Ευρώπη. Η ΕΕ μόλις παρουσίασε το πρώτο της Σχέδιο Προσιτής Στέγασης, για να αμβλύνει τη διογκούμενη στεγαστική κρίση.
Η στέγη εξελίσσεται σε ολοένα και μεγαλύτερη κρίση σε όλη την Ευρώπη. Τον Δεκέμβριο του 2025, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανακοίνωσε το πρώτο Ευρωπαϊκό Σχέδιο για την Προσιτή Κατοικία.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Η πρωτοβουλία έχει στόχο να αντιμετωπίσει μία από τις πιο επείγουσες ανησυχίες των πολιτών: την πρόσβαση σε προσιτή, βιώσιμη και ποιοτική στέγη.
Οι περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες ήδη παρέχουν επιδόματα στέγασης στο πλαίσιο των συστημάτων κοινωνικής προστασίας τους. Ωστόσο, το επίπεδο στήριξης διαφέρει σημαντικά, αντανακλώντας τις διαφορετικές εθνικές πολιτικές.
Ποιες χώρες παρέχουν λοιπόν τα υψηλότερα επιδόματα στέγασης; Και πόσα δαπανούν οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις ανά κάτοικο για τη στήριξη της στέγης;
Τα στοιχεία αποτυπώνουν τις δημόσιες παρεμβάσεις που αποσκοπούν στο να βοηθήσουν τα νοικοκυριά να καλύψουν το κόστος στέγασης, συμπεριλαμβανομένης της επιδότησης ενοικίου, της κοινωνικής κατοικίας και των παροχών προς ιδιοκατοίκους.
Σύμφωνα με τη Eurostat, η στέγαση αντιστοιχούσε στο 1,35% της συνολικής δαπάνης για κοινωνική προστασία στην ΕΕ το 2024. Αυτό μεταφράζεται σε 66,5 δισ. ευρώ, που ισοδυναμούν με το 0,37% του ΑΕΠ της ΕΕ και 148 ευρώ ανά κάτοικο.
Τα επιδόματα στέγασης ανά άτομο παρουσιάζουν μεγάλες αποκλίσεις στην Ευρώπη. Κυμαίνονται από σχεδόν μηδενικά στη Βουλγαρία έως 755 ευρώ στην Ιρλανδία, μεταξύ 31 χωρών. Η Φινλανδία κατατάσσεται δεύτερη με 484 ευρώ, ακολουθούμενη από το Ηνωμένο Βασίλειο με 406 ευρώ.
Ωστόσο, το στοιχείο για το Ηνωμένο Βασίλειο αφορά το 2018 και ενδέχεται να μην είναι πλήρως συγκρίσιμο με τα πιο πρόσφατα δεδομένα. Παρ’ όλα αυτά, δείχνει ότι το Ηνωμένο Βασίλειο παραμένει μεταξύ των χωρών με τα υψηλότερα επιδόματα στέγασης.
Η Δανία (375 ευρώ), η Ισλανδία (335 ευρώ), η Γερμανία (328 ευρώ) και η Ελβετία (327 ευρώ) διέθεσαν επίσης πάνω από 300 ευρώ ανά άτομο για επιδόματα στέγασης. Η Ολλανδία (271 ευρώ), η Γαλλία (234 ευρώ) και η Σουηδία (200 ευρώ) συμπληρώνουν την πρώτη δεκάδα.
Οι δαπάνες κυμαίνονται μεταξύ 100 και 199 ευρώ σε τρεις χώρες: την Κύπρο (185 ευρώ), το Λουξεμβούργο (130 ευρώ) και το Βέλγιο (110 ευρώ). Όλες οι υπόλοιπες χώρες με διαθέσιμα στοιχεία δαπανούν λιγότερα από 100 ευρώ ανά άτομο.
Μεταξύ των πέντε μεγαλύτερων ευρωπαϊκών οικονομιών, η Ιταλία (13 ευρώ) και η Ισπανία (36 ευρώ) διαθέτουν σημαντικά λιγότερα σε σχέση με τις υπόλοιπες.
Τα ενοίκια διαφέρουν πολύ σε όλη την Ευρώπη. Ορισμένες χώρες είναι πολύ πιο ακριβές από άλλες.
Όταν τα επιδόματα στέγασης ανά άτομο προσαρμόζονται με βάση τα πρότυπα αγοραστικής δύναμης (PPS), οι αριθμοί αλλάζουν, όμως η συνολική κατάταξη παραμένει σε γενικές γραμμές παρόμοια.
Η Ιρλανδία (535 PPS) διατηρεί την πρώτη θέση, ακολουθούμενη από τη Φινλανδία (380) και το Ηνωμένο Βασίλειο (331), βάσει στοιχείων του 2018.
Σε ονομαστικούς όρους, η Γερμανία διαθέτει το μεγαλύτερο ποσό για επιδόματα στέγασης, 27,4 δισ. ευρώ, που αντιστοιχούν σε πάνω από τα δύο πέμπτα του συνολικού ποσού στην ΕΕ. Ακολουθεί η Γαλλία με 16,1 δισ. ευρώ, περίπου το ένα τέταρτο του συνόλου.
Μεταξύ 31 χωρών, το Ηνωμένο Βασίλειο κατατάσσεται δεύτερο με 27 δισ. ευρώ, αν και το στοιχείο αυτό βασίζεται σε δεδομένα του 2018. Σύμφωνα με τη βρετανική κυβέρνηση, η δαπάνη για επιδόματα στέγασης αναμένεται να φτάσει τα 37,8 δισ. λίρες (43,3 δισ. ευρώ) στη δημοσιονομική χρήση 2025-2026.
Ωστόσο, ο ορισμός των επιδομάτων στέγασης ενδέχεται να διαφέρει ελαφρώς από τη μεθοδολογία της Eurostat.
Οι δαπάνες για επιδόματα στέγασης ήταν επίσης πάνω από 4 δισ. ευρώ στην Ολλανδία και την Ιρλανδία, ενώ στην Ιταλία δεν ξεπέρασαν το 1 δισ. ευρώ.
Συνολικά, το 0,37% του ΑΕΠ της ΕΕ διατέθηκε για κοινωνική προστασία που σχετίζεται με τη στέγαση. Μεταξύ των χωρών της ΕΕ, το ποσοστό κυμαίνεται από σχεδόν μηδενικό στη Βουλγαρία και την Κροατία έως 0,99% στη Φινλανδία. Το στοιχείο για το Ηνωμένο Βασίλειο το 2018 ήταν το υψηλότερο, στο 1,11%.
Η Ιρλανδία (0,72%), η Γερμανία (0,63%), η Δανία (0,57%), η Γαλλία (0,55%) και η Κύπρος (0,52%) διαθέτουν επίσης πάνω από το 0,5% του ΑΕΠ τους σε επιδόματα στέγασης.
Η Eurostat επισημαίνει ότι οι πολιτικές για τη στέγαση είναι διαδεδομένες στα κράτη μέλη και ο σκοπός τους συχνά υπερβαίνει αυτόν της κοινωνικής προστασίας.
«Μπορεί να αποσκοπούν στην τόνωση της οικοδομικής δραστηριότητας, της ιδιοκατοίκησης, της αποταμίευσης και ούτω καθεξής. Αυτά τα ευρύτερα μέτρα δεν εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής των [στοιχείων κοινωνικής προστασίας]», αναφέρει η υπηρεσία.
Το πρώτο σχέδιο της ΕΕ για την κατοικία
Το πρόσφατα παρουσιασμένο Ευρωπαϊκό Σχέδιο για την Προσιτή Κατοικία επικεντρώνεται «στην αύξηση της προσφοράς κατοικιών, την προσέλκυση επενδύσεων και μεταρρυθμίσεων, την αντιμετώπιση των βραχυχρόνιων μισθώσεων σε περιοχές με στενότητα στέγης και τη στήριξη των ανθρώπων που πλήττονται περισσότερο».
«Η επιτυχία του σχεδίου θα κριθεί από την ικανότητα σε τοπικό επίπεδο να καλυφθούν αυτές οι ανάγκες. Η οικονομική προσιτότητα πρέπει να είναι ο στόχος μας και η πιο προσιτή στέγη είναι η δημόσια, η συνεταιριστική και η κοινωνική στέγη», δήλωσε ο Μάρκο Κορράντι, πρόεδρος του Housing Europe.
Κατά την τελευταία δεκαετία, μεταξύ 2015 και του τρίτου τριμήνου του 2025, οι τιμές κατοικιών στην ΕΕ αυξήθηκαν κατά 64% και τα ενοίκια κατά 21%, σύμφωνα με τη Eurostat.
Σε ορισμένες ευρωπαϊκές χώρες, ένας ολόκληρος μισθός δεν αρκεί για να καλύψει το ενοίκιο για ένα διαμέρισμα ενός υπνοδωματίου στο κέντρο της πόλης. Σε πολλές άλλες, το ενοίκιο απορροφά σημαντικό μέρος του μέσου καθαρού μισθού.