Μη επανδρωμένα αεροσκάφη επίθεσης μιας χρήσης με μεγάλη εμβέλεια και χαμηλό κόστος, τα Shahed αξιοποιούνται σε επιθέσεις κορεσμού από την Ουκρανία έως τη Μέση Ανατολή, ανατρέποντας τους συσχετισμούς στην αντιαεροπορική άμυνα.
Τα Shahed δεν είναι «κλασικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη» με την έννοια ενός αεροχήματος χωρίς πιλότο που πετά, επιτηρεί και επιστρέφει στη βάση του.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Στον πυρήνα τους είναι όπλα μιας χρήσης, αυτό που διεθνώς περιγράφεται ως πυρομαχικά περιπλάνησης ή μη επανδρωμένα αεροσκάφη επίθεσης μιας χρήσης, και στα δημοσιεύματα πολύ συχνά ως μη επανδρωμένα αεροσκάφη αυτοκαταστροφικής πρόσκρουσης ή «αυτοκτονίας».
Τι είναι στην πράξη
Η λογική είναι απλή και κυνική: το Shahed πετά προς την περιοχή στόχου με προγραμματισμένη πορεία, «περιφέρεται» αν χρειαστεί και στο τέλος προσκρούει για να πυροδοτήσει την πολεμική κεφαλή.
Αυτό το μοντέλο χρήσης το κάνει ιδανικό για επιθέσεις κορεσμού, δηλαδή κύματα φθηνών στόχων που εξαντλούν ραντάρ, πυρομαχικά και τις αντοχές της αντιαεροπορικής άμυνας.
Βασικά τεχνικά χαρακτηριστικά
Το πιο γνωστό μοντέλο είναι το Shahed 136. Πολλές τεχνικές εκτιμήσεις συγκλίνουν σε μια εικόνα: αεροδυναμικό σχήμα τύπου δέλτα, έλικα ώθησης στο πίσω μέρος και απλός εμβολοφόρος κινητήρας.
Αναφέρονται ενδεικτικά μήκος περίπου 3,5 μέτρα, άνοιγμα πτερύγων περίπου 2,5 μέτρα και συνολικό βάρος γύρω στα 200 κιλά. Η μέγιστη ταχύτητα που συναντάται συχνά σε τεχνικά προφίλ είναι περίπου 185 χιλιόμετρα την ώρα.
Για την εμβέλεια υπάρχει διακύμανση στις εκτιμήσεις, κάτι αναμενόμενο σε συστήματα που αλλάζουν διαμόρφωση και φορτίο.
Μια ιδιαίτερα τεκμηριωμένη τεχνική προσέγγιση από το Βασιλικό Ινστιτούτο Ενωμένων Υπηρεσιών του Ηνωμένου Βασιλείου τοποθετεί την «λογική» επιχειρησιακή εμβέλεια του Shahed 136 περίπου στα 1.350 έως 1.500 χιλιόμετρα, με βάση συγκρίσεις με το μικρότερο Shahed 131 και τον πιθανό όγκο καυσίμου.
Για την πολεμική κεφαλή, αναλύσεις μιλούν συχνά για φορτίο υψηλής εκρηκτικότητας γύρω στα 40 κιλά. Παράλληλα, ουκρανικές αναφορές για ρωσικές τροποποιήσεις κάνουν λόγο για αναβαθμίσεις που φτάνουν ακόμη και σε κεφαλή 90 κιλών σε ορισμένες εκδόσεις, με αντίστοιχες επιπτώσεις στην εμβέλεια.
«Μαζικά και φθηνά»
Σε διεθνή ρεπορτάζ, το πλαίσιο είναι σταθερό: «φθηνά, μαζικά, επίμονα». Το πρακτορείο Reuters τα περιγράφει ως ιρανικής ανάπτυξης μη επανδρωμένα αεροσκάφη αυτοκαταστροφικής πρόσκρουσης που χρησιμοποιούνται σε τακτικές επιθέσεις μεγάλης εμβέλειας.
Η εφημερίδα Guardian τα εντάσσει σε μια ευρύτερη μετατόπιση του πολέμου προς την «οικονομία της φθοράς», όπου το χαμηλό κόστος και η διαθεσιμότητα μετρούν όσο και η τεχνολογική υπεροχή.
Και οι Financial Times έχουν περιγράψει πώς οι επιθέσεις κατά κύματα προσαρμόζονται διαρκώς για να διαπερνούν τις αεράμυνες μέσω κορεσμού και αλλαγών στο προφίλ πτήσης.
Πού αλλού έχουν χρησιμοποιηθεί
Με βάση τις αναφορές που υπάρχουν σε διεθνή πρακτορεία ειδήσεων και διεθνή ΜΜΕ τα Shahed έχουν χρησιμοποιηθεί ήδη:
Στην Ουκρανία, από τη Ρωσία: Έχουν συνδεθεί με επιθέσεις σε ενεργειακές και αστικές υποδομές, με τη λειτουργία τους να ταιριάζει ιδανικά σε «επιθέσεις κορεσμού». Σε πρόσφατη αναφορά του Reuters, ο Ουκρανός πρόεδρος κάνει λόγο για δεκάδες χιλιάδες ιρανικής προέλευσης Shahed που εκτοξεύτηκαν από τη Ρωσία στη διάρκεια του πολέμου.Στο Ισραήλ, κατά την ιρανική επίθεση του Απριλίου 2024: Το Shahed 136 αναδείχθηκε διεθνώς και λόγω της χρήσης του στην ιρανική επίθεση με drones και πυραύλους τον Απρίλιο 2024. Η Washington Post περιέγραψε το μοντέλο ως όπλο μεγάλης εμβέλειας με προγραμματισμένους στόχους.Στο ιρακινό Κουρδιστάν, σε επιθέσεις των Φρουρών της Επανάστασης: Το 2022, το Ιράν χρησιμοποίησε «drones αυτοκτονίας» μαζί με πυραύλους σε πλήγματα κατά ιρανικών κουρδικών αντικαθεστωτικών ομάδων στο Ιρακινό Κουρδιστάν, όπως μετέδωσαν διεθνή μέσα. Διεθνή πρακτορεία ειδήσεων περιέγραψαν τις επιχειρήσεις αυτές ως συνδυασμό πυραύλων και «drones αυτοκτονίας».Στην Υεμένη και την Ερυθρά Θάλασσα, μέσω ιρανικής τεχνολογίας και παραλλαγών: Στην Υεμένη, αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών και εξειδικευμένα αμυντικά δημοσιεύματα έχουν αναφέρει πως συστήματα που χρησιμοποιούν οι Χούθι συνδέονται σχεδιαστικά με τα Shahed 131 και Shahed 136, είτε ως ίδια πλατφόρμα είτε ως παραλλαγές και «αναβαπτίσεις» με τοπικές ονομασίες. Σε ρεπορτάζ εξειδικευμένων αμυντικών ιστοσελίδων, με βάση μελέτες της αμερικανικής Υπηρεσίας Αμυντικών Πληροφοριών, καταγράφεται ομοιότητα χαρακτηριστικών και αναφέρεται εμβέλεια άνω των 1.600 χιλιομέτρων για την οικογένεια αυτή. Παράλληλα, το CENTCOM έχει αναφέρει ότι κατέστρεψε και μη επανδρωμένα αεροσκάφη στο έδαφος σε περιοχές της Υεμένης που ελέγχονται από τους Χούθι, πριν από την εκτόξευσή τους στο πλαίσιο της ίδιας περιφερειακής κλιμάκωσης.