Η Κύπρος βρίσκεται στο επίκεντρο στρατιωτικής κινητικότητας με ελληνικά και τουρκικά F-16, καθώς και ναυτικές δυνάμεις ευρωπαϊκών χωρών. Ειδικοί τονίζουν ότι η κατάσταση παραμένει ελεγχόμενη, με την ισορροπία δυνάμεων και τη διπλωματική επιτήρηση ΗΠΑ και ΝΑΤΟ να διασφαλίζουν αποτροπή εντάσεων
Η Κύπρος βρίσκεται τις τελευταίες εβδομάδες στο επίκεντρο των γεωπολιτικών εξελίξεων στην Ανατολική Μεσόγειο, καθώς η κρίση στη Μέση Ανατολή έχει αυξήσει αισθητά τη στρατιωτική κινητικότητα στην περιοχή. Η παρουσία ελληνικών και τουρκικών μαχητικών αεροσκαφών στο νησί, αλλά και η ανάπτυξη ναυτικών δυνάμεων από ευρωπαϊκές χώρες, δημιουργούν ένα ιδιαίτερα πυκνό στρατιωτικό περιβάλλον, το οποίο όμως, σύμφωνα με αναλυτές, δεν μεταφράζεται απαραίτητα σε άμεση ελληνοτουρκική ένταση.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Ανοιχτά της Κύπρου έχουν αναπτυχθεί ναυτικές δυνάμεις από την Ελλάδα, τη Γαλλία, την Ισπανία και τη Μεγάλη Βρετανία, ενώ το Λονδίνο έχει ενισχύσει και τη στρατιωτική παρουσία του στις βρετανικές βάσεις του νησιού. Την ίδια στιγμή, τουρκικά μαχητικά F-16 έχουν μετασταθμεύσει στα κατεχόμενα, σε μια κίνηση που προκάλεσε έντονη συζήτηση τόσο σε πολιτικό όσο και σε στρατηγικό επίπεδο.
Ο καθηγητής Διεθνούς Δικαίου και Εξωτερικής Πολιτικής στο Πάντειο Πανεπιστήμιο και βουλευτής της Νέας Δημοκρατίας, Άγγελος Συρίγος, εκτιμά ότι η αποστολή των τουρκικών μαχητικών δεν μεταβάλλει ουσιαστικά την ισορροπία δυνάμεων στο νησί.
Όπως σημειώνει, στο βόρειο κατεχόμενο τμήμα της Κύπρου υπάρχει ήδη σημαντική στρατιωτική παρουσία της Τουρκίας. «Στο έδαφος του νησιού υπάρχουν αυτή τη στιγμή 35.000 Τούρκοι στρατιώτες, 200 άρματα μάχης, γύρω στα 500 τεθωρακισμένα οχήματα μεταφοράς προσωπικού και περίπου 200-250 αυτοκινούμενα πυροβόλα», τονίζει, υπογραμμίζοντας ότι όλες αυτές οι δυνάμεις αποτελούν συνέπεια της συνεχιζόμενης κατοχής του βόρειου τμήματος του νησιού.
Σύμφωνα με τον ίδιο, η μεταστάθμευση έξι τουρκικών F-16 στα Κατεχόμενα έχει περισσότερο πολιτικό παρά στρατιωτικό χαρακτήρα.
«Δεν αλλάζει τίποτα το να κατεβάσει η Τουρκία έξι F-16 την ώρα που η Κύπρος βρίσκεται σε απόσταση αναπνοής από την τουρκική επικράτεια. Το έκανε καθαρά για εσωτερικούς λόγους», σημειώνει, προσθέτοντας ότι η κίνηση αυτή συνδέεται και με τις αντιδράσεις που προκάλεσε στην Τουρκία η παρουσία ευρωπαϊκών και ελληνικών δυνάμεων γύρω από το νησί.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει, σύμφωνα με τον ίδιο, η αντίδραση, ή μάλλον η απουσία έντονης αντίδρασης της Άγκυρας απέναντι στην παρουσία ελληνικών μαχητικών στην Κύπρο.
«Εκείνο το οποίο εκπλήσσει είναι ότι οι Τούρκοι δεν είπαν λέξη για την κάθοδο τεσσάρων ελληνικών F-16, τα οποία βρίσκονται πλέον επί μονίμου βάσεως στο αεροδρόμιο της Πάφου. Αυτό δεν έχει ξανασυμβεί ιστορικά τα τελευταία εξήντα έξι χρόνια», αναφέρει.
Κατά τον ίδιο, η στάση αυτή εξηγείται από τη γενικότερη κατάσταση ασφάλειας στην ευρύτερη περιοχή. «Θεωρώ ότι συνδέεται άμεσα με τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή. Από τη στιγμή που υπάρχει πόλεμος στην ευρύτερη περιοχή και η Ευρώπη προσπαθεί να προστατεύσει την Κυπριακή Δημοκρατία, η Τουρκία δεν έχει το περιθώριο να ανοίξει ένα τέτοιο μέτωπο», επισημαίνει.
Παράλληλα, υπογραμμίζει ότι η Κύπρος αποτελεί εδώ και δεκαετίες έναν από τους πιο στρατιωτικοποιημένους χώρους στον κόσμο, γεγονός που εξηγεί γιατί η συγκέντρωση τόσων στρατιωτικών δυνάμεων στο νησί δεν προκαλεί απαραίτητα ανησυχία στους ειδικούς.
Από την άλλη πλευρά, ο καθηγητής Διεθνών Σχέσεων του Πανεπιστημίου Καντίρ Χας, Σερχάτ Γκιουβάντς, δίνει μια διαφορετική ερμηνεία για την ανάπτυξη των τουρκικών μαχητικών.
Όπως επισημαίνει, η κίνηση της Άγκυρας αποτελεί σε μεγάλο βαθμό αντίδραση στην παρουσία ελληνικών αεροναυτικών δυνάμεων στο νότιο τμήμα της Κύπρου, αλλά και απάντηση στις πιέσεις που ασκούνται στην τουρκική κυβέρνηση από την κοινή γνώμη.
«Αν συμβεί κάτι και δεν υπάρχουν τουρκικά στρατιωτικά μέσα ανεπτυγμένα στο νησί, τότε η κυβέρνηση θα βρεθεί σε δύσκολη θέση», σημειώνει χαρακτηριστικά.
Ο ίδιος εξηγεί ότι τα τουρκικά F-16 δεν έχουν αναπτυχθεί ως απάντηση σε πιθανή βαλλιστική απειλή, αλλά θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν κυρίως απέναντι σε άλλου τύπου κινδύνους.
«Δεν αποτελούν απάντηση σε βαλλιστική απειλή, αλλά μπορούν να είναι πιο χρήσιμα απέναντι σε απειλές όπως τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη. Αν λάβουμε υπόψη ότι η Τουρκία διατηρεί σημαντική στρατιωτική παρουσία στο νησί, η προστασία αυτών των στρατευμάτων και των Τουρκοκυπρίων αποτελεί προτεραιότητα», αναφέρει.
Η παρουσία τόσων στρατιωτικών μέσων σε μια σχετικά μικρή γεωγραφική περιοχή δημιουργεί πάντως ένα ιδιαίτερα σύνθετο επιχειρησιακό περιβάλλον. Ο Γκιουβάντς προειδοποιεί ότι σε περίπτωση κρίσης θα μπορούσε να προκύψει έντονος συνωστισμός αεροπορικών μέσων στον εναέριο χώρο της περιοχής.
«Σε περίπτωση κρίσης ή επίθεσης στο νησί μπορεί να υπάρξει συνωστισμός αεροπορικών μέσων στον αέρα», επισημαίνει.
Ωστόσο, όπως προσθέτει, υπάρχουν μηχανισμοί συντονισμού που μειώνουν τον κίνδυνο ενός ατυχήματος. «Ευτυχώς όλοι οι εμπλεκόμενοι είναι μέλη του ΝΑΤΟ και υπάρχουν διαδικασίες αποφυγής συγκρούσεων στον αέρα», σημειώνει.
Ο ίδιος επισημαίνει επίσης τον ρόλο των Ηνωμένων Πολιτειών στην ευρύτερη αρχιτεκτονική ασφάλειας της περιοχής, αλλά και την επιρροή τους στις αποφάσεις Αθήνας και Άγκυρας.
«Όποιος προκαλέσει κλιμάκωση ή ένταση σε αυτή τη σύγκρουση θα κατηγορηθεί πιθανότατα από τις Ηνωμένες Πολιτείες ότι αποσπά την προσοχή από την κύρια προσπάθεια. Οπότε ούτε η Αθήνα ούτε η Άγκυρα μπορούν να αντέξουν μια ενδεχόμενη εχθρική στάση των ΗΠΑ. Γι’ αυτό και οι δύο πλευρές θα παραμείνουν προσεκτικές», τονίζει.
Την ίδια στιγμή, υπενθυμίζει ότι στην Κύπρο υπάρχουν και οι κυρίαρχες βρετανικές βάσεις, από τις οποίες επιχειρούν επίσης μαχητικά αεροσκάφη.
«Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι υπάρχουν οι βρετανικές κυρίαρχες βάσεις στο νησί και ότι η Βρετανία έχει αναπτύξει εκεί και μαχητικά αεροσκάφη Typhoon», σημειώνει.
Παρά την αυξημένη στρατιωτική παρουσία και την πολυπλοκότητα της κατάστασης, οι ειδικοί συμφωνούν ότι η Κύπρος παραμένει υπό έλεγχο, με την ισορροπία δυνάμεων και τη διπλωματική επιτήρηση των Ηνωμένων Πολιτειών και του ΝΑΤΟ να λειτουργούν ως βασικά στοιχεία αποτροπής