Η Βουδαπέστη επιμένει ότι το ρωσικό αργό πετρέλαιο αποτελεί την μόνη αξιόπιστη πηγή εφοδιασμού της χώρας, αλλά οι αναλυτές υποστηρίζουν ότι πρόκειται περισσότερο για πολιτική και εμπορική απόφαση παρά για αναγκαιότητα - Το Cube εξηγεί
Οι ζημιές στον αγωγό Druzhba, τον μεγαλύτερο σε μήκος αγωγό πετρελαίου στον κόσμο, που μέχρι σήμερα εξαιρείται από τις κυρώσεις της ΕΕ, έχουν προκαλέσει τη διακοπή των παραδόσεων πετρελαίου από τη Ρωσία προς την Ουγγαρία και απειλούν να τορπιλίσουν το δάνειο δισεκατομμυρίων δολαρίων της ΕΕ προς την Ουκρανία.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Ουκρανοί αξιωματούχοι υποστηρίζουν ότι η ζημιά προκλήθηκε από ρωσικό χτύπημα και ότι οι εργασίες αποκατάστασης αποτελούν δύσκολο έργο, πουδυσκολεύει ακόμα περισσότερο από το γεγονός ότι οι Ουκρανοί μηχανικοί μπορούν να εργάζονται μόνο κατά τη διάρκεια της ημέρας λόγω των ρωσικών νυχτερινών αεροπορικών επιδρομών.
Η Ουγγαρία, εν τω μεταξύ, έχει κατηγορήσει το Κίεβο για σαμποτάζ και για καθυστέρηση στην αποκατάσταση των ζημιών. Από την πλευρά της, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρότεινε επίσημα αποστολή επιθεωρητών για την διερεύνηση του περιστατικού.
Η ζημιά στον αγωγό, που μεταφέρει πετρέλαιο από τη Ρωσία σε διάφορες χώρες της Ανατολικής Ευρώπης, έχει εγείρει και πάλι ερωτηματήματα σχετικά με το γιατί η Ουγγαρία εξακολουθεί να βασίζεται τόσο πολύ στη ρωσική ενέργεια, όταν πολλά άλλα κράτη μέλη της ΕΕ έχουν καταφέρει να απεξαρτηθούν.
Ο Ούγγρος πρωθυπουργός Βίκτορ Όρμπαν υποστηρίζει εδώ και καιρό ότι το ρωσικό αργό πετρέλαιο είναι απαραίτητο για την ενεργειακή ασφάλεια της χώρας και ότι η αλλαγή των προμηθειών θα αύξανε το κόστος και έχει αμφίβολη αποτελεσματικότητα.
Ωστόσο, ορισμένοι εμπειρογνώμονες υποστηρίζουν ότι η εικόνα είναι πιο σύνθετη. Σύμφωνα με το Κέντρο για τη Μελέτη της Δημοκρατίας (CSD (πηγή στα Αγγλικά)), ενώ η Ουγγαρία παραμένει σε μεγάλο βαθμό εξαρτημένη από το ρωσικό πετρέλαιο, αγνόησε τις προειδοποιήσεις να διαφοροποιήσει από πού προμηθεύεται την ενέργειά της, έχει πρόσβαση σε βιώσιμες εναλλακτικές οδούς και η συνέχιση της αγοράς ρωσικού αργού δεν έχει μεταφραστεί σε χαμηλότερες εγχώριες τιμές καυσίμων για τους Ούγγρους.
Η ομάδα ελέγχου των γεγονότων του Euronews, Cube, έριξε μια πιο προσεκτική ματιά στους ισχυρισμούς.
Η Ουγγαρία εξαρτάται από το ρωσικό πετρέλαιο
Η Ουγγαρία είναι μία από τις πιο εξαρτημένες χώρες της ΕΕ από το ρωσικό αργό πετρέλαιο, που αποτελεί περίπου το 90% των εισαγωγών της με στοιχεία του 2025, σύμφωνα με την CSD.
Αυτό σημαίνει ότι η Ουγγαρία αρνείται να ακολουθήσει την τάση πολλών κρατών μελών της ΕΕ, οι οποίες έχουν επιτύχει να μειώσουν την εξάρτησή τους από το ρωσικό πετρέλαιο και φυσικό αέριο μετά την πλήρους κλίμακας εισβολή της Μόσχας στην Ουκρανία το 2022.
Ο κύριος διαχειριστής πετρελαίου και φυσικού αερίου της Ουγγαρίας, η εταιρεία MOL, η οποία διυλίζει και παράγει καύσιμα για την Ουγγαρία και τη Σλοβακία, είναι ο τελευταίος μεγάλος αγοραστής ρωσικού αργού στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Παρά τις προειδοποιήσεις για ανάγκη διαφοροποίησης των εισαγωγών με φόντο τον πόλεμο στην Ουκρανία, η ανάλυση του CSD δείχνει ότι η Βουδαπέστη έχει στην πραγματικότητα αυξήσει την εξάρτησή της μεταξύ 2021 και 2025 (πηγή στα Αγγλικά), από 61% σε 93%.
Ακόμα και μετά το εμπάργκο της Ουκρανίας στις ροές των αγωγών που στόχευαν τις παραδόσεις από τον ρωσικό προμηθευτή Lukoil, η Ουγγαρία απέφυγε να ακολουθήσει την ευρύτερη τάση της ΕΕ να απομακρυνθεί από το ρωσικό αργό.
Αντ' αυτού, τον Σεπτέμβριο του 2025, η MOL συνήψε νέα συμφωνία προμήθειας αργού (πηγή στα Αγγλικά) που της επέτρεψε να προμηθεύεαι πετρέλαιο από τα σύνορα Λευκορωσίας-Ουκρανίας και να συνεχιστούν παραδόσεις της Lukoil.
Ποιες είναι οι εναλλακτικές που έχει η Ουγγαρία;
Η κύρια εναλλακτική λύση για την Ουγγαρία, που αναφέρεται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, είναι ο αγωγός Adria, τον οποίο διαχειρίζεται η κροατική κρατική εταιρεία Jadranski naftovod ή JANAF.
Συνδέει τον τερματικό σταθμό Omišalj (πηγή στα Αγγλικά) στο νησί Krk της Κροατίας στην Αδριατική Θάλασσα με διυλιστήρια στην Κροατία, τη Σλοβενία, την Ουγγαρία, τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη και τη Σερβία.
Σύμφωνα με την CSD, τα τέλη διαμετακόμισης για το μη ρωσικό αργό πετρέλαιο που εισάγεται μέσω αυτού του αγωγού είναι χαμηλότερα από εκείνα που ισχύουν για το ρωσικό αργό πετρέλαιο μέσω του αγωγού Druzhba, με διαφορά 12 ευρώ ανά τόνο μέσω του αγωγού Adria έναντι 21 ευρώ ανά τόνο μέσω του αγωγού Druzhba.
Η JANAF επιμένει ότι η υποδομή έχει τη δυνατότητα να καλύψει τη ζήτηση για την Ουγγαρία και τη Σλοβακία.
Εκπρόσωπος της εταιρείας δήλωσε στο Cube ότι ο αγωγός μπορεί να μεταφέρει 14-15 εκατομμύρια τόνους ετησίως.
"Όλες οι δοκιμές χωρητικότητας του συστήματος του αγωγού της JANAF... πραγματοποιήθηκαν παρουσία εκπροσώπων της MOL", δήλωσε η εταιρεία. "Οι δύο πρώτες δοκιμές επιβεβαίωσαν ότι ο αγωγός της JANAF μπορεί να καλύψει πλήρως τις ανάγκες της MOL σε αργό πετρέλαιο".
Η JANAF σημείωσε επίσης ότι η MOL χρησιμοποιεί το δίκτυό της για πάνω από μια δεκαετία και είναι "πλήρως εξοικειωμένη με τις δυνατότητες του αγωγού".
Αμφισβητούμενη χωρητικότητα
Η Ουγγαρία και η υποστηριζόμενη από το κράτος ενεργειακή εταιρεία MOL αμφισβητούν αυτή την εκτίμηση.
Οι αξιωματούχοι λένε ότι ο αγωγός Adria δεν έχει αποδειχθεί αξιόπιστα ότι μπορεί να παραδώσει επαρκείς ποσότητες σε πρακτικό επίπεδο. Οι ροές πετρελαίου, λέει η Ουγγαρία, ήταν συνήθως πιο κοντά στα 2 εκατομμύρια τόνους ετησίως, ποσότητα πολύ χαμηλότερη από τα προβλεπόμενα 14-15 εκατομ. της JANAF.
Στοιχεία από το Κέντρο Έρευνας για την Ενέργεια και τον Καθαρό Αέρα δείχνουν ότι το ρωσικό αργό είναι σταθερά φθηνότερο από τις εναλλακτικές προμήθειες. Το 2024, η Ουγγαρία πλήρωσε κατά μέσο όρο περίπου 471 ευρώ ανά τόνο για το ρωσικό πετρέλαιο, σε σύγκριση με περίπου 564 ευρώ ανά τόνο για μη ρωσικό αργό, δηλαδή έκπτωση 20%.
Ο εκπρόσωπος του Όρμπαν, Zoltán Kovács, μας είπε ότι τα ουγγρικά διυλιστήρια είναι "θεμελιωδώς σχεδιασμένα για να επεξεργάζονται αργό πετρέλαιο από ρωσικές πηγές", ιδίως το ρωσικό αργό πετρέλαιο Ουράλια, από το οποίο η Ουγγαρία εξαρτάται από τη σοβιετική εποχή.
"Στην περίπτωση του πετρελαιαγωγού Adria, δεν έχει ποτέ αποδειχθεί ότι θα μπορούσε να μεταφέρει σταθερά και αξιόπιστα επαρκείς ποσότητες", είπε, επικαλούμενος αντιφατικά αποτελέσματα δοκιμών χωρητικότητας και έλλειψη σαφών και αξιόπιστων πληροφοριών.
Η MOL έχει επίσης προειδοποιήσει ότι η εξάρτηση μόνο από τον αγωγό Adria και το θαλάσσιο αργό ενέχει τεράστιο κίνδυνο για την ασφάλεια του εφοδιασμού. Σε αντίθεση με τον αγωγό Druzhba, το θαλάσσιο πετρέλαιο εξαρτάται από τις παγκόσμιες ναυτιλιακές διαδρομές, οι οποίες μπορούν να διαταραχθούν από συγκρούσεις, όπως αυτή στη Μέση Ανατολή, και άλλες καθυστερήσεις.
Αλλά οι αναλυτές υποστηρίζουν ότι αυτό υπογραμμίζει τους κινδύνους που εγκυμονεί η εξάρτηση από έναν μόνο προμηθευτή.
Η CSD αναφέρει ότι οι τεχνικοί περιορισμοί του αγωγού Adria δεν είναι απόλυτοι και ότι τα διυλιστήρια της MOL έχουν επεξεργαστεί μη ρωσικό αργό στο παρελθόν -συμπεριλαμβανομένης της προσωρινής διακοπής προμήθειας από τον αγωγό Druzhba το 2019- εκτός του ότι έχουν υποβληθεί σε αναβαθμίσεις για την αύξηση της ευελιξίας.
Αναγκαιότητα ή πολιτική επιλογή;
Παρά τις έρευνες που δείχνουν ότι το ρωσικό αργό πετρέλαιο είναι σταθερά φθηνότερο από άλλες προμήθειες, η ανάλυση του CSD δείχνει ότι αυτό δεν έχει μεταφραστεί σε χαμηλότερες εγχώριες τιμές στη βενζίνη και ντίζελ στην πράξη, ιδίως σε σύγκριση με γειτονικές χώρες όπως η Τσεχία.
Το 2024, οι τιμές των καυσίμων προ φόρων ήταν 18% υψηλότερες στην Ουγγαρία από ό,τι στην Τσεχία και 10% υψηλότερες για το ντίζελ.
Η έκθεση σημειώνει επίσης ότι χώρες όπως η Βουλγαρία και η Τσεχία, οι οποίες σταδιακά εγκατέλειψαν το ρωσικό πετρέλαιο, δεν αντιμετώπισαν σημαντικές διαταραχές στον εφοδιασμό και τώρα καταγράφουν τις χαμηλότερες τιμές καυσίμων στην ΕΕ.
Η CSD υποστηρίζει ότι η MOL, στην οποία ανήκουν όλα τα μεγάλα διυλιστήρια της Ουγγαρίας και της Σλοβακίας, έχει στην πραγματικότητα αυξήσει τα κέρδη της: πωλεί τα προϊόντα της σε τιμές περιφερειακής αγοράς, παρά την αγορά ρωσικού αργού σε μειωμένη τιμή.
Ο Ben McWilliams, ενεργειακός αναλυτής στη δεξαμενή σκέψης Bruegel, δήλωσε στο Cube ότι η εξάρτηση της Ουγγαρίας "καθοδηγείται από εμπορικά συμφέροντα και όχι από σκληρούς τεχνικούς περιορισμούς".
Η απόφαση, λέει, ανήκει τελικά στη MOL και "καθοδηγείται από εμπορικά συμφέροντα και όχι από σκληρούς τεχνικούς περιορισμούς".
"Είναι απολύτως εφικτό και για τις δύο χώρες να τερματίσουν τις εισαγωγές ρωσικού αργού πετρελαίου", δήλωσε.
Η Ουγγαρία παραμένει άκαμπτη
"Τα τελευταία χρόνια, οι οικογένειες και οι επιχειρήσεις στην Ουγγαρία ήταν σε θέση να αγοράζουν καύσιμα σε τιμές που αντιστοιχούν στον περιφερειακό μέσο όρο", δήλωσε ο Kovács.
Πρόσθεσε ότι τα μέτρα της ουγγρικής κυβέρνησης, όπως τα ανώτατα όρια τιμών και η απελευθέρωση των στρατηγικών αποθεμάτων, έχουν βοηθήσει στη θωράκιση των καταναλωτών και ότι η εγκατάλειψη της ρωσικής ενέργειας θα είχε σοβαρό κόστος.
"Η κυβέρνηση θα συνεχίσει να κάνει ό,τι περνάει από το χέρι της για να εξασφαλίσει ασφαλή και οικονομικά προσιτή προμήθεια για τις οικογένειες", είπε.