Το πρόγραμμα Olio di Roma IGP επαναφέρει τη γεωργία στον αστικό ιστό, αναδεικνύοντας την αγροτική ταυτότητα της ιταλικής πρωτεύουσας δίπλα στη μνημειακή της κληρονομιά
Στην καρδιά του Αρχαιολογικού Πάρκου του Κολοσσαίου, ανάμεσα σε κίονες, ερείπια και τη συνεχή ροή επισκεπτών από όλο τον κόσμο, η συγκομιδή της ελιάς αποτελεί πλέον μια όλο και πιο αναγνωρίσιμη και συμβολική εικόνα. Κάτω από τα ελαιόδεντρα, πράσινα δίχτυα απλωμένα στο έδαφος συλλέγουν τους καρπούς καθώς πέφτουν μετά το ράβδισμα, ενώ τα τελάρα γεμίζουν το ένα μετά το άλλο και η εργασία ενσωματώνεται στο μοναδικό τοπίο του αρχαιολογικού χώρου. Πρόκειται για μια εικόνα που συνδυάζει την αρχαιολογία με τη γεωργία, με ανθρώπους να εργάζονται ανάμεσα στα κλαδιά, με φόντο τις πιο διάσημες πέτρες του κόσμου.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Εδώ, τα ελαιόδεντρα δεν αποτελούν διακοσμητικό στοιχείο, αλλά ζωντανό μέρος του τοπίου. Και ακριβώς αυτή η εικόνα, ανάμεσα στην ύπαιθρο και την πόλη, αποτελεί το σημείο εκκίνησης του προγράμματος Olio di Roma IGP (Προστατευόμενη Γεωγραφική Ένδειξη): μιας μεταμόρφωσης που επαναφέρει τη γεωργία στον αστικό ιστό της πρωτεύουσας, αναδεικνύοντας την παραγωγική της διάσταση δίπλα στη μνημειακή και ιστορική.
Ελαιόδεντρα στα εμβληματικά σημεία της Ρώμης
Η λογική είναι αυτή της εκτεταμένης ανάκτησης. Όχι μόνο μεγάλες περιαστικές αγροτικές εκτάσεις, αλλά και πάρκα, ιστορικές επαύλεις και αστικοί χώροι όπου τα ελαιόδεντρα αποτελούν εδώ και χρόνια μια «σιωπηλή» παρουσία. Το έργο που έχει ξεκινήσει από το Καπιτώλιο αφορά στην ουσιαστική χαρτογράφηση των δέντρων που υπάρχουν στην πόλη, με εργασίες που βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη σε περιοχές όπως η Βίλα Γκλόρι και η Βίλα Κίτζι, καθώς και σε τμήματα του Πάρκου του Κολοσσαίου και σε πολλούς κήπους γειτονιών.
Όπως επισημαίνει η αντιδήμαρχος Περιβάλλοντος της Ρώμης, Σαμπρίνα Αλφόνσι, η ιδέα προέκυψε από την ανάγκη να «διαβαστεί» η πόλη μέσα από τα αγροτικά της ίχνη, που συχνά παραμένουν αόρατα αλλά εξακολουθούν να υπάρχουν.
«Η συγκομιδή ελιάς στο Πάρκο του Κολοσσαίου ήταν ένα από τα πρώτα ισχυρά μηνύματα. Από εκεί ξεκίνησε η χαρτογράφηση των ελαιώνων της πόλης: ένα έργο που περιλαμβάνει τη Βίλα Γκλόρι, τη Βίλα Κίτζι και πολλούς ακόμη χώρους πρασίνου, όπου τα ελαιόδεντρα υπήρχαν αλλά είχαν συχνά ξεχαστεί. Στη Βίλα Γκλόρι έχουμε περίπου 400 ελαιόδεντρα που ανακτώνται, ενώ παρεμβάσεις γίνονται και σε άλλες περιοχές, γιατί αυτά τα δέντρα αφηγούνται μια διάχυτη αγροτική ιστορία της πόλης».
Ρώμη: το ευρωπαϊκό ρεκόρ ανάμεσα σε πράσινο, αγρούς και αστικοποίηση
Μέσα σε αυτή την προσπάθεια εντάσσεται και μια ευρύτερη οπτική για την πόλη. Η Ρώμη παρουσιάζεται ως ένα σύστημα όπου φύση, γεωργία και αστικοποίηση συνυπάρχουν σε ισορροπία, ακόμη κι αν αυτό δεν είναι πάντα εμφανές. Τα στοιχεία είναι χαρακτηριστικά: περίπου το ένα τρίτο της δημοτικής έκτασης είναι πράσινο, ένα τρίτο αγροτικό και ένα τρίτο αστικοποιημένο, ενώ εντός των ορίων του δήμου λειτουργούν περίπου 2.200 αγροτικές εκμεταλλεύσεις. Μια κληρονομιά που καθιστά τη Ρώμη τον μεγαλύτερο αγροτικό δήμο της Ευρώπης.
Σε αυτό το πλαίσιο, το ελαιόλαδο αποτελεί ένα από τα πιο άμεσα σύμβολα αυτής της «μικτής» ταυτότητας, ανάμεσα στην πόλη και την ύπαιθρο, ανάμεσα στην αρχαιολογία και τη γεωργία.
Οι προδιαγραφές ποιότητας
Σε επίπεδο παραγωγής, το Olio di Roma IGP βασίζεται σε μια περιφερειακή αλυσίδα που περιλαμβάνει περίπου 120 αγροτικές εκμεταλλεύσεις στο Λάτσιο. Δεν πρόκειται για μια γενική ονομασία, αλλά για ένα προϊόν που διέπεται από συγκεκριμένες προδιαγραφές, οι οποίες καθορίζουν αυστηρά ποιοτικά χαρακτηριστικά.
Η αντιπρόεδρος του Συνεταιρισμού Olio di Roma IGP, Τιτσιάνα Τορνέλλι, υπογραμμίζει τη σημασία αυτών των τεχνικών στοιχείων, που αποτελούν και τη βάση της αναγνωρισιμότητας του προϊόντος: «Οι προδιαγραφές του Olio di Roma IGP θέτουν πολύ συγκεκριμένες παραμέτρους που εγγυώνται την ποιότητα: ένα λάδι με χαμηλή οξύτητα και υψηλή περιεκτικότητα σε πολυφαινόλες. Αυτά τα φυσικά αντιοξειδωτικά, όπως η βιταμίνη Ε, παίζουν σημαντικό ρόλο τόσο στη γεύση όσο και στα οφέλη για την υγεία, ιδιαίτερα για το καρδιαγγειακό σύστημα και τη διατήρηση του προϊόντος».
Η Ρώμη «εφηύρε» το ελαιόλαδο
Η σύνδεση με την ιστορία δεν είναι μόνο συμβολική αλλά ουσιαστική. Η Ρώμη δίδαξε τη χρήση του ελαιόλαδου σε όλες τις πτυχές της ζωής και ανέπτυξε την παραγωγή μέσω των αρχαίων ελαιοτριβείων, διαδίδοντάς την σε ολόκληρη την αυτοκρατορία.
Στην αρχαία Ρώμη, το ελαιόλαδο αποτελούσε βασικό στοιχείο της καθημερινότητας: τροφή, καύσιμο για φωτισμό μέσω των λυχναριών, βάση για καλλυντικά και φροντίδα σώματος. Μια ευρεία χρήση που το κατέστησε ένα από τα σημαντικότερα προϊόντα της ρωμαϊκής οικονομίας και κουλτούρας.
«Για τους Ρωμαίους, το ελαιόλαδο ήταν ένα συνολικό προϊόν: χρησιμοποιούνταν στη διατροφή, στον φωτισμό, στα καλλυντικά και στη φροντίδα του σώματος. Ήταν κεντρικό στοιχείο της καθημερινής ζωής και συνόδευσε την ανάπτυξη του ρωμαϊκού πολιτισμού σε όλη την αυτοκρατορία», εξηγεί η Τορνέλλι.
Πού θα βρείτε το Olio di Roma IGP
Παράλληλα με την παραγωγή, αναπτύσσεται και ένα νέο δίκτυο διανομής που φέρνει το Olio di Roma IGP πέρα από τα παραδοσιακά κανάλια. Το προϊόν είναι ήδη διαθέσιμο στα πωλητήρια των μουσείων του Δήμου Ρώμης και επεκτείνεται σε σημαντικούς πολιτιστικούς χώρους, όπως το Ara Pacis και το Palazzo Braschi, με στόχο να ενισχυθεί η σύνδεση της ταυτότητας της πόλης με την πολιτιστική κατανάλωση.
Ταυτόχρονα, η ιστοσελίδα του Συνεταιρισμού λειτουργεί ως σημείο άμεσης πρόσβασης στην παραγωγή: οι παραγωγοί μπορούν να εντοπιστούν και να προσεγγιστούν μέσω της επίσημης πλατφόρμας www.olioromaigp.it, η οποία επιτρέπει την απευθείας αγορά.
Η ιδέα είναι η δημιουργία ενός διπλού δικτύου: από τη μία άμεσες και διαφανείς πωλήσεις, από την άλλη παρουσία σε εμβληματικούς χώρους πολιτισμού, όπου το προϊόν λειτουργεί και ως αφηγηματικό στοιχείο και όχι μόνο ως τρόφιμο.
Τουρισμός: από τα μουσεία στους ελαιώνες
Το έργο ανοίγεται και στον τουρισμό. Οι λεγόμενες «Διαδρομές του Olio di Roma IGP» βρίσκονται υπό ανάπτυξη και συνδέουν την πόλη με τις αγροτικές εκμεταλλεύσεις του Λάτσιο, δημιουργώντας ένα σύστημα ελαιοτουρισμού που επιτρέπει την παρακολούθηση ολόκληρου του κύκλου παραγωγής, από τον ελαιώνα έως τη γευσιγνωσία.
Πρόκειται για μια προσέγγιση που δεν περιορίζεται στην επίσκεψη στην ύπαιθρο, αλλά ενσωματώνει εστιατόρια, μουσεία, ιστορικά εργαστήρια και σχολεία, με στόχο να μετατρέψει το ελαιόλαδο σε μια ολοκληρωμένη πολιτιστική εμπειρία.
Από το Κολοσσαίο έως τις ιστορικές επαύλεις, από τα μουσεία έως την ύπαιθρο του Λάτσιο, το Olio di Roma IGP εξελίσσεται σε έναν συνδετικό κρίκο που ενώνει μια συχνά κατακερματισμένη γεωγραφία. Ένα έργο που δεν περιορίζεται στην παραγωγή ενός αγροδιατροφικού προϊόντος υψηλής ποιότητας, αλλά επιχειρεί να επαναφέρει στη Ρώμη μία από τις αρχαιότερες ταυτότητές της: αυτή μιας πόλης βαθιά αγροτικής, πέρα από μνημειακή.