Μέτρα προστασίας για δελφίνια και φάλαινες που αυξάνονται στην Κύπρο - Οι μεγάλες απειλές

Τις τελευταίες εβδομάδες καταγράφεται αυξημένη παρουσία δελφινιών και άλλων κητωδών στις θαλάσσιες περιοχές της Κύπρου, σύμφωνα με ανακοίνωση του Τμήματος Αλιείας και Θαλασσίων Ερευνών της χώρας, οδηγώντας τις αρχές στην ανάγκη νέας ενημέρωσης για τους τρόπους προστασίας αυτών των μοναδικών θηλαστικών.

ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ

ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ

Το φαινόμενο χαρακτηρίζεται ιδιαίτερα θετικό για το θαλάσσιο οικοσύστημα της Κύπρου αλλά και της ανατολικής Μεσογείου ευρύτερα, επισημαίνοντας ότι η συχνότερη εμφάνιση των ζώων αποτελεί ένδειξη της βιοποικιλότητας και της καλής κατάστασης του θαλάσσιου περιβάλλοντος. Παράλληλα, υπενθύμισαν ότι τα δελφίνια και τα υπόλοιπα κητώδη προστατεύονται από την εθνική και ευρωπαϊκή νομοθεσία.

Μέτρα προστασίας δελφινιών - φαλαινών

Το Τμήμα καλεί τους χειριστές σκαφών αναψυχής, αλιευτικών και άλλων πλωτών μέσων να επιδεικνύουν ιδιαίτερη προσοχή όταν εντοπίζουν θαλάσσια θηλαστικά. Όπως αναφέρεται, οι κυβερνήτες σκαφών θα πρέπει να μειώνουν άμεσα ταχύτητα, να διατηρούν σταθερή πορεία και να αποφεύγουν απότομους ελιγμούς που ενδέχεται να ενοχλήσουν τα ζώα.

Παράλληλα, οι αρχές τονίζουν ότι απαγορεύεται η καταδίωξη, η περικύκλωση ή η παρεμπόδιση της πορείας των δελφινιών, ενώ συστήνεται η διατήρηση ασφαλούς απόστασης και η αποφυγή παρατεταμένης παραμονής κοντά τους. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στην αποφυγή έντονων θορύβων, δυνατής μουσικής ή άλλων δραστηριοτήτων που μπορεί να προκαλέσουν στρες στα ζώα.

Σε περίπτωση που δελφίνια πλησιάσουν από μόνα τους κάποιο σκάφος, οι χειριστές καλούνται να συνεχίσουν την πορεία τους με χαμηλή ταχύτητα, χωρίς να επιχειρούν αλληλεπίδραση με τα ζώα.

Το Τμήμα υπενθυμίζει τέλος ότι η παρενόχληση, η σίτιση ή οποιαδήποτε παρέμβαση που επηρεάζει τη φυσική συμπεριφορά προστατευόμενων ειδών — όπως η μετακίνηση, η αναπαραγωγή ή η ανάπαυσή τους — απαγορεύεται αυστηρά και ενδέχεται να επιφέρει κυρώσεις βάσει της ισχύουσας νομοθεσίας.

Οι απειλές για τα κητώδη

Η επιβίωση των 8 καταγεγραμμένων ειδών κητωδών κρέμεται από μια κλωστή, εξαιτίας μιας σειράς από φονικές ανθρωπογενείς απειλές.

Στρατιωτική δραστηριότητα και ηχητική ρύπανση

Η ηχητική ρύπανση αποτελεί τον πιο ύπουλο εχθρό για τα θαλάσσια θηλαστικά της Ανατολικής Μεσογείου. Η εντατική χρήση στρατιωτικών σόναρ μέσης συχνότητας κατά τη διάρκεια ναυτικών ασκήσεων, σε συνδυασμό με τις υποθαλάσσιες σεισμικές έρευνες για τον εντοπισμό υδρογονανθράκων, αποδεικνύεται μοιραία. Οι εκκωφαντικοί αυτοί θόρυβοι καταστρέφουν το ευαίσθητο σύστημα ηχοεντοπισμού των ζώων, προκαλώντας τους εσωτερική αιμορραγία και ακραίο αποπροσανατολισμό. Το φαινόμενο αυτό συνδέεται άμεσα με τα επαναλαμβανόμενα περιστατικά μαζικών εκβραχώσεων Ζιφιών στις κυπριακές ακτές.

Οι παγίδες από την αλιεία και δίχτυα-φαντάσματα

Η καθημερινή μάχη για τροφή φέρνει τα κητώδη σε άμεση σύγκρουση με την αλιευτική δραστηριότητα. Η τυχαία εμπλοκή (bycatch) σε δίχτυα και παραγάδια οδηγεί σε ακαριαίο πνιγμό, καθώς τα θηλαστικά αδυνατούν να αναδυθούν για να αναπνεύσουν. Την κατάσταση επιδεινώνει η δραματική μείωση των ιχθυοαποθεμάτων λόγω υπεραλίευσης, αλλά και τα λεγόμενα «δίχτυα-φαντάσματα» (ghost gear) – εγκαταλελειμμένα αλιευτικά εργαλεία που μετατρέπονται σε μόνιμες, θανατηφόρες παγίδες στον βυθό.

Αυξημένη θαλάσσια κίνηση και κατεπείγουσες οδηγίες

Η κατακόρυφη αύξηση της θαλάσσιας κυκλοφορίας στην κυπριακή ΑΟΖ έχει πολλαπλασιάσει τα ατυχήματα. Εμπορικά πλοία, ταχύπλοα και σκάφη αναψυχής προκαλούν συχνά θανάσιμους ακρωτηριασμούς και τραυματισμούς από προπέλες. Η κατάσταση κρίθηκε τόσο σοβαρή, ώστε το Τμήμα Αλιείας και Θαλάσσιων Ερευνών αναγκάστηκε να εκδώσει κατεπείγουσες συστάσεις προς τους ναυλωτές, ζητώντας την άμεση μείωση ταχύτητας και την αποφυγή προσέγγισης των κοπαδιών.

Πλαστικά και Χημικά

Πέρα από τους άμεσους κινδύνους, τα κητώδη υποφέρουν από τη χρόνια υποβάθμιση του περιβάλλοντός τους. Η κατάποση πλαστικών και μικροπλαστικών προκαλεί ανίατες αποφράξεις στο πεπτικό τους σύστημα, οδηγώντας τα ζώα σε έναν αργό θάνατο από ασιτία. Παράλληλα, βαρέα μέταλλα και χημικά απόβλητα συσσωρεύονται μέσω της τροφικής αλυσίδας στο λίπος τους, καταστρέφοντας το ανοσοποιητικό και το αναπαραγωγικό τους σύστημα.