Το πλουσιότερο 0,1% στην Ευρώπη λαμβάνει περίπου το 4,5% του συνολικού εισοδήματος, αλλά το μερίδιό του διαφέρει σημαντικά μεταξύ των χωρών.
Το μερίδιο του εισοδήματος που καταλήγει στο πλουσιότερο 0,1 % διαφέρει σημαντικά σε όλη την Ευρώπη. Σε ορισμένες χώρες ξεπερνά το 6 %, ενώ ο ευρωπαϊκός μέσος όρος είναι 4,5 %. Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι τα φορολογικά συστήματα και οι ανισότητες στους μισθούς είναι βασικοί παράγοντες πίσω από αυτές τις διαφορές.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Ποιες χώρες λοιπόν δίνουν το μεγαλύτερο μερίδιο εισοδήματος σε αυτή την ομάδα, δηλαδή σε περίπου έναν στους 1.000 ανθρώπους;
Στοιχεία από τη Βάση Δεδομένων Παγκόσμιας Ανισότητας (World Inequality Database) δείχνουν ότι το μερίδιο εισοδήματος αυτής της υπερπλούσιας ομάδας κυμαίνεται από 1,6 % στην Ολλανδία έως 10,2 % στη Γεωργία, σε 35 χώρες που περιλαμβάνουν κράτη μέλη της ΕΕ, υποψήφιες χώρες, μέλη της EFTA και το Ηνωμένο Βασίλειο.
Τα στοιχεία αφορούν το 2024 ή το πιο πρόσφατο διαθέσιμο έτος μετά το 2020, με εξαίρεση την Ιταλία, για την οποία τα τελευταία δεδομένα είναι από το 2015. Το εισόδημα εδώ μετριέται πριν από φόρους και παροχές.
Μεταξύ των χωρών της ΕΕ, η Εσθονία έχει το υψηλότερο μερίδιο, 8,3 %, και ακολουθούν η Βουλγαρία (7,5 %) και η Πολωνία (7 %).
Πάνω από 6 % βρίσκονται επίσης δύο υποψήφιες προς ένταξη χώρες: η Σερβία (6,9 %) και η Τουρκία (6,1 %).
Η Δανία (5,8 %) και η Ρουμανία (5,1 %) ξεπερνούν επίσης το 5 %.
Γιατί υπάρχουν αυτές οι διαφορές;
Ο δρ Πάβελ Μπουκόφσκι από το University College London σημειώνει ότι οι πολιτικές και οι θεσμοί παίζουν καθοριστικό ρόλο.
«Οι χώρες μπορεί να διαφέρουν ως προς την έκταση της αναδιανομής, δηλαδή στο πόσο προσπαθούμε να επηρεάσουμε τα εισοδήματα μέσω φόρων και κοινωνικών πολιτικών», είπε στο Euronews Business.
«Από αυτή την άποψη, η Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη έχει αρκετά χαμηλό βαθμό αναδιανομής. Για παράδειγμα, το φορολογικό σύστημα στην Πολωνία είναι αντιστρόφως προοδευτικό, δηλαδή οι πλούσιοι πληρώνουν αναλογικά λιγότερα από τους φτωχούς»,
Πρόσθεσε επίσης ότι πολλές κοινωνικές πολιτικές είναι σχεδιασμένες με τρόπο που δεν οδηγεί απαραίτητα σε εξισορρόπηση των εισοδημάτων.
Αν εξαιρέσουμε την Ιταλία, οι τέσσερις μεγαλύτερες οικονομίες συγκλίνουν, με τις υπερπλούσιες ομάδες να κατέχουν πολύ παρόμοια μερίδια: Ισπανία (5 %), Γερμανία (4,9 %), Ηνωμένο Βασίλειο (4,9 %) και Γαλλία (4,9 %).
Η Ιρλανδία (4,8 %) ακολουθεί από κοντά, λίγο πάνω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο του 4,5 %.
Στην άλλη άκρη της κλίμακας, αρκετές χώρες συγκεντρώνονται κοντά μεταξύ τους. Η Ολλανδία έχει το χαμηλότερο μερίδιο, 1,6 %, και ακολουθούν η Κύπρος (2,2 %), το Μαυροβούνιο (2,3 %), η Σλοβενία (2,3 %), το Βέλγιο (2,3 %), η Αλβανία (2,4 %) και η Λετονία (2,4 %), όλες κάτω από το 2,5 %.
Το πιο πρόσφατο στοιχείο για την Ιταλία στη WID είναι 2,0 %, αλλά αφορά το 2015 και ενδέχεται να μην είναι άμεσα συγκρίσιμο. Μελέτη που δημοσιεύτηκε από τη WID, των Γκουτζάρντι και Μορέλι, ανεβάζει το ποσοστό στο 3,3 % για το 2021.
Το μερίδιο εισοδήματος του πλουσιότερου 0,1 % κυμαίνεται μεταξύ 3,5 % και 4,5 % στην Ελλάδα (4,5 %), την Ελβετία (4,3 %), την Τσεχία (4,2 %), τη Σουηδία (3,7 %), τη Φινλανδία (3,5 %) και τη Νορβηγία (3,5 %).
Ο δρ Σαλβατόρε Μορέλι από το Πανεπιστήμιο Roma Tre επισήμανε ότι τα υψηλότερα μερίδια εισοδήματος κορυφής σε ορισμένες χώρες μπορεί να αντανακλούν εν μέρει πραγματικά μεγαλύτερη συγκέντρωση μισθών, επιχειρηματικών εισοδημάτων και ιδιοκτησίας πλούτου (που με τη σειρά της παράγει εισόδημα από κεφάλαιο), ιδίως μετά τις οικονομικές μεταβάσεις της δεκαετίας του 1990.
Ωστόσο, μπορεί επίσης να οφείλονται σε διαφορές στα συνταξιοδοτικά συστήματα, στους κανόνες φορολογικής δήλωσης, στην άτυπη οικονομία και στο κατά πόσο τα εισοδήματα από κεφάλαιο καταγράφονται στα διοικητικά δεδομένα.
Συμπίεση μισθών και ισχυρότερες συλλογικές διαπραγματεύσεις
«Έρευνες δείχνουν ότι χώρες με μεγαλύτερη συμπίεση μισθών, ισχυρότερους θεσμούς συλλογικών διαπραγματεύσεων, χαμηλότερη ανεργία και πιο εκτεταμένα συστήματα κοινωνικής ασφάλισης τείνουν να μειώνουν το προ φόρων χάσμα εισοδήματος μεταξύ των κορυφαίων αμειβομένων και του υπόλοιπου πληθυσμού», δήλωσε ο Μορέλι στο Euronews Business.
«Αυτό μπορεί να βοηθήσει να εξηγηθεί γιατί οι σκανδιναβικές και αρκετές δυτικοευρωπαϊκές χώρες καταγράφουν συχνά χαμηλότερα μερίδια εισοδήματος κορυφής από πολλές μεταβατικές οικονομίες».
Αυξάνεται το μερίδιο εισοδήματος των πλουσιότερων;
Στην Ευρώπη, το πλουσιότερο 0,1 % λάμβανε μερίδιο εισοδήματος 6,43 % το 1940. Το ποσοστό αυτό μειώθηκε σταδιακά, υποχωρώντας περίπου στο 2,7 % στις αρχές της δεκαετίας του 1980.
Στη συνέχεια αυξήθηκε ξανά, πλησιάζοντας το 5 % το 2007, πριν η χρηματοπιστωτική κρίση το φέρει και πάλι χαμηλότερα. Από περίπου το 2010 και μετά παραμένει σχετικά σταθερό, στο 4,54 % το 2024.