Το Κρεμλίνο αυξάνει το τίμημα της συμμετοχής στον πόλεμο κατά της Ουκρανίας: ο Πούτιν υπογράφει νόμο για διαγραφή χρεών νέων συμβασιούχων και οικογενειών τους εν μέσω προβλημάτων στη στρατολόγηση.
Ο Βλαντίμιρ Πούτιν υπέγραψε τη Δευτέρα, 25 Μαΐου νόμο που απαλλάσσει τους συμμετέχοντες στον πόλεμο στην Ουκρανία και τα μέλη των οικογενειών τους από την αποπληρωμή ληξιπρόθεσμων δανείων. Το μέτρο υιοθετείται με φόντο τις δυσκολίες στη στρατολόγηση ανθρώπων για το μέτωπο.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Στον νέο νόμο, που δημοσιεύθηκε στη ρωσική πύλη επίσημων νομικών πράξεων, υπάγονται πολίτες που έχουν συνάψει συμβόλαιο με το υπουργείο Άμυνας από την 1η Μαΐου 2026 για περίοδο τουλάχιστον ενός έτους, καθώς και τα μέλη των οικογενειών τους. Η διαγραφή δεν είναι άνευ όρων και αφορά δάνεια που δεν υπερβαίνουν συνολικά τα 10 εκατομμύρια ρούβλια (περίπου 120 χιλιάδες ευρώ – συντ.)
Το κείμενο προβλέπει επίσης την παύση των δανειακών υποχρεώσεων των συμβασιούχων και των οικογενειών τους σε περίπτωση θανάτου του στρατιωτικού στο μέτωπο ή σοβαρού τραυματισμού του. Παρόμοιο νόμο είχε υπογράψει ο Πούτιν το φθινόπωρο του 2024. Τότε η διαγραφή χρεών προβλεπόταν για όσους υπέγραψαν συμβόλαιο μετά την 1η Δεκεμβρίου 2024.
Οικονομικό κίνητρο
Το νέο μέτρο ήταν αναμενόμενο: μετά την πλήρους κλίμακας εισβολή στην Ουκρανία, ο Πούτιν και οι περιφερειακές αρχές ανακοινώνουν συστηματικά μέτρα στήριξης των στρατιωτών και των οικογενειών τους, ώστε να ενθαρρύνουν την πρόσληψη συμβασιούχων και να στηρίξουν τους συμμετέχοντες στον πόλεμο μετά την κήρυξη, τον Σεπτέμβριο του 2022, της μερικής επιστράτευσης.
Σύμφωνα με τα στοιχεία του προέδρου της Δούμας Βιατσεσλάβ Βολόντιν, μέσα σε τέσσερα χρόνια έχουν υιοθετηθεί 164 νόμοι που αποσκοπούν στην υποστήριξη των συμμετεχόντων στις εχθροπραξίες.
Στον ιστότοπο ενημέρωσης συμβασιούχων veteran-svo.ru, έναν από τους πολλούς ανάλογους στο ρωσικό διαδίκτυο, ο κατάλογος των παροχών για όσους είναι έτοιμοι να πολεμήσουν μοιάζει ατελείωτος – από υψηλές εφάπαξ πληρωμές (από περίπου 5 χιλιάδες ευρώ – συντ.), μισθούς και «πριμ κινήτρων» έως εξίσου υψηλές αποζημιώσεις κατά την «απόλυση» από το στράτευμα.
Ξεχωριστή θέση έχουν τα προνόμια: από την προτεραιότητα εισαγωγής σε ανώτατα εκπαιδευτικά ιδρύματα για τους ίδιους τους στρατιωτικούς και τα παιδιά τους μέχρι φθηνά στεγαστικά δάνεια, παραχώρηση οικοπέδων, καθώς και σημαντικές εκπτώσεις και απουσία ουρών σε πολλούς ακόμη τομείς. Σε αυτά προστίθενται τα περιφερειακά μέτρα στήριξης. Όπως σημειώνει ο ιστότοπος, φέτος επιτρέπουν σε ορισμένους συμβασιούχους να λάβουν με την υπογραφή του συμβολαίου με το υπουργείο Άμυνας έως και 4,5 εκατομμύρια ρούβλια (περίπου 50 χιλιάδες ευρώ – συντ.). Για σύγκριση, ο κατώτατος μισθός στη Ρωσία αντιστοιχεί σε λίγο πάνω από 152 ευρώ.
Οι ιστότοποι που προσελκύουν ανθρώπους να συμμετάσχουν στον πόλεμο συχνά παρουσιάζουν αυτή την επιλογή ως σημαντικό βήμα προς μια καλύτερη ζωή. Ξεχωριστά περιγράφονται εκεί οι όροι για όσους εκτίουν ποινή σε σωφρονιστικά ιδρύματα, για τους οποίους το μέτωπο γίνεται τρόπος απαλλαγής από τη δίωξη για το ποινικό τους αδίκημα (έως την 1η Ιανουαρίου 2025 στους καταδικασμένους καταβάλλονταν επίσης εφάπαξ πληρωμές – συντ.).
Υπολογίζεται, ότι ο αριθμός των κρατουμένων στη Ρωσία τα τελευταία πέντε χρόνια μειώθηκε κατά περισσότερο από 180 χιλιάδες άτομα, ή κατά 40%. Σε μεγάλο βαθμό αυτό συνδέεται με την αποστολή καταδικασμένων στον πόλεμο. Σύμφωνα με τα στοιχεία του ανθρωπιστικού εγχειρήματος ГУЛАГу.нет, από το 2022 ο ρωσικός στρατός έχει στρατολογήσει πάνω από 180 χιλιάδες κρατουμένους. Στο τέλος Μαρτίου 2026, η «Mediazona» και η Ρωσική Υπηρεσία του «BBC» επιβεβαίωσαν τον θάνατο πάνω από 23 χιλιάδων φυλακισμένων.
Όταν τελειώνουν τα «καρότα»...
Παρά το πρωτοφανές πακέτο μπόνους, τη διαγραφή χρεών και την προώθηση στο εσωτερικό της κοινωνίας του αφηγήματος περί «ηρώων του πολέμου», ο αριθμός όσων επιθυμούν να υπηρετήσουν με συμβόλαιο μειώνεται αισθητά.
«Το διάταγμα του Πούτιν για τη διαγραφή δανείων στους νέους συμμετέχοντες στον πόλεμο είναι πρωτίστως εργαλείο στρατολόγησης νέων συμβασιούχων χωρίς νέα μαζική επιστράτευση», σχολιάζει σε συνέντευξή του στο Euronews ο πολιτικός επιστήμονας Αλεξάνταρ Τζόκιτς. «Το Κρεμλίνο ποντάρει στην οικονομική παρακίνηση: πληρωμές, προνόμια και τώρα απαλλαγή από χρέη, ιδίως για ανθρώπους από φτωχές και υπερχρεωμένες περιοχές. Αυτό δείχνει ότι η εξουσία προετοιμάζεται για έναν μακρύ πόλεμο και προσπαθεί να διατηρήσει τη ροή ανθρώπων μέσω οικονομικών κινήτρων».
Το Κρεμλίνο δεν αναγνωρίζει προβλήματα με το ανθρώπινο δυναμικό στο μέτωπο, όμως αυτά καταγράφονται από ειδικούς και ΜΜΕ που παρακολουθούν τα στατιστικά στοιχεία. Σύμφωνα με τα δεδομένα της Deutsche Welle, η οποία επικαλείται τον συνεργάτη του Γερμανικού Ινστιτούτου Διεθνών Υποθέσεων και Ασφάλειας του ιδρύματος «Επιστήμη και Πολιτική» Γιάνις Κλύγκε, στο πρώτο τρίμηνο του 2026 συμβόλαιο με το υπουργείο Άμυνας υπέγραφαν καθημερινά περίπου 800–1000 άτομα, δηλαδή περίπου 20% λιγότερα σε σχέση με την αντίστοιχη περίοδο του 2025. Συνολικά, σύμφωνα με τους υπολογισμούς του, από τις αρχές του 2026 έχουν στρατολογηθεί περίπου 70,5 χιλιάδες συμβασιούχοι. Για σύγκριση, ο πρόεδρος Πούτιν στα μέσα Μαΐου 2025 δήλωνε, ότι στο μέτωπο κατέφθαναν κάθε μήνα έως και 60 χιλιάδες εθελοντές.
Σε αυτό το πλαίσιο, η Μόσχα αναζητεί νέες μορφές στρατολόγησης. Στα τέλη του 2025 και ιδίως φέτος εντάθηκε η πίεση προς τους φοιτητές ρωσικών πανεπιστημίων – μέχρι και του Κρατικού Πανεπιστημίου Μόσχας: οι νέοι καλούνται επίμονα να υπηρετήσουν στα στρατεύματα μη επανδρωμένων συστημάτων. Ιδιαίτερα ενεργά στρατολογούνται φοιτητές που δεν έχουν περάσει ορισμένες εξετάσεις, στους οποίους το συμβόλαιο προτείνεται ως τρόπος να μην «πεταχτούν έξω» από το πανεπιστήμιο.
Μια ακόμη νέα τάση είναι η άσκηση βίαιης πίεσης σε κρατουμένους, οι οποίοι στην αρχή του πλήρους κλίμακας πολέμου υπέγραφαν συμβόλαια πολύ πιο πρόθυμα, αλλά από τον Ιανουάριο του 2025, με κυβερνητικό διάταγμα, στερήθηκαν τις χρηματικές παροχές. Έτσι, το «Ράδιο Σβόμποντα» μετέδωσε πρόσφατα για την περιοχή Πένζα: «τους βασανίζουν, τους ξυλοκοπούν και τους απειλούν με βιασμό, αναγκάζοντάς τους να υπογράψουν συμβόλαιο με το υπουργείο Άμυνας», όπως κατήγγειλαν στα ΜΜΕ συγγενείς των κρατουμένων.
Ο 57χρονος Ιγκόρ, γράφει το «Ράδιο Σβόμποντα», άντεξε τους ξυλοδαρμούς και την πολύωρη ορθοστασία με χειμωνιάτικα ρούχα σε ένα δωμάτιο που είχε θερμανθεί υπερβολικά, αλλά «λύγισε» μπροστά στην απειλή βιασμού. Ο άνδρας υπέγραψε συμβόλαιο και εντάχθηκε σε λόχο εφόδου.
Την τάση προς μια συγκεκαλυμμένη αναγκαστική κινητοποίηση επιβεβαιώνει και το Ινστιτούτο Μελέτης του Πολέμου (ISW). Σύμφωνα με τα στοιχεία του, για παράδειγμα, από τις 20 Μαρτίου ο κυβερνήτης της περιφέρειας Ριαζάν υποχρέωσε τις μεσαίες και μεγάλες επιχειρήσεις να επιλέγουν οι ίδιες εργαζομένους για τη σύναψη συμβολαίων με το υπουργείο Άμυνας. Και το Διεθνές Ινστιτούτο Στρατηγικών Μελετών (IISS) του Λονδίνου, σε έκθεσή του «Η επερχόμενη κρίση στην πολιτική οικονομία της Ρωσίας», προβλέπει δραστικό σφίξιμο των λουριών: επιστράτευση, κλείσιμο των συνόρων, κατάργηση των μετασοβιετικών πολιτικών ελευθεριών και μετάβαση σε οικονομία εντολών σοβιετικού τύπου.
Η πρόβλεψη επαληθεύεται ήδη εν μέρει: στη Ρωσία έχουν επιβληθεί περιορισμοί, έως και πλήρης απαγόρευση, σε πολλές ξένες εφαρμογές ανταλλαγής μηνυμάτων και διαδικτυακούς πόρους. Η πίεση αυξάνεται στο φόντο της απότομης επιδείνωσης της οικονομικής κατάστασης, της ισχυρής επιβράδυνσης της προέλασης του ρωσικού στρατού στην Ουκρανία, της συχνότερης στοχοποίησης ρωσικού εδάφους από τις ουκρανικές δυνάμεις, ιδίως διυλιστηρίων, της αύξησης των θυμάτων μεταξύ των Ρώσων και της εμφανής ανησυχίας των αρχών για ζητήματα ασφάλειας, που αποτυπώθηκε, μεταξύ άλλων, στη συρρίκνωση της παρέλασης της 9ης Μαΐου.
Σε αυτό το κλίμα, αναπροσαρμόζουν το αφήγημά τους και οι προπαγανδιστές. Έτσι, η επικεφαλής του RT Μαργαρίτα Σιμονιάν δήλωσε στον τηλεοπτικό αέρα ότι, κατά τη γνώμη της, ο πόλεμος με την Ουκρανία «τελείωσε στις 28 Φεβρουαρίου 2022 – έξι ημέρες μετά την έναρξή του», και ότι όλο τον υπόλοιπο χρόνο η Ρωσία υποτίθεται ότι συνεχίζει να πολεμά με την Ευρώπη.