Η Τεχεράνη αναστέλλει τις επαφές με την Ουάσιγκτον ενώ συγκρούονται διαφορετικές γραμμές εξουσίας στο εσωτερικό του καθεστώτος
Μια σειρά από δημοσιεύματα και επίσημες αλλά και ανεπίσημες δηλώσεις δείχνουν ότι τόσο οι περιφερειακές εξελίξεις όσο και οι πολιτικές διαφωνίες στο εσωτερικό της ιρανικής εξουσίας επηρεάζουν άμεσα την τύχη των συνομιλιών με τις Ηνωμένες Πολιτείες.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Το πρακτορείο ειδήσεων Tasnim, που συνδέεται με τους Φρουρούς της Επανάστασης, υποστήριξε την 1η Ιουνίου ότι η διαδικασία ανταλλαγής μηνυμάτων μεταξύ Ιράν και ΗΠΑ με στόχο την επίτευξη μνημονίου κατανόησης για τον τερματισμό του πολέμου και την έναρξη μετέπειτα διαπραγματεύσεων για το πυρηνικό πρόγραμμα έχει διακοπεί.
Σύμφωνα με την εκδοχή του πρακτορείου, βασική αιτία της απόφασης ήταν η κλιμάκωση των πρόσφατων ισραηλινών επιχειρήσεων κατά της Χεζμπολάχ στον Λίβανο. Ιρανοί αξιωματούχοι θεωρούν τις ενέργειες αυτές παραβίαση της εκεχειρίας και τις παρουσιάζουν ως τον κύριο λόγο της διακοπής των συνομιλιών.
Οι πρόσφατες εξελίξεις στον Λίβανο δεν αντιμετωπίζονται από την Τεχεράνη ως μια τοπική κρίση. Αντίθετα, θεωρούνται μέρος ενός ευρύτερου πλέγματος ασφαλείας, στο οποίο οποιαδήποτε επίθεση μπορεί να έχει συνέπειες πολύ πέρα από τα σύνορα του Λιβάνου.
Ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί, δήλωσε ότι η εκεχειρία μεταξύ Ιράν και Ηνωμένων Πολιτειών περιλαμβάνει «χωρίς καμία αμφιβολία» όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου, και δεν μπορεί να περιοριστεί σε ένα μόνο πεδίο αντιπαράθεσης.
Ο πρόεδρος του ιρανικού κοινοβουλίου και επικεφαλής διαπραγματευτής της χώρας, Μοχαμάντ Μπαγέρ Καλιμπάφ, κατηγόρησε επίσης τις Ηνωμένες Πολιτείες ότι φέρουν ευθύνη για την παραβίαση της εκεχειρίας λόγω των πρόσφατων επιθέσεων στον Λίβανο.
Ούτε διαπραγματεύσεις ούτε πόλεμος
Από την άλλη πλευρά, ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, δήλωσε στο NBC News ότι η Ουάσιγκτον δεν έχει λάβει καμία επίσημη ενημέρωση από την Τεχεράνη για αναστολή των συνομιλιών.
Ο Τραμπ πρόσθεσε ότι, σε περίπτωση αποτυχίας των διαπραγματεύσεων, οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν θα προχωρήσουν απαραίτητα σε άμεση στρατιωτική δράση, ωστόσο οι οικονομικές πιέσεις και ιδιαίτερα ο ναυτικός αποκλεισμός των ιρανικών λιμανιών θα συνεχιστούν.
Στο εσωτερικό του Ιράν, ενημερωμένη πηγή δήλωσε στο πρακτορείο Mehr ότι το προσχέδιο της πιθανής συμφωνίας εξακολουθεί να εξετάζεται στην Τεχεράνη και δεν έχει ακόμη αποσταλεί επίσημη απάντηση προς την αμερικανική πλευρά.
Η ίδια πηγή τόνισε ότι, λόγω του ιστορικού «αθέτησης υποσχέσεων» από τις ΗΠΑ και της βαθιάς δυσπιστίας, το Ιράν επιμένει στην εξασφάλιση «πραγματικών οφελών και εκτελεστικών εγγυήσεων».
«Οι Ηνωμένες Πολιτείες ανησυχούν για τον πόλεμο, εμείς ανησυχούμε για τη συμφωνία, επειδή οι Αμερικανοί επένδυσαν πολλά στον πόλεμο χωρίς να πετύχουν τους στόχους τους», δήλωσε η πηγή.
Ο Σαΐντ Ατζαρλού, μέλος της ομάδας επικοινωνίας της ιρανικής διαπραγματευτικής αντιπροσωπείας, επιβεβαίωσε ότι η νέα αμερικανική πρόταση εξετάζεται από το Ανώτατο Συμβούλιο Εθνικής Ασφάλειας και τις αρμόδιες επιτροπές, χωρίς να έχει ληφθεί ακόμη οριστική απόφαση.
Σύγκρουση μεταξύ των κύκλων Βαχιντί και Καλιμπάφ
Πολλοί αναλυτές θεωρούν ότι η διαδικασία λήψης αποφάσεων στο Ιράν επηρεάζεται σε μεγάλο βαθμό από εσωτερικά κέντρα εξουσίας και ιδιαίτερα από κύκλους που συνδέονται με τους Φρουρούς της Επανάστασης.
Σε αυτό το πλαίσιο, το όνομα του Αχμάντ Βαχιντί προβάλλεται ως μία από τις προσωπικότητες που υποστηρίζουν πιο σκληρή στάση απέναντι στις διαπραγματεύσεις.
Σύμφωνα με τις αναλύσεις αυτές, ο Βαχιντί ανήκει σε έναν ιδιαίτερα περιορισμένο κύκλο που διατηρεί απευθείας επαφή με τον Αγιατολάχ Μοτζταμπά Χαμενεΐ, τον νέο ανώτατο ηγέτη του Ιράν, ο οποίος μετά τις ισραηλινές επιθέσεις του Φεβρουαρίου παραμένει μακριά από τη δημόσια ζωή.
Οι ίδιες εκτιμήσεις υποστηρίζουν ότι η συγκεκριμένη ομάδα προτιμά τη διατήρηση μιας κατάστασης «ούτε συμφωνία ούτε πόλεμος», η οποία θεωρείται ότι εξυπηρετεί τους περιφερειακούς και στρατηγικούς στόχους του Ιράν.
Σύμφωνα με κοινή ανάλυση του αμερικανικού Ινστιτούτου Μελέτης του Πολέμου και του American Enterprise Institute, ο Βαχιντί και οι στενοί συνεργάτες του ήταν εκείνοι που έθεσαν σε αναστολή τις συνομιλίες Ιράν – ΗΠΑ την 1η Ιουνίου.
Αντίθετα, πολιτικές προσωπικότητες όπως ο Καλιμπάφ παρουσιάζονται ως εκπρόσωποι μιας πιο πραγματιστικής προσέγγισης, που θα μπορούσε να επιτρέψει μεγαλύτερη ευελιξία στις διαπραγματεύσεις υπό τις κατάλληλες συνθήκες.
Η διαφορά αυτή στις προσεγγίσεις, ιδιαίτερα μεταξύ των πολιτικών και των στρατιωτικο-ασφαλείας κύκλων, θεωρείται ένας από τους βασικούς λόγους για την επιβράδυνση ή και τη διακοπή της διαδικασίας λήψης αποφάσεων.
Προειδοποιήσεις από στρατιωτικούς αξιωματούχους
Ο υποστράτηγος Μοχαμάντ Τζαφάρ Ασαντί, αναπληρωτής επιθεωρητής του Κεντρικού Στρατηγείου Χατάμ αλ Ανμπίγια, δήλωσε στις 2 Ιουνίου ότι το Ιράν εξακολουθεί να διαθέτει κρυφές αμυντικές δυνατότητες και ότι δεν έχει αποκαλύψει όλα τα «ισχυρά χαρτιά» του.
Όπως είπε, παρά τις ζημιές που υπέστη η χώρα κατά τη διάρκεια του πρόσφατου πολέμου, οι στρατιωτικές βιομηχανίες εξακολουθούν να λειτουργούν και σημαντικό μέρος των υποδομών τους παραμένει «αόρατο στον εχθρό».
Ο Ασαντί υποστήριξε επίσης ότι οι ιρανικές ένοπλες δυνάμεις δεν χρειάζονται πυρηνικά όπλα για να αντιμετωπίσουν εξωτερικές απειλές.
Με ιδιαίτερα προειδοποιητικό τόνο, τόνισε ότι ακόμη και αν το ΝΑΤΟ εμπλακεί άμεσα σε μια σύγκρουση, το Ιράν δεν φοβάται στρατιωτική αντιπαράθεση.
«Το μήνυμά μας είναι ότι ακόμη και αν δεν έχουμε τίποτα, θα πολεμήσουμε τις Ηνωμένες Πολιτείες με πέτρες, γιατί δεν είμαστε λαός που παραδίνεται στην Αμερική», δήλωσε.
Πρόσθεσε ότι «οι Ηνωμένες Πολιτείες επιδιώκουν μόνο την πλήρη παράδοσή μας, αλλά ο ιρανικός λαός δεν πρόκειται ποτέ να παραδοθεί. Και όταν δεν υπάρχει παράδοση, τότε ο πόλεμος παραμένει πιθανός».
Πρόσχημα ή πραγματική αιτία ο Λίβανος;
Ορισμένοι αναλυτές θεωρούν ότι η έμφαση που δίνει το Ιράν στο ζήτημα του Λιβάνου και της εκεχειρίας ενδέχεται να αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης στρατηγικής διαχείρισης των διπλωματικών και στρατιωτικών πιέσεων.
Σύμφωνα με ανάλυση του Ινστιτούτου Μελέτης του Πολέμου, η Τεχεράνη επιχειρεί να αποδώσει το αδιέξοδο των συνομιλιών στο Ισραήλ, προβάλλοντας τον ρόλο του στις εξελίξεις στον Λίβανο και επιχειρώντας να δημιουργήσει εντάσεις μεταξύ Ουάσιγκτον και Τελ Αβίβ.
Παράλληλα, το Ιράν αξιοποιεί την εύθραυστη εκεχειρία που ισχύει από τις 8 Απριλίου για να αποκαταστήσει μέρος των στρατιωτικών του δυνατοτήτων, συμπεριλαμβανομένων των προγραμμάτων βαλλιστικών πυραύλων και μη επανδρωμένων αεροσκαφών που υπέστησαν ζημιές στις πρόσφατες συγκρούσεις.
Σύμφωνα με την ανάλυση, η διαρκής εστίαση στον Λίβανο μπορεί να παρατείνει τις διαφωνίες γύρω από την εκεχειρία μεταξύ Λιβάνου και Ισραήλ και να αποσπάσει την προσοχή από τα βασικά ζητήματα που χωρίζουν την Τεχεράνη και την Ουάσιγκτον.
Ενώ πολιτικά πρόσωπα όπως ο Καλιμπάφ θεωρούνται υποστηρικτές μιας πιο ευέλικτης προσέγγισης και μιας περιορισμένης συμφωνίας, οι κύκλοι ασφαλείας εξακολουθούν να επιμένουν στη διατήρηση μιας αποτρεπτικής και σκληρής γραμμής.
Από αυτή την οπτική, η αναστολή των συνομιλιών δεν αποτελεί απλώς αποτέλεσμα εξωτερικών εξελίξεων, αλλά αντανακλά και τον ανταγωνισμό μεταξύ αυτών των δύο τάσεων στο εσωτερικό του ιρανικού συστήματος εξουσίας.
Στο ίδιο πλαίσιο, ο εκπρόσωπος και αναπληρωτής διευθυντής δημοσίων σχέσεων των Φρουρών της Επανάστασης, Χοσεΐν Μοχέμπι, προειδοποίησε ότι σε περίπτωση επανέναρξης των συγκρούσεων, «η μορφή των επιχειρήσεων, η γεωγραφία του πολέμου και ακόμη και τα όπλα που θα χρησιμοποιηθούν θα είναι διαφορετικά», υποστηρίζοντας ότι οι ιρανικές ένοπλες δυνάμεις είναι πλήρως προετοιμασμένες για κάθε πιθανό σενάριο.