Γκροσί: Η επίθεση με drones σε εν λειτουργία πυρηνικό σταθμό στα ΗΑΕ είναι πιο επικίνδυνη από τη Ζαπορίζια, με κίνδυνο πολύ σοβαρού ραδιολογικού ατυχήματος
Η επίθεση με μη επανδρωμένο αεροσκάφος που σημειώθηκε τον περασμένο μήνα στον πυρηνικό σταθμό Μπαράκα στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα ήταν δυνητικά πιο επικίνδυνη από την κατάσταση στον ουκρανικό σταθμό Ζαπορίζια, επειδή εκείνη την ώρα οι αντιδραστήρες λειτουργούσαν, δήλωσε ο γενικός διευθυντής του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας (IAEA) Ραφαέλ Γκρόσι.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Μιλώντας στο Euronews μετά την επίσκεψή του στον σταθμό στη δυτική πλευρά της χώρας του Κόλπου, ο επικεφαλής του IAEA χαρακτήρισε την επίθεση «εξαιρετικά σοβαρή και ανεύθυνη ενέργεια» και προειδοποίησε για τους κινδύνους που συνεπάγεται η στοχοποίηση πολιτικών πυρηνικών υποδομών.
«Ένας πυρηνικός σταθμός, πέρα από το ότι αποτελεί ένα πολύ σημαντικό τμήμα της ενεργειακής υποδομής μιας χώρας, είναι ένας χώρος όπου υπάρχουν χιλιάδες τόνοι πυρηνικού υλικού, που θα μπορούσε να προκαλέσει ένα ραδιολογικό ατύχημα με πολύ, πολύ σοβαρές συνέπειες», είπε ο Γκρόσι.
Ο Γκρόσι είπε ότι το περιστατικό μπορεί να συγκριθεί με την κατάσταση στη Ζαπορίζια, τον μεγαλύτερο πυρηνικό σταθμό παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας στην Ευρώπη, με μία σημαντική διαφορά.
«Παρότι πρόκειται για μια πολύ σοβαρή κατάσταση και ο IAEA εργάζεται εκεί, είναι ένα πολύ λεπτό ζήτημα στα χέρια μας, οι αντιδραστήρες βρίσκονται σε αυτό που αποκαλούμε «shutdown»», εξήγησε.
«Δεν λειτουργούν, δεν είναι σε λειτουργία. Ο σταθμός Μπαράκα βρίσκεται σε λειτουργία. Αυτό τον καθιστά δυνητικά ακόμη πιο επικίνδυνο».
Οι ρωσικές δυνάμεις κατέλαβαν τον πυρηνικό σταθμό της Ζαπορίζια τον Μάρτιο του 2022, λίγο μετά την έναρξη της πλήρους κλίμακας εισβολής της Μόσχας στην Ουκρανία, και έκτοτε τον ελέγχουν.
Ο IAEA εγκατέστησε μόνιμη παρουσία παρατηρητών στην εγκατάσταση τον Σεπτέμβριο του 2022, μετά από επανειλημμένα περιστατικά βομβαρδισμών στην περιοχή του σταθμού και διακοπές στην εξωτερική παροχή ηλεκτροδότησης, που είναι απαραίτητη για τη λειτουργία των συστημάτων ψύξης.
Και οι έξι αντιδραστήρες της Ζαπορίζια βρίσκονται σε κατάσταση ψυχρής διακοπής λειτουργίας από τα τέλη του 2022. Ο IAEA έχει επανειλημμένα προειδοποιήσει ότι τα περιθώρια ασφαλείας στον σταθμό διαβρώνονται και ότι ο κίνδυνος ενός πυρηνικού ατυχήματος, αν και όχι άμεσος, δεν μπορεί να αποκλειστεί.
Οι δηλώσεις κατατάσσουν την επίθεση με drone – την οποία, όπως είχαν ανακοινώσει νωρίτερα οι αρχές των ΗΑΕ, εντόπισαν ότι προήλθε από το Ιράκ – μεταξύ των σημαντικότερων ανησυχιών για την πυρηνική ασφάλεια που αντιμετωπίζει σήμερα η διεθνής κοινότητα.
Ο Χάμαντ Αλκαάμπι, αναπληρωτής πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου της Ομοσπονδιακής Αρχής Πυρηνικής Ρύθμισης των ΗΑΕ, περιέγραψε την επίθεση ως σοβαρή κλιμάκωση και παραβίαση του διεθνούς δικαίου.
«Προφανώς, η επίθεση σε έναν πυρηνικό σταθμό είναι σοβαρή κλιμάκωση. Είναι κάτι που θεωρείται ταμπού σε διεθνές επίπεδο, λόγω των πιθανών συνεπειών από μια ενδεχόμενη απελευθέρωση ραδιενέργειας για το κοινό και το περιβάλλον», είπε ο Αλκαάμπι.
Πρόσθεσε ότι οι επιθέσεις σε λειτουργικές πυρηνικές εγκαταστάσεις απαγορεύονται από το διεθνές ανθρωπιστικό δίκαιο και από μια σειρά διεθνών συμφωνιών που διέπουν την πυρηνική ασφάλεια και προστασία.
«Το γεγονός ότι ο σταθμός στοχοποιήθηκε και δέχθηκε επίθεση είναι απαράδεκτο και αποτελεί σαφή παραβίαση του διεθνούς δικαίου. Σοβαρή, ναι. Κλιμάκωση, ναι, είναι. Απαγορευμένη διεθνώς, ναι».
Σύστημα αντίδρασης: άμεσο και ιδιαίτερα επαγγελματικό
Παρά τη σοβαρότητα της επίθεσης, και οι δύο αξιωματούχοι υπογράμμισαν την αποτελεσματικότητα των συστημάτων αντίδρασης που υπάρχουν στον σταθμό Μπαράκα.
Ο Γκρόσι εξήρε τις ενέργειες που ανέλαβε ο διαχειριστής του σταθμού και οι ρυθμιστικές αρχές αμέσως μετά το περιστατικό.
«Αυτό που ήταν πολύ, πολύ σημαντικό, και νομίζω ότι πρέπει να υπογραμμιστεί, είναι η άμεση και εξαιρετικά επαγγελματική αντίδραση του φορέα εκμετάλλευσης, της ENEC, και επίσης των στελεχών της εθνικής ρυθμιστικής αρχής εκεί. Ενεργοποίησαν αμέσως τις ειδικές διαδικασίες, ώστε να τεθούν σε εφαρμογή μέτρα περιορισμού των συνεπειών», είπε ο Γκρόσι.
Ο Αλκαάμπι είπε ότι τα χρόνια επενδύσεων στην ασφάλεια, την εκπαίδευση και την ετοιμότητα διασφάλισαν ότι ο σταθμός παρέμεινε ασφαλής καθ’ όλη τη διάρκεια του περιστατικού.
«Δεν υπήρξε απελευθέρωση ραδιενέργειας, δεν υπήρξε αστοχία κανενός συστήματος, όλοι ακολούθησαν το πρωτόκολλο, ο σταθμός διατήρησε την ασφάλειά του για το κοινό και για τους χειριστές», εξήγησε ο Αλκαάμπι.
Είπε ότι η αντίδραση αντικατοπτρίζει χρόνια συνεργασίας με διεθνείς εταίρους, συμπεριλαμβανομένου του IAEA, και ανέδειξε τη σημασία εκπαιδευμένου προσωπικού και καθιερωμένων διαδικασιών αντιμετώπισης εκτάκτων αναγκών.
Κοιτάζοντας προς το μέλλον, ο Αλκαάμπι είπε ότι η επίθεση θα προσφέρει σημαντικά διδάγματα για τη βιομηχανία πυρηνικής ενέργειας.
«Φυσικά, η επίθεση σε έναν πυρηνικό σταθμό δεν είναι σενάριο που σχεδιάζεις καθημερινά, όταν εξετάζεις πιθανά σενάρια πυρηνικών ατυχημάτων, αλλά πλέον είναι μια πραγματικότητα».
Ο Γκρόσι χαιρέτισε επίσης την απόφαση των ΗΑΕ να φέρουν το θέμα στον διεθνή πυρηνικό επόπτη, αντί να απαντήσουν με κλιμάκωση.
«Αυτό λέει πολλά για την υπευθυνότητα της χώρας. Και το συζητούσα σήμερα με τον υπουργό Εξωτερικών: το γεγονός ότι τα Εμιράτα αποφάσισαν να απαντήσουν με μετρημένο τρόπο, να απευθυνθούν στον IAEA, στον θεσμό που ασχολείται με την πυρηνική ασφάλεια σε παγκόσμιο επίπεδο», είπε.
Το περιστατικό θα εξεταστεί τώρα σε ειδική συνεδρίαση του Διοικητικού Συμβουλίου του IAEA στη Βιέννη.
«Πρόκειται να γίνει ειδική συνεδρίαση του Διοικητικού Συμβουλίου του IAEA την επόμενη Παρασκευή. Έτσι, μετά την επίσκεψή μου εδώ, θα επιστρέψω στη Βιέννη, όπου θα έχουμε αυτή τη συζήτηση, γιατί πιστεύω ότι αυτό χρειάζεται η διεθνής κοινότητα: μια ανοικτή συζήτηση, πλήρης ενημέρωση για το τι έχει συμβεί», κατέληξε ο Γκρόσι.
Ο Μπαράκα, που βρίσκεται στις ακτές του Κόλπου στην περιοχή Αλ Ντάφρα του Άμπου Ντάμπι, είναι ο πρώτος πυρηνικός σταθμός σε λειτουργία στον αραβικό κόσμο και ένας από τους μεγαλύτερους παγκοσμίως ως προς την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας.