Ο πετρελαϊκός αποκλεισμός που επέβαλε ο Ντόναλντ Τραμπ τον Ιανουάριο φέρνει την ήδη νεκρωμένη οικονομία του νησιού στα όρια κατάρρευσης, με διακοπές ρεύματος άνω των 30 ωρών.
Το κομμουνιστικό μοντέλο της Κούβας χρειάζεται «επείγουσες αλλαγές» για να ξεπεράσει μια βαθιά κρίση που δεν μπορεί να αποδοθεί μόνο στον ασφυκτικό πετρελαϊκό αποκλεισμό των ΗΠΑ, δήλωσε ο πρόεδρος Μιγκέλ Ντίας-Κανέλ, στην πιο ειλικρινή μέχρι σήμερα παραδοχή του για την ανάγκη ριζικών μεταρρυθμίσεων.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Ενώ η Aβάνα έχει την τάση να αποδίδει τα προβλήματά της στο εμπάργκο των ΗΠΑ που διαρκεί πάνω από έξι δεκαετίες και στον πιο πρόσφατο αποκλεισμό, ο Ντίας-Κανέλ παραδέχθηκε σε δηλώσεις που μεταδόθηκαν την Πέμπτη ότι υπάρχουν «εμπόδια που δεν προέρχονται από το εξωτερικό, ούτε από τον αποκλεισμό».
Επέρριψε ευθύνες στην «αργοπορία, τη γραφειοκρατία και τους κανόνες που εμποδίζουν όσους θέλουν να παράγουν», καθώς και σε «αποφάσεις που έχουμε αναβάλει», για τη συμβολή τους στη χειρότερη κρίση που θυμούνται οι σημερινοί Κουβανοί.
«Η κατάσταση απαιτεί επείγουσες και αναγκαίες αλλαγές», είπε στην Κεντρική Επιτροπή του Κομμουνιστικού Κόμματος.
Ο Ντίας-Κανέλ μιλούσε σε μια κομματική συνεδρίαση που συγκλήθηκε εσπευσμένα για να επιταχύνει μεταρρυθμίσεις με στόχο την ενίσχυση του ιδιωτικού τομέα και την προσέλκυση επενδύσεων από τα εκατομμύρια Κουβανών που έχουν φύγει στο εξωτερικό.
Τα μέτρα εντάσσονται σε μια προσπάθεια της ύστατης στιγμής να αποτραπεί η οικονομική κατάρρευση απέναντι σε άνευ προηγουμένου πίεση από τις ΗΠΑ.
Αναμένεται να εγκριθούν αργότερα την Πέμπτη από τη Βουλή, η οποία τυπικά επικυρώνει τη νομοθεσία, αφού προηγουμένως έλαβαν το πράσινο φως από το Κομμουνιστικό Κόμμα.
Με την πλάτη στον τοίχο
Λίγες λεπτομέρειες για τις αλλαγές έχουν γίνει γνωστές, αλλά ο Ντίας-Κανέλ επικαλέστηκε την Κίνα και το Βιετνάμ ως πιθανά πρότυπα για το άνοιγμα της κουβανικής οικονομίας στον κόσμο, έξι δεκαετίες μετά την ανατροπή ενός δικτάτορα που υποστηριζόταν από τις ΗΠΑ και την υιοθέτηση του κομμουνισμού.
«Έχουν όσο ποτέ άλλοτε την πλάτη στον τοίχο», δήλωσε στο Γαλλικό Πρακτορείο (AFP) ο Μάικλ Μπουσταμάντε, επικεφαλής Έδρας Κουβανικών Σπουδών στο Πανεπιστήμιο του Μαϊάμι.
«Βρίσκονται στη δυσάρεστη θέση να προχωρούν σε αλλαγές του οικονομικού τους μοντέλου, φαινομενικά λόγω της πίεσης που τους ασκούν οι Ηνωμένες Πολιτείες».
Ο πετρελαϊκός αποκλεισμός που επέβαλε ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ τον Ιανουάριο έχει φέρει την ήδη ρημαγμένη οικονομία του νησιού στο χείλος της κατάρρευσης, με διακοπές ρεύματος που διαρκούν μερικές φορές πάνω από 30 ώρες και ελλείψεις σε τρόφιμα, καύσιμα, πόσιμο νερό και φάρμακα.
Ο Ντίας-Κανέλ έδειξε να προεξοφλεί αντιδράσεις από τους σκληροπυρηνικούς του Κόμματος.
Ορισμένες από τις μεταρρυθμίσεις «δεν θα τύχουν απόλυτης συναίνεσης, αλλά δεν μπορούν να αναβληθούν», είπε.
Όμως «όταν η ζωή του κόσμου γίνεται τόσο δύσκολη», η κυβέρνηση έχει την ευθύνη «να αλλάξει ό,τι πρέπει να αλλάξει» αντί να προσπαθεί να δικαιολογήσει την κρίση, υποστήριξε.
Παραμένει ασαφές, ωστόσο, αν οι αλλαγές θα ικανοποιήσουν τον Τραμπ, ο οποίος πιέζει για αλλαγή τόσο στην ηγεσία όσο και στο οικονομικό μοντέλο της Κούβας.
Ο Ρεπουμπλικανός ηγέτης έχει ρίξει στο τραπέζι την ιδέα μιας «φιλικής ανάληψης» της Κούβας και έχει αστειευτεί ότι θα κάνει μια «στάση» εκεί μετά τη λήξη του πολέμου του με το Ιράν.
Σε ερώτηση την Πέμπτη αν η Κούβα είναι πλέον στον στόχο του Τραμπ, μετά την υπογραφή συμφωνίας για τον τερματισμό του πολέμου με το Ιράν, ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς απάντησε ότι η Ουάσινγκτον θέλει οι Κουβανοί να είναι «ευτυχισμένοι και πετυχημένοι».
«Συζητάμε αυτή τη στιγμή με την κουβανική κυβέρνηση για το πώς θα μπορούσε να αλλάξει τον τρόπο που λειτουργεί ώστε να αλλάξει αυτή την κατάσταση».
«Αν πάρουν έξυπνες αποφάσεις, θα έχουμε πολύ καλύτερες σχέσεις με αυτό το νησί», είπε.
Διάχυτος σκεπτικισμός
Κάποιες από τις μεταρρυθμίσεις που ανακοίνωσε η Κούβα αναμασούν παλαιότερες προτάσεις, όπως η παραχώρηση μεγαλύτερης αυτονομίας στις κρατικές επιχειρήσεις, οι οποίες αντιπροσωπεύουν περίπου το 80% της οικονομικής δραστηριότητας.
Πολλοί απογοητευμένοι κάτοικοι αντιμετώπισαν τις ανακοινώσεις με αδιαφορία, ως πολύ λίγες και πολύ αργά, ή ως ακόμη ένα «ψέμα» του κράτους.
«Ψέματα είναι, το κάνουμε αυτό εδώ και 67 χρόνια και κάθε μέρα γίνεται χειρότερο», αγανακτεί η Ίρις, 58χρονη καθαρίστρια, που στο σπίτι της δεν είχε ρεύμα για 12 ώρες.
Η μικρή αλλά αναπτυσσόμενη επιχειρηματική τάξη της χώρας υποδέχτηκε πάντως θετικά τις αλλαγές, διευκρινίζοντας όμως ότι δεν τις βλέπει ως άμεση λύση.
Οι μεταρρυθμίσεις «προσφέρουν ελπίδα, μια ευκαιρία που μπορεί και να μην υλοποιηθεί», δήλωσε ο Μάριο Γκονσάλες, 32 ετών, διευθυντής εστιατορίου στην ιστορική Παλιά Πόλη της Χαβάνας, το οποίο πριν από μια δεκαετία κατακλυζόταν από τουρίστες και σήμερα γεμίζει μόλις λίγα τραπέζια στο δείπνο.