Νέα μελέτη της GovAI δείχνει ότι οι κανόνες προστασίας δεδομένων της ΕΕ καθυστερούν την υιοθέτηση της ΤΝ, με 11% των προηγμένων LLM να μπλοκάρονται σε σχέση με τις ΗΠΑ.
Οι παγκόσμιες εταιρείες τεχνολογίας επικαλούνται ολοένα και πιο συχνά το ρυθμιστικό πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης ως τον βασικό λόγο για τον οποίο οι νεότερες υπηρεσίες και τα εργαλεία τους καθυστερούν ή δεν διατίθενται καθόλου στην ΕΕ.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Ανάλογα με το εκάστοτε εργαλείο, ο Κανονισμός για τις Ψηφιακές Αγορές (Digital Markets Act, DMA), ο Κανονισμός για την Τεχνητή Νοημοσύνη (Artificial Intelligence Act, AI Act) και οι κανόνες προστασίας δεδομένων της ΕΕ είναι οι συχνότερα αναφερόμενοι λόγοι για τους οποίους οι Ευρωπαίοι καταναλωτές δοκιμάζουν και χρησιμοποιούν αυτές τις υπηρεσίες αργότερα από τους χρήστες στις ΗΠΑ.
Το Center for the Governance of AI δημοσίευσε μια έκθεση για 375 μεγάλα γλωσσικά μοντέλα (large language models, LLMs) που κυκλοφόρησαν τα τελευταία οκτώ χρόνια (Ιούνιος 2018 - Μάιος 2026), συγκρίνοντας τις καθυστερήσεις μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών, Ευρωπαϊκής Ένωσης και Ηνωμένου Βασιλείου.
Σύμφωνα με την έκθεση, σε σύγκριση με τις ΗΠΑ, τουλάχιστον το 11% των κυκλοφοριών μοντέλων από εταιρείες όπως η Meta, η Google, η OpenAI και η Anthropic καθυστέρησαν ή δεν κυκλοφόρησαν καθόλου στην ΕΕ, ενώ το αντίστοιχο ποσοστό για το Ηνωμένο Βασίλειο ήταν 7%.
Από τα 68 παραδείγματα καθυστερήσεων και μη κυκλοφοριών στο δείγμα, σε 56 περιπτώσεις οι ρυθμιστικοί παράγοντες αποτελούν την κύρια αιτία.
Ενδεικτικά, η κυκλοφορία της web εφαρμογής του Claude 3 Opus στην ΕΕ καθυστέρησε κατά 71 ημέρες, ενώ η Meta κατέγραψε το υψηλότερο συνολικό ποσοστό καθυστερήσεων και μη κυκλοφοριών, καθώς πάνω από το ένα τέταρτο (26%) των κυκλοφοριών της καθυστέρησαν ή δεν διατέθηκαν στην ΕΕ και το 15% στο Ηνωμένο Βασίλειο.
Περιορισμοί στην προστασία δεδομένων: άκαμπτο πλαίσιο και έλλειψη σαφήνειας
Η έκθεση αναδεικνύει τους κανονισμούς για την προστασία δεδομένων ως το βασικό ρυθμιστικό εμπόδιο, με τις μη κειμενικές μορφές (όπως εικόνες, ήχος και βίντεο σε πραγματικό χρόνο) να αντιμετωπίζουν μεγαλύτερα εμπόδια σε σχέση με το κείμενο.
Δεδομένου ότι ο Κανονισμός για τις Ψηφιακές Αγορές εφαρμόζεται μόλις από το 2023, ενώ ο Κανονισμός για την Τεχνητή Νοημοσύνη εγκρίθηκε το 2024, οι πιθανοί αρνητικοί τους αντίκτυποι αναμένεται να φανούν τα επόμενα χρόνια.
Παρότι το Ηνωμένο Βασίλειο και η ΕΕ έχουν παρόμοιους νόμους για την προστασία δεδομένων, όπως ο Γενικός Κανονισμός Προστασίας Δεδομένων (GDPR) που θεσπίστηκε πριν από την αποχώρηση του ΗΒ από την ΕΕ, τα εμπόδια φαίνεται να είναι μεγαλύτερα στην ΕΕ σε σχέση με το Ηνωμένο Βασίλειο.
Οι συγγραφείς αποδίδουν αυτή τη διαφορά στην πιο «επιθετική εφαρμογή» των κανόνων από την ΕΕ και στον αργό ρυθμό με τον οποίο αποσαφηνίζεται πώς οι κανόνες προστασίας δεδομένων ισχύουν για την εκπαίδευση και την ανάπτυξη μεγάλων γλωσσικών μοντέλων.
Η ΕΕ φαίνεται να αναγνωρίζει ότι οι άκαμπτοι κανόνες προστασίας δεδομένων περιορίζουν την ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης στην Ευρώπη, καθώς το λεγόμενο Digital Omnibus, που στοχεύει στο να καταστήσει τους κανόνες για τα δεδομένα πιο λειτουργικούς για την ανάπτυξη ΤΝ, εξετάζεται αυτή την περίοδο στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.
Την ίδια στιγμή, η ΕΕ επανεξετάζει επίσης την Οδηγία για τα Πνευματικά Δικαιώματα και τις διατάξεις του Κανονισμού για την ΤΝ που αφορούν τα πνευματικά δικαιώματα, με στόχο την προστασία των δικαιωμάτων των δημιουργών.
Εάν όμως εφαρμοστούν υπερβολικά αυστηρά, οι ρυθμίσεις αυτές ενδέχεται να καταστήσουν ακόμη πιο δύσκολη στο μέλλον τη διάθεση των πιο προηγμένων μοντέλων ΤΝ.
Ένας από τους συγγραφείς, ο βρετανός ερευνητής πολιτικής για την τεχνητή νοημοσύνη στο GovAI Τζον Λίντιαρντ, δήλωσε:
«Είναι σημαντικό οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής στην ΕΕ και το Ηνωμένο Βασίλειο να λαμβάνουν υπόψη τους τον κίνδυνο οι ρυθμιστικοί φραγμοί να προκαλούν καθυστερήσεις για τους πολίτες και τις επιχειρήσεις τους στην πρόσβαση στα πιο πρόσφατα μοντέλα ΤΝ.»
«Η έκθεσή μας δείχνει ότι η ευρωπαϊκή ρύθμιση, κυρίως ο GDPR, οδήγησε ορισμένες από τις κορυφαίες εταιρείες ΤΝ να καθυστερούν κάποιες φορές την κυκλοφορία μοντέλων ή, σε ορισμένες περιπτώσεις, να μην τα διαθέτουν καθόλου στην ΕΕ και το Ηνωμένο Βασίλειο. Οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής θα πρέπει να συνυπολογίζουν τις καθυστερήσεις στην πρόσβαση σε μοντέλα ως παράγοντα όταν εφαρμόζουν και σχεδιάζουν ρυθμίσεις που σχετίζονται με την ΤΝ.»
Το άρθρο δημοσιεύτηκε αρχικά στο EU Tech Loop (πηγή στα Αγγλικά) και αναδημοσιεύεται στο Euronews στο πλαίσιο συμφωνίας συνεργασίας.